Majków Duży

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Majków Duży
Państwo  Polska
Województwo łódzkie
Powiat piotrkowski
Gmina Wola Krzysztoporska
Liczba ludności (2008) 383
Strefa numeracyjna (+48) 44
Kod pocztowy 97-371
Tablice rejestracyjne EPI
SIMC 0555608
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Majków Duży
Majków Duży
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Majków Duży
Majków Duży
Ziemia 51°25′12″N 19°36′44″E/51,420000 19,612222

[1]Majków Dużywieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Wola Krzysztoporska.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Nazwa wsi ma rodowe pochodzenie i wywodzi się od archaicznego imienia Mojek, występującego przypuszczalnie wśród członków rycerskiego rodu Jelitczyków - średniowiecznych właścicieli ziemi stanowiącej współczesne obszary wsi. Gniazdem rodowym wspomnianej familii były Majkowice leżące w dolinie Pilicy na lewym brzegu, na południe od Sulejowa.

Majków, wieś ta, do panującego należała od dawna, ale w 1311 r. wraz z kilkoma innymi przeszła w ręce szlacheckie w wyniku darowizny dokonanej przez Władysława Łokietka Wacławowi Liszowiczowi (lub Lisowi, Lisowicowi), pochodzącemu z wielkopolskiego rodu Zarębów. Z monarszego więc nadania wziął swój początek znany dokładnie majątkowy kompleks lutomierski, w skład którego wchodziło miasto Lutomiersk i następujące wsie: Majków, Rokszyce, Pstrkonie, Wojsławice i Woźniki, a także najprawdopodobniej i Wrząca, włączona przez Łokietka do Lutomierska jeszcze w 1296 r. Pozostaje także do wyjaśnienia sprawa, co się stało z majątkiem, który w 1311 r. otrzymał Liszowicz. Otóż w świetle znanych przekazów źródłowych można stwierdzić, że potomkowie jego utracili znaczną część kompleksu lutomierskiego, a mianowicie Lutomiersk zapewne z przyłączonymi do niego wsiami: Wrzącą, Majkowem, Rokszycami i Wojsławicami, utrzymując jedynie Pstrkonie i Woźniki.

Wieś Majków w posiadaniu szlachty pozostawała do końca XIV w., gdyż w 1399 r. była jeszcze własnością szlachecką. Jednak w początku następnego stulecia wieś ta weszła z powrotem w skład domeny monarszej, bo w 1418 r. Została Określona jako osada królewska. Zapewne dopiero po powrocie w ręce władcy, Majków został lokowany na prawie niemieckim. Ciekawostką jest, że z 1432 r. dochował się przywilej króla Władysława Jagiełły, który nadał wówczas rycerzowi Krystynowi Magierze sołectwo, (,,advocaciam”) we wsi Majków położonej w ziemi sieradzkiej i powiecie piotrkowskim. W dokumencie tym nie ma żadnej wiadomości o przeniesieniu Majkowa z prawa polskiego na prawo niemieckie. Z tego też względu nie jest on uznawany za właściwy akt lokacyjny, a jedynie jako potwierdzenie istnienia prawa niemieckiego we wsi Majków. Monarcha dość szczegółowo określił uposażenie i obowiązki sołtysa - Krystyna Magiery. Otrzymał on 4 wolne łany z przynależnymi do nich łąkami i zaroślami, karczmę posiadającą własne łąki, co szósty denar z czynszów pobieranych od chłopów i co trzeci z kar sądowych. Został on za to zobowiązany do pełnienia służby wojskowej z kuszą, na odpowiednim koniu podczas trwania każdej wyprawy wojennej. Obowiązki kmieci przedstawiono krótko i mało precyzyjnie. Poza nieokreślonej wielkości czynszami musieli wykonać pewne prace na rzecz monarchy (odrabiać pańszczyznę, domniemywa się, że w Majkowie pańszczyzna wynosiła zaledwie 5 dni rocznie). Pobieranie szóstego grosza z czynszów należało do przyjętych dość ogólnie uprawnień sołtysa. Z biegiem lat sołectwo podupadło. Rejestr z lat 1511 - 1518 wspomina, że w Majkowie jest ,,scultecia desertata .... molendinum advocati”. Wójtostwo majkowskie wspominane było w dokumencie z 1532 r., zaś lustracja z 1565 r. wymieniła wójta mającego dwie karczmy. Z kolei późniejsza z lat 1659 - 1665 informuje o istnieniu wójtostwa w omawianej wsi posiadającego 2 łany gruntów uprawnych. Z powyższych danych wynika, że o połowę zmniejszyło się uposażenie ziemskie sołectwa w Majkowie, które to przestało być dziedzicznym, a nadawano je za zasługi położone w stosunku do monarchy różnym ludziom.

Wieś Majków liczyła w 1827 r. 76 domostw, zamieszkiwało ją 664 mieszkańców, do wsi należało 1368 mórg ziemi włościańskiej. Znajdowała się tu także szkoła, początkowa jednoklasowa. Natomiast Folwark i osada karczmarska liczyły 6 domów, 44 mieszkańców i 302 morgi ziemi. Poza tym Majkowskie Holendry (Majkowskie Olendry)- obecnie wieś Olendry w gminie Grabica w tymże 1827 r. były kolonią liczącą 6 domów, 57 mieszkańców i 307 mórg ziemi włościańskiej. U schyłku XIX w. wieś była rozległa a w posiadaniu miejscowych gospodarzy było 1368 mórg (ok. 766 ha.). Miejscowy folwark użytkował 300 mórg (ok.168 ha.), z czego 274 morgi (ok.153,4) stanowiły grunty orne, 13 (ok.7,28) mórg łąki, pozostała powierzchnia była zabudowana 15 drewnianymi budynkami.
W niektórych wsiach sąsiadujących z Majkowem (Gomulin, Cisowa, Szydłów) niejednokrotnie można się spotkać z określeniem Majkowa jako wsi Królewskiej.

Właścicielem dóbr w 1846 roku zostaje Antonii Przyłuski, syn Jana. 1859 - utworzenie gminy Szydłów do której przynależy wieś Majków. Realizacja ukazów o urządzeniu włościan w Królestwie Polskim z 2 marca 1864 r. spowodowała konieczność sporządzenia podstawowych dokumentów uwłaszczeniowych w postaci tabel likwidacyjnych, sporządzanych dla wsi i miast prywatnych i nadawczych, dla wsi i miast rządowych, majorackich i instytutowych, określających rozmiary gospodarstw chłopskich. Skutkowało to tym że Majków został geodezyjnie podzielony na trzy wsie Majkowy. Właścicielem pozostałego folwarku po podziale Majkowa staje się w roku 1876 Bogusław Materna. Do roku 1879 została zakończona likwidacja osady Majków zwanej "Starą Wsią". W roku 1888 ostatnim właścicielem folwarku został Roman Bronikowski. Urząd Gminy w Szydłowie w roku 1916 nadał przymiotniki trzem powstałym po rozpadzie osady Majków majkowom nazwy: Duży, Średni i Mały. Następnie miała miejsce parcelacjafolwarku w roku 1919 na którego miejsce powstała wieś Majków-Folwark. Rok 1973 to okres w którym powstała gmina Piotrków, do której został przyłączony Majków Duży. Lecz Majków w tej gminie nie był zbyt długo, gdyż w roku 1978 gmina Piotrków została zniesiona, a Majków Duży został przyłączony do gminy Wola Krzysztoporska. Pozostałe wsie powstałe po rozpadzie osady Majków zostały przyłączone do gminy Grabica.
Podczas II wojny światowej w roku 1944 na terenie Majkowa Dużego miało miejsce wysiedlenie. Niemcy mieszkający w okolicach Barkowic osiedlali się na bardziej żyznych terenach Majkowa. Prawowici mieszkańcy byli zaś zsyłani na tereny faszystowskich Niemiec do robót przymusowych. Pomnik poległych podczas obrony kraju, którzy wykazali się odwagą i brali udział w czynnym sprzeciwie podczas okupacji hitlerowskiej w czasie II wojny światowej, świadczy o patriotyzmie mieszkańców ponoszących duże ofiary. Po powrocie mieszkańców Majkowa ze zesłania zaczęto odbudowywać jak i stawiać nowe budynki. W roku 1976 powstała m.in. remiza strażacka Ochotniczej Straży Pożarnej. Był tutaj również młyn lecz niestety nie przetrwał on do naszych czasów. W roku 1996 zlikwidowano również szkołę podstawową.
Przez wiele lat Majków Duży należał do Parafii Najświętszego Serca Jezusowego w Piotrkowie Trybunalskim, lecz w roku 1993 został przeniesiony, do Parafii św. Mikołaja w Gomulinie[2].

Majków Duży to wieś typowo rolnicza, przeważa gospodarka hodowlana, występuje działalność gospodarczo-usługowa jak i handel. Na terenie Majkowa Dużego funkcjonowała do początku XXI wieku kuźnia.
Działalność rolna to głównie produkcja zbóż oraz produkcja warzyw szklarniowych i gruntowych.

Na jej terenie działa Ochotnicza Straż Pożarna jaki i Koło Gospodyń Wiejskich.

Ważniejsze wydarzenia w dziejach Majkowa:

1311 - pierwsza wzmianka o osadzie Królewskiej Majków w akcie nadania Wacławowi Lisowiczowi dóbr majkowskich przez króla Władysława Łokietka.
1432 - nadanie rycerzowi Krystianowi Magierze sołectwa wsi Majków przez króla Władysława Jagiełłę.
1516 - Żochowski herbu Brodzic - starosta piotrkowski.
1572 - Piotr Szpoltt - starosta piotrkowski.
1628 - Albert Starołęcki - starosta piotrkowski.
1657 - Stefan Czarnecki - starosta piotrkowski.
1670 - Michał Warszycki - miecznik koronny.
1758 - Jacek Małachowski - referendarz koronny, a od 1776r. starosta piotrkowski.
1776 - Jan Przyłuski - starosta piotrkowski.
1792 - w północno-wschodniej części dóbr majkowskich powstaje osada holenderska - dziś wieś Olendry.
1817 - przybywają liczni koloniści z Niemiec, Francji i Włoch, którzy osiedlają się w osadzie Majków zwanej "Starą Wsią".
1846 - właścicielem dóbr zostaje Antonii Przyłuski, syn Jana.
1859 - utworzenie gminy Szydłów do której przynależy wieś Majków.
1873 - geodezyjny podział pól majkowskich na trzy wsie, tzw. "tabela likwidacyjna".
1876 - właścicielem pozostałego folwarku staje się Bogusław Materna.
1879 - zakończenie likwidacji osady Majków zwanej "Starą Wsią".
1888 - właścicielem folwarku zostaje Roman Bronikowski(ostatni właściciel).
1916 - nadanie przez Urząd Gminy Szydłów wsiom majkowskim przymiotnika : Duży, Średni i Mały.
1919 - następuje parcelacja folwarku i powstanie wsi Majków-Folwark.
1973 - zmiany organizacyjne - wsie Majkowy zostają włączone do nowo utworzonej Gminy Piotrków.
1978 - likwidacja Gminy Piotrków - Majków Duży przechodzi do Gminy Wola Krzysztoporska, a pozostałe wsie do Gminy Grabica.
2011 - rok obchodów Jubileuszu Majkowa.


Zobacz też: Majków, Majków Mały, Majków Średni, Majków-Folwark, Olendry

Przypisy

  1. Just P., Ratuszniak J., 700 lat Majkowa. 1311-2010, Grabica 2010.
  2. Strona parafii św. Mikołaja w Gomulinie