Województwo łódzkie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Na mapach: 51°37′N 19°25′E/51,611944 19,423889

Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy współczesnego województwa łódzkiego. Zobacz też: województwo łódzkie.
województwo łódzkie
Herb województwa łódzkiego Flaga województwa łódzkiego
Herb województwa Flaga województwa
Lodzkie (EE,E NN,N).png
województwo łódzkie na mapie Polski
Siedziba wojewody
Siedziba sejmiku
POL Łódź COA.svg Łódź
Urząd Wojewódzki Łódź, ul. Piotrkowska 104
Wojewoda Jolanta Chełmińska
Urząd Marszałkowski al. marsz. J. Piłsudskiego 8, 90-051 Łódź
Marszałek Witold Stępień
Powierzchnia 18 218,95 km²
Ludność 2 524 651[1] mieszk.
(1.01.2013)
Gęstość zaludnienia 139[1] mieszk./km²
Urbanizacja 63,8%
Tablica rejestracyjna E
TERYT 10
Kod ISO PL-LD
Podział administracyjny województwa łódzkiego
Powiaty województwa łódzkiego
miasta na prawach powiatu 3
powiaty 21
gminy miejskie 18 (miasta: 44)
miejsko-wiejskie 26
wiejskie 133
Adres urzędu
wojewódzkiego
Piotrkowska 104
90-926 Łódź
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Województwo łódzkie w Wikipodróżach
Łódzki Urząd Wojewódzki
Oficjalna strona województwa łódzkiego
Lodzkie mapa fizyczna.png
Województwo łódzkie w latach 1946–1950
Województwo w latach 1950–1975
Województwo w latach 1975–1998
Miasta powiatowe województwa łódzkiego
Zgierz
Zgierz
Inne miasta województwa łódzkiego
Aleksandrów Łódzki, od lewej ratusz, dalej kościół i ul. Wojska Polskiego
Aleksandrów Łódzki, od lewej ratusz, dalej kościół i ul. Wojska Polskiego
Dawna przędzalnia Poznańskiego, dzisiaj hotel andel’s
Dawna przędzalnia Poznańskiego, dzisiaj hotel andel’s

Województwo łódzkie – jedno z 16 województw Polski, położone w centralnej części kraju. Obejmuje obszar o powierzchni 18 218,95 km². Według danych z 1 stycznia 2013 województwo miało 2,52 mln mieszkańców. Ma najmniejszą lesistość w kraju.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego:

Województwo łódzkie w okresie II Rzeczypospolitej[edytuj | edytuj kod]

1975–1998[edytuj | edytuj kod]

  • Stolica województwa: Łódź
  • Główne miasta:

Ludność:

Ludność w latach[edytuj | edytuj kod]

  • 1975 – 1 079 200
  • 1980 – 1 127 800
  • 1985 – 1 149 100
  • 1990 – 1 139 500
  • 1995 – 1 116 300
  • 1998 – 1 099 700

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 1 stycznia 2014 powierzchnia województwa wynosiła 18 218,95 km²[2].

Według danych z 2010 województwo łódzkie ma najmniejszą lesistość spośród wszystkich województw – 21,1%[3]. Według danych z 31 grudnia 2012 r. w woj. łódzkim lasy obejmowały powierzchnię 386,1 tys. ha, co stanowiło 21,2% jego powierzchni. Ok. 100 ha lasów znajdowało się w obrębie parków narodowych[4].

Położenie administracyjne[edytuj | edytuj kod]

Województwo jest położone w środkowej Polsce i graniczy z województwami[5]:

Położenie fizycznogeograficzne[edytuj | edytuj kod]

Województwo łódzkie znajduje się na pograniczu dwóch dużych jednostek geomorfologicznych: Niżu Środkowoeuropejskiego i Wyżyn Polskich. W północnej części województwa dominują więc rozległe i prawie płaskie równiny, natomiast w południowej pagórki.

Pod względem fizycznogeograficznym przeważającą część województwa zajmuje Wysoczyzna Łódzka ograniczona od zachodu doliną Warty, od wschodu doliną Pilicy, od północy Pradoliną Warszawsko-Berlińską, zaś od południa łącząca się ze strefą wyżyn Polski (Wzgórza Radomszczańskie).

Topografia[edytuj | edytuj kod]

W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 172 km, to jest 1°33′03″. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 179 km, co w mierze kątowej daje 2°35′05″.

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:

Ukształtowanie powierzchni ma charakter nizinny (średnia wysokość 169,6 m n.p.m.)
Najwyższymi punktami są wierzchołki, naturalny Fajnej Ryby – 347 m n.p.m. i sztucznie utworzony Góry Kamieńskiej – 386 m n.p.m.

Miasta[edytuj | edytuj kod]

W województwie łódzkim są 44 miasta, w tym 3 miasta na prawach powiatów. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców. Liczba ludności i powierzchnia według GUS z 1 stycznia 2013[6]:

Miasto Populacja Powierzchnia [km²]
POL Łódź COA.svg Łódź 718 960 293,25
POL Piotrków Trybunalski COA 1.svg Piotrków Trybunalski 76 404 67,24
POL Pabianice COA.svg Pabianice 68 321 32,99
Herb Tomaszowa Mazowieckiego.png Tomaszów Mazowiecki 65 454 41,3
POL Bełchatów 1 COA.svg Bełchatów 60 032 34,64
POL Zgierz COA.svg Zgierz 57 803 42,33
POL Skierniewice COA.svg Skierniewice 48 695 34,41
POL Radomsko COA.svg Radomsko 47 947 51,43
POL Kutno COA 1.svg Kutno 45 975 33,59
POL Zduńska Wola COA.svg Zduńska Wola 43 920 24,57
POL Sieradz COA.svg Sieradz 43 651 51,22
POL Łowicz COA.svg Łowicz 29 640 23,42
POL Wieluń COA.svg Wieluń 23 837 16,87
POL Opoczno COA.svg Opoczno 22 318 24,75
POL Aleksandrów Łódzki COA.svg Aleksandrów Łódzki 21 184 13,82
POL Ozorków COA.svg Ozorków 20 286 15,46
POL Łask COA.png Łask 18 202 15,67
POL Rawa Mazowiecka COA.svg Rawa Mazowiecka 17 819 14,28
POL Konstantynów Łódzki COA.svg Konstantynów Łódzki 17 757 27,25
POL Głowno COA.svg Głowno 14 966 19,84
POL Łęczyca COA.svg Łęczyca 14 905 8,95
POL Koluszki COA.svg Koluszki 13 542 9,90
POL Brzeziny COA.svg Brzeziny 12 587 21,58
Herb Wieruszowa.svg Wieruszów 8 745 5,97
POL Żychlin COA.svg Żychlin 8 688 8,68
POL Zelów COA.svg Zelów 7 830 10,75
POL Poddębice COA.svg Poddębice 7 812 5,87
POL Tuszyn COA.svg Tuszyn 7 306 23,25
POL Pajęczno COA.svg Pajęczno 6 817 20,23
POL Sulejów COA.svg Sulejów 6 446 26,26
POL Działoszyn COA.svg Działoszyn 6 264 4,94
POL Krośniewice COA.svg Krośniewice 4 603 4,18
POL Drzewica COA.svg Drzewica 3 994 4,81
POL Przedbórz COA.svg Przedbórz 3 737 6,08
POL Stryków COA.svg Stryków 3 552 8,15
POL Rzgów COA.svg Rzgów 3 437 16,77
POL Złoczew COA.svg Złoczew 3 389 13,79
POL Warta COA.svg Warta 3 354 10,85
POL Biała Rawska COA.svg Biała Rawska 3 272 9,53
POL Uniejów COA.svg Uniejów 3 021 12,23
POL Kamiensk COA.svg Kamieńsk 2 893 11,99
POL gmina Wolbórz COA new.svg Wolbórz 2 365 15,18
POL Błaszki COA.svg Błaszki 2 298 1,62
POL Szadek COA.svg Szadek 2 038 17,93

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Ludność i powierzchnia
(dane GUS, stan: 1 stycznia 2013)[6]
lp. Herb Powiat Siedziba władz Powierzchnia
[km²]
Ludność Gęstość zaludnienia
[osób/km²]
1 POL powiat bełchatowski COA.svg bełchatowski Bełchatów 967,60 113 173 117
2 POL powiat brzeziński COA.svg brzeziński Brzeziny 358,56 30 956 86
3 POL powiat kutnowski COA.svg kutnowski Kutno 886,86 101 177 114
4 POL powiat łaski COA.svg łaski Łask 618,23 50 651 82
5 POL powiat łęczycki COA.svg łęczycki Łęczyca 772,75 51 980 67
6 POL powiat łowicki COA.svg łowicki Łowicz 988,17 80 679 82
7 POL powiat łódzki wschodni COA.svg łódzki wschodni Łódź 499,76 69 300 139
8 POL powiat opoczyński COA.svg opoczyński Opoczno 1040,19 78 234 75
9 POL powiat pabianicki COA 1.svg pabianicki Pabianice 492,18 119 757 243
10 POL powiat pajęczański COA.svg pajęczański Pajęczno 803,82 52700 66
11 POL powiat piotrkowski COA.svg piotrkowski Piotrków Trybunalski 1428,74 91 520 64
12 POL powiat poddębicki COA.svg poddębicki Poddębice 881,21 41 881 48
13 POL powiat radomszczański COA.svg radomszczański Radomsko 1442,57 116 881 81
14 POL powiat rawski COA.svg rawski Rawa Mazowiecka 646,20 49 612 77
15 POL powiat sieradzki COA.svg sieradzki Sieradz 1490,83 120 410 81
16 POL powiat skierniewicki COA.svg skierniewicki Skierniewice 753,57 38 313 51
17 POL powiat tomaszowski (łódzki) COA.svg tomaszowski Tomaszów Mazowiecki 1024,79 120 383 117
18 POL powiat wieluński COA.svg wieluński Wieluń 926,48 77 984 84
19 POL powiat wieruszowski COA.svg wieruszowski Wieruszów 577,13 42 281 73
20 POL powiat zduńskowolski COA.svg zduńskowolski Zduńska Wola 369,23 68 123 185
21 POL powiat zgierski COA.svg zgierski Zgierz 855,18 164 597 192
22 POL Łódź COA.svg Łódź 293,25 718 960 2452
23 POL Piotrków Trybunalski COA 1.svg Piotrków Trybunalski 67,24 76 404 1136
24 POL Skierniewice COA.svg Skierniewice 34,41 48 695 1415
Razem 24 21 18 218,95 2 524 651 139

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 31 grudnia 2010 województwo miało 2 534 357 mieszkańców[7].

Dane z 31 grudnia 2009[8]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 2 541 832 100 1 333 045 52,4 1 208 787 47,6
powierzchnia 18 218,96 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
139,52 73,17 66,35

Religia[edytuj | edytuj kod]

Administracja i polityka[edytuj | edytuj kod]

Siedziba Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi

Samorząd[edytuj | edytuj kod]

Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Łódzkiego, składający się z 36 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Łódź. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.

Marszałkowie Województwa Łódzkiego:

Administracja rządowa[edytuj | edytuj kod]

Terenowym organem administracji rządowej jest Wojewoda Łódzki, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Łódź[9], gdzie znajduje się Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W 2008 produkt krajowy brutto woj. łódzkiego wynosił 81,9 mld zł, co stanowiło 6,1% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 32,2 tys. zł (91,3% średniej krajowej), co plasowało łódzkie na 6. miejscu względem innych województw[10].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. łódzkiego w 3. kwartale 2011 wynosiło 3316,60 zł, co lokowało je na 9. miejscu względem wszystkich województw[11].

W końcu marca 2012 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 152,8 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 13,8% do aktywnych zawodowo[12].

Według danych z 2011 5,5% mieszkańców w gospodarstwach domowych woj. łódzkiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji)[13].

Zasoby surowców mineralnych[edytuj | edytuj kod]

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Największe ośrodki:

Największe przedsiębiorstwa przemysłowe (według przychodów ogółem):

Łódzka Specjalna Strefa Ekonomiczna

Transport[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Fragment autostrady A2 w pobliżu Strykowa
Fragment ulicy Warszawskiej (droga nr 8) w Wieluniu
Drogi krajowe w województwie łódzkim[14]
Droga Trasa Obecna długość w województwie Uwagi
1E75 ŁódźPiotrków TrybunalskiRadomskoCzęstochowaKoziegłowySiewierzDąbrowa Górnicza 104 km
A1E75 S6 GdańskToruńŁódźPiotrków TrybunalskiCzęstochowaGliwiceGorzyczkigranica państwa z Czechami Czechy 67,3 km
A2E30 granica państwa z Niemcami NiemcyŚwieckoPoznańŁódźWarszawa (węzeł „Konotopa”) – ... – Warszawa (węzeł „Lubelska”) – Biała PodlaskaKukurykigranica państwa z Białorusią Białoruś 108 km
8E67 granica państwa z Czechami CzechyKudowa-ZdrójKłodzkoWrocławOleśnicaSycówKępnoWieluńBełchatówPiotrków TrybunalskiRawa MazowieckaWarszawaRadzyminWyszkówOstrów MazowieckaZambrówBiałystokAugustówBudziskogranica państwa z Litwą Litwa 101 km
S8 Wrocław (Psie Pole) – KępnoSieradzA1 (Łódź) – ... – A1 (Piotrków Trybunalski) – Rawa MazowieckaWarszawaOstrów MazowieckaZambrówChoroszcz S19 104 km
12 granica państwa z Niemcami NiemcyŁęknicaDrożów 3GłogówLesznoJarocinKaliszSieradzPiotrków TrybunalskiSulejówRadomZwoleńPuławyLublinDorohuskgranica państwa z Ukrainą Ukraina 159 km
S12 A1 Piotrków TrybunalskiSulejówRadomPuławyKurówLublinPiaskiChełmDorohusk – granica państwa z Ukrainą Ukraina  ? W województwie brak odcinków w eksploatacji
14 ŁowiczStrykówŁódźPabianiceZduńska WolaSieradzZłoczewWalichnowy 163 km
S14 Zachodnia Obwodnica Łodzi A2S8  ? W województwie brak odcinków w eksploatacji
42 NamysłówKluczborkPraszkaRudnikiDziałoszynPajęcznoNowa BrzeźnicaRadomskoPrzedbórzRuda MalenieckaKońskieSkarżysko-KamiennaRudnik 97,8 km
43 Wieluń 45RudnikiKłobuckCzęstochowa 16 km
45 Zabełków 78KrzyżanowiceRacibórzKrapkowiceOpoleBierdzanyKluczborkPraszkaWieluńZłoczew 32,6 km
48 Tomaszów MazowieckiInowłódzKlwówPotworówBiałobrzegiGłowaczówKozieniceNowe SłowikiSieciechówOpactwoDęblinMoszczankaKock 35,9 km
60 ŁęczycaKutnoGostyninŁąckPłockBielskDrobinCiechanówRóżanOstrów Mazowiecka 37,8 km
70 ŁowiczSkierniewiceZawady 37,7 km
71 StrykówZgierzKonstantynów ŁódzkiPabianiceRzgów 52,2 km
72 KoninTurekŁódźRawa Mazowiecka 121 km
74 SulejówŻarnówRuda MalenieckaKielceŁagówOpatówOżarówAnnopolKraśnikJanów LubelskiFrampolGorajecSzczebrzeszynZamośćHrubieszówZosin – granica państwa z Ukrainą Ukraina 31,3 km
S74 S12 (Sulejów) – KielceOpatówTarnobrzegStalowa WolaS19 (Nisko)  ? W województwie brak odcinków w eksploatacji
83 TurekSieradz 28,6 km
91 GdańskTczew1 (węzeł „Nowe Marzy”) – ... – GłuchówPiotrków TrybunalskiKamieńskRadomskoKłomniceCzęstochowa 147 km
92 WarszawaSochaczewŁowiczKutnoKołoKoninWrześniaPoznańRzepin 75,3 km

Na terenie województwa przebiega 1179 km dróg wojewódzkich, 7975 km powiatowych i 13380 km gminnych (2008 rok)[15].

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Czynne linie kolejowe na obszarze województwa:

Planowana jest budowa szybkiej kolei łączącej Łódź z Warszawą, Poznaniem i Wrocławiem, tzw. linii „Y”.

Województwo łódzkie jest właścicielem Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej, która obsługuje ruch pasażerski na wybranych liniach kolejowych.

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

Terminal I portu lotniczego Lublinek

Na obszarze województwa zlokalizowane są następujące lotniska:

Ochrona środowiska[edytuj | edytuj kod]

Załęczański Park Krajobrazowy – Warta w okolicy Lisowic.
Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Ochrona przyrody w województwie łódzkim.

System ochrony krajobrazu obejmuje prawie 9% powierzchni województwa (ok. 1800 km²). Istnieje 89 rezerwatów i 7 parków krajobrazowych:

Nauka i oświata[edytuj | edytuj kod]

Budynek wydziału prawa Uniwersytetu Łódzkiego

Uczelnie publiczne (Akademia Sztuk Pięknych, Akademia Muzyczna, Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna, Politechnika Łódzka, Uniwersytet Medyczny w Łodzi i największa uczelnia regionu – Uniwersytet Łódzki) oraz 22 uczelnie niepubliczne w samej Łodzi, w tym największa w Polsce uczelnia niepubliczna AHE. Istnieje także wiele oddziałów filialnych w większych miastach regionu (Tomaszów Mazowiecki, Piotrków Trybunalski, Skierniewice, Radomsko, Bełchatów, Sieradz, Kutno, Wieluń).

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013r. stat.gov.pl, 2013-01-01. [dostęp 2013-12-25].
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-07-24. ISSN 1505-5507.
  3. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 69. ISSN 1230-5820.
  4. Raport o stanie lasów w Polsce 2012. Warszawa: Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, 2013, s. 78. ISSN 1641-3229.
  5. geoportal.gov.pl. geoportal.gov.pl. [dostęp 2013-07-27].
  6. 6,0 6,1 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. „Informacje i opracowania statystyczne”, 2013. Ireneusz Budzyński – kierujący. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507 (pol.). [dostęp 2013-12-25]. 
  7. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
  8. Józef Oleński. Rocznik Demograficzny 2010. „Informacje i opracowania statystyczne”, 2010-10-27. GUS. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-6716 (pol.). 
  9. (Art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603).
  10. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 160-161. ISSN 1230-5820.
  11. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 listopada 2011 r. (M.P. z 2011 r. Nr 108, poz. 1099).
  12. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia według województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec marca 2012 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2012-04-26. [dostęp 2012-05-20].
  13. Ubóstwo w Polsce w 2011r. Główny Urząd Statystyczny, 2012-05-31. [dostęp 2012-06-08]. s. 15.
  14. Rozporządzenie Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie sieci autostrad i dróg ekspresowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 187, poz. 1446).
  15. Transport – wyniki działalności w 2008 r./Transport – Activity Results in 2008 (pol. • ang.). Główny Urząd Statystyczny, 2009. [dostęp 2009-12-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-11-22)]. s. 110. ISSN 1506-7998.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]