Mandolina
| Mandolina wł. Mandolino, niem. Mandoline |
|
 |
|
| Klasyfikacja naukowa | |
| Chordofon złożony | |
| Klasyfikacja popularna | |
| strunowy, szarpany | |
| Podobne instrumenty | |
|
|
| Producenci | |
Mandolina – strunowy instrument muzyczny z rodziny chordofonów szarpanych posiadający cztery pary strun strojonych w kwintach. Skala mandoliny (zakres dźwięków muzycznych) wynosi od g do fis³.
Współczesna mandolina jest niewielkim instrumentem, o krótkim gryfie i płytkim, okrągłym pudle rezonansowym. Na mandolinie gra się zwykle tremolo.
Nazwa [edytuj]
Jej nazwa prawdopodobnie wywodzi się z perskiego pandura i dalej arabskiego dambura. Zwłoszczona nazwa łacińskiego mandora brzmi mandola, w zdrobnieniu mandolina.
Historia [edytuj]
Mandolina wywodzi się z miniaturowej lutni. W jednej z galerii w Waszyngtonie znajduje się obraz pędzla Angelo Gaddi (1369-1396) przedstawiającego anioła grającego na miniaturowej lutni nazwanej mandora.
Mandolina była instrumentem typowym dla wiejskiego i miejskiego folkloru w Europie południowej i wschodniej. Wraz z napływem emigrantów z tych regionów do USA mandolina stała się popularnym instrumentem w Ameryce. Była też jednym z pierwszych instrumentów, którego dźwięk zapisano na cylindrach wynalezionych przez Edisona. Mandolina szybko stałą się popularnym instrumentem muzyki bluesa, country i folk.
Twórcą współczesnego standardu mandoliny, opartego na konstrukcji skrzypiec, był Orville H. Gibson, który w 1898 zdobył patent na swą konstrukcję mandoliny, która wkrótce stałą się dominującą. Charakterystyczną dla niej jest obłe, przypominające kroplę, płaskodenne pudło rezonansowe z charakterystycznymi dla instrumentów smyczkowych otworami w kształcie litery f. W latach pięćdziesiątych zaczęto produkować mandoliny elektryczne na wzór gitar elektrycznych.
Pierwszymi znanymi wirtuozami mandoliny byli w większości emigranci do USA Bernardo Dapace, Samuel Siegel, Dave Apollon i Giduanni Giuuale, którzy w latach 40. koncertowali z repertuarem popularnym i transkrypcjami muzyki poważnej na ten instrument. Najwięcej jednak dla popularności instrumentu zrobił twórca stylu bluegrass, Bill Monroe, doprowadzając brzmienie mandoliny do perfekcji.
Mandolina znalazła zastosowanie, choć dość ograniczone w muzyce rockowej. Dźwięk mandoliny słychać w wielu sentymentalnych piosenkach Roda Stewarta. Na mandolinach często grali muzycy z grupy Jethro Tull: Ian Anderson, Martin Barre i Dave Pegg oraz Eric Bazilian z zespołu The Hooters. Sporadycznie na mandolinie grał John Paul Jones z Led Zeppelin, Steve Howe z Yes, Chris Cornell z Soundgarden i Peter Buck z R.E.M.
Na mandolinie zagrał także Paul McCartney w swoim przeboju "Dance Tonight".
