Program Apollo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Logo programu Apollo

Program Apollo – seria amerykańskich lotów kosmicznych przygotowywanych od roku 1961 zrealizowanych w latach 1966-1972. Celem programu było lądowanie człowieka na Księżycu, a następnie jego bezpieczny powrót na Ziemię. Zadanie zostało zrealizowane w 1969 roku, w czasie misji Apollo 11. Program był kontynuowany do roku 1972 w celu przeprowadzenia dokładniejszej naukowej eksploracji Księżyca. Całkowity koszt programu wyniósł 25,4 miliarda dolarów. Ilość pozyskanego i dostarczonego na Ziemię materiału to 381,7 kg[potrzebne źródło].


Początek[edytuj | edytuj kod]

Program Apollo był trzecim (po programie Mercury oraz programie Gemini) programem amerykańskich lotów kosmicznych z udziałem ludzi. Apollo został zlecony przez administrację prezydenta Eisenhowera w celu rozszerzenia załogowych lotów kosmicznych rozpoczętych przez program Mercury. Następnie został przeobrażony przez prezydenta Kennedy'ego w program lotów i lądowania na Księżycu.

Cele[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe założenia programu - lądowanie człowieka na Srebrnym Globie i jego bezpieczny powrót na Ziemię - Kennedy wyłożył podczas przemówienia przed Kongresem 25 maja 1961 roku. Stany Zjednoczone, zaniepokojone sukcesami ZSRR w trwającym amerykańsko-radzieckim wyścigu w kosmos (pierwszy sztuczny satelita Ziemi, pierwszy człowiek na orbicie okołoziemskiej), wdrażając program Apollo zamierzały przejąć w tej rywalizacji inicjatywę[1]. Do zmagań o dominację w przestrzeni kosmicznej między dwoma supermocarstwami prezydent Kennedy w nieco zawoalowany sposób odniósł się podczas przemówienia z 12 września 1962 roku, wygłoszonego na Uniwersytecie Rice:

"(...) oczy świata skierowane są teraz w kosmos - ku Księżycowi i dalszym planetom. Przyrzekliśmy sobie, że nie będzie nad nim panować wroga flaga podboju, lecz sztandar wolności i pokoju."[2]

Wybór rodzaju misji[edytuj | edytuj kod]

Mając za cel lądowanie na powierzchni Księżyca, projektanci stanęli przed wyzwaniem pogodzenia ze sobą minimalizacji ryzyka utraty zdrowia i życia przez astronautów, braku ich umiejętności oraz ograniczeń stosowanej technologii.

Rozważano trzy możliwe do przeprowadzenia rodzaje misji:

  • Lot bezpośredni: wystrzelenie bezpośrednio z Ziemi statku kosmicznego, który dotarłby do powierzchni Księżyca, lądował, a następnie powrócił w całości na Ziemię. Wymagałoby to zastosowania rakiety nośnej o sile przekraczającej jakiekolwiek wtedy dostępne.
  • Spotkanie na orbicie okołoziemskiej: drugim rozważanym rodzajem misji mogło być spotkanie na orbicie - określane jako Earth Orbit Rendezvous (EOR). Wymagane było wystrzelenie dwóch rakiet Saturn V - jednej z statkiem kosmicznym a drugiej z paliwem. Na orbicie nastąpiłoby przekazanie paliwa do statku kosmicznego w ilości zapewniającej lot, lądowanie i powrót z Księżyca. Także w tym przypadku cały statek kosmiczny musiałby lądować na powierzchni Księżyca.
  • Spotkanie na orbicie okołoksiężycowej: plan, który został przyjęty, przypisuje się Johnowi Houboltowi. Zakładał spotkanie na orbicie księżycowej - Lunar Orbit Rendezvous (LOR). Statek kosmiczny składał się z modułu serwisowego i dowodzenia - Apollo Command/Service Module (CSM) oraz modułu lądownika - Apollo Lunar Module LM, lub LEM od pierwotnej nazwy Lunar Excursion Module). CSM zawierał system zdolny do podtrzymywania życia dla trzyosobowej załogi przez okres pięciu dni podróży na Księżyc oraz umożliwiał bezpieczne wejście w atmosferę ziemską w czasie powrotu. LM miał odłączyć się od modułu CSM na orbicie wokół Księżyca i wylądować na powierzchni Księżyca.

Loty[edytuj | edytuj kod]

Eugene A. Cernan w pojeździe księżycowym (misja Apollo 17), rok 1972 - fot. Harrison Schmitt

Program Apollo składał się z jedenastu lotów załogowych, począwszy od Apollo 7, skończywszy na Apollo 17. Wszystkie starty odbywały się z położonego na przylądku Canaveral Centrum Kosmicznego im. Johna F. Kennedy'ego. Misje Apollo 2 do Apollo 6 były bezzałogowymi lotami testowymi. Apollo 1 był planowanym załogowym lotem, niestety trening przed startem zakończył się pożarem kabiny, w której zginęło trzech członków załogi[3]. W pierwszym locie jako rakietę nośną zastosowano Saturn IB, następne wykorzystywały znacznie mocniejsze rakiety Saturn V. Loty: (Apollo 7 i Apollo 9) były ziemskimi misjami orbitalnymi, (Apollo 8 i Apollo 10) były księżycowymi misjami orbitalnymi, pozostałe sześć lotów (poza Apollo 13) zakończyły się lądowaniem na Księżycu.


Lot Start Uwagi
AS-201 26 lutego 1966 Pierwszy start rakiety Saturn IB, test balistyczny kapsuły Apollo
bezzałogowy
AS-203 5 lipca 1966 Pierwszy lot orbitalny rakiety Saturn IB, bez kapsuły Apollo
bezzałogowy
AS-202 25 sierpnia 1966 Test balistyczny kapsuły Apollo
bezzałogowy
Apollo 1 (27 stycznia 1967)
bez startu
Katastrofa w czasie treningu, śmierć załogi
Virgil Grissom, Edward White, Roger Chaffee
Apollo 4 9 listopada 1967 Pierwszy start rakiety Saturn V, lot próbny statku Apollo
bezzałogowy
Apollo 5 22 stycznia 1968 lot próbny statku LM
bezzałogowy
Apollo 6 4 kwietnia 1968 Drugi próbny start rakiety Saturn V
bezzałogowy
Apollo 7 11 października 1968 Pierwszy start załogowy rakiety Saturn IB. Testy na orbicie okołoziemskiej
Walter M. Schirra, Donn Eisele, Walter Cunningham
Apollo 8 21 grudnia 1968 Pierwszy start załogowy rakiety Saturn V, oblot Księżyca
Frank Borman, James Lovell, William Anders
Apollo 9 3 marca 1969 Testy LM na orbicie okołoziemskiej
James McDivitt, David R. Scott, Russell L. Schweickart
Apollo 10 18 maja 1969 Testy LM na orbicie okołoksiężycowej, zbliżenie do Księżyca na 14 km
Tom Stafford, John W. Young, Eugene Andrew Cernan
Apollo 11 16 lipca 1969 Pierwsze lądowanie na Księżycu
Neil Armstrong, Edwin Aldrin, Michael Collins
Miejsce lądowania: Mare Tranquillitatis
Apollo 12 14 listopada 1969 Lądowanie w pobliżu sondy Surveyor 3, która wylądowała w 1967
Charles Conrad, Richard F. Gordon, Alan L. Bean
Miejsce lądowania: Oceanus Procellarum
Apollo 13 11 kwietnia 1970 Wybuch w module napędowym statku Apollo, powrót bez lądowania na Księżycu
James A. Lovell, John L. Swigert, Fred Haise
Apollo 14 31 stycznia 1971 Shepard gra w golfa na Księżycu
Alan Shepard, Stuart A. Roosa, Edgar D. Mitchell
Miejsce lądowania: Fra Mauro
Apollo 15 26 lipca 1971 Pierwsza misja z pojazdem LRV
David R. Scott, James B. Irwin, Alfred M. Worden
Miejsce lądowania: Hadley Rinne
Apollo 16 16 kwietnia 1972 Pierwsze badanie wyżyny księżycowej, użycie kamery ultrafioletowej, Lunar Rover
John W. Young, Thomas K. Mattingly, Charles M. Duke
Miejsce lądowania: Descartes
Apollo 17 7 grudnia 1972 Ostatnie lądowanie na Księżycu, Lunar Rover
Eugene Andrew Cernan, Ronald E. Evans, Harrison H. Schmitt
Miejsce lądowania: Taurus-Littrow

Zakończenie programu[edytuj | edytuj kod]

Planowano jeszcze wykonanie 3 lotów: (Apollo 18, 19 i 20). W związku z ograniczeniem budżetu NASA podjęto decyzję o zakończeniu prac nad następcą rakiety nośnej - Saturn V, a następnie o przerwaniu całego programu Apollo. Fundusze zostały przeznaczone na program lotów wahadłowców. Ostatnie wyprodukowane kapsuły Apollo wykorzystano w programie Skylab i we wspólnej, amerykańsko-radzieckiej misji Sojuz-Apollo.

Wpływ na technologię[edytuj | edytuj kod]

Podczas przygotowywania misji Apollo stworzono wiele wynalazków związanych z lotami kosmicznymi. Niektóre z nich mają także zastosowanie poza astronautyką. Są nimi na przykład wytrzymalsze kombinezony strażackie, poduszki powietrzne w podeszwach obuwia sportowego czy wiertarki bezprzewodowe. Natomiast nie ma wśród nich teflonu[4]. W programie Apollo, miało też miejsce pierwsze w historii użycie na skalę przemysłową ogniw paliwowych (do zasilania kapsuł energią elektryczną i produkcji wody), które do tej pory traktowane były jedynie jako ciekawostka techniczna.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Tomasz Jurczyński, Dictionary Of The United States, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1995, ISBN 83-02-05494-1.
  2. John F. Kennedy Moon Speech - Rice Stadium (ang.). [dostęp 2011-05-11].
  3. Tony Long: Jan. 27, 1967: 3 Astronauts Die in Launchpad Fire (ang.). Wired, 2011-01-27. [dostęp 2011-01-28].
  4. NASA - Apollo's Small Steps Are Giant Leap for Technology

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg