Mass Effect (seria)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy serii. Zobacz też: gra komputerowa Mass Effect.
Mass Effect
Mass Effect logo.png
Logo serii
Producenci BioWare
Wydawcy Microsoft Game Studios
Electronic Arts
Dystrybutorzy CD Projekt (część I)
EA Polska (część II i III)
Projektant Casey Hudson
Preston Watamaniuk
Scenarzysta Drew Karpyshyn
Mac Walters
Kompozytor Jack Wall, Sam Hulick, Clint Mansell, Richard Jacques, David Kates, Jimmy Hinson
Pierwsza gra z serii Mass Effect
20 listopada 2007
Ostatnia gra z serii Mass Effect 3
6 marca 2012
Platformy Microsoft Windows, Xbox 360, PlayStation 3, iOS
Gatunek fabularna gra akcji
third-person shooter
Średnia ocen gier z serii
Stan z 1 maja 2012.
Gra GameRankings Metacritic
Mass Effect (X360) 91,15%[1]
(PC) 89,43%[2]
(X360) 91[3]
(PC) 89[4]
Mass Effect 2 (X360) 95,66%[5]
(PC) 94,48%[6]
(PS3) 93,17%[7]
(X360) 96[8]
(PC) 94[9]
(PS3) 94[10]
Mass Effect 3 (X360) 92,15%[11]
(PC) 87,75%[12]
(PS3) 91,71%[13]
(X360) 93[14]
(PC) 89[15]
(PS3) 93[16]

Mass Effect – stworzona przez kanadyjskie studio BioWare seria fantastycznonaukowych komputerowych gier fabularnych, wydana na platformy Microsoft Windows, Xbox 360 i PlayStation 3. Mass Effect łączy ze sobą elementy science-fiction, gier akcji, fabularnych i third-person shooterów. Początkowo została zaplanowana jako trylogia, jednak dyrektor generalny BioWare'u, David Silverman, zapewnił, że po wydaniu trzeciej części studio zamierza kontynuować serię[17].

Akcja serii osadzona jest w przyszłości, w której ludzie dzięki odkryciu technologii protean rozprzestrzenili się po Drodze Mlecznej i poznali inne inteligentne rasy. Bohaterem trylogii jest komandor Shepard, który (lub która, ponieważ gra daje możliwość kierowania postacią męską bądź żeńską) zostaje pierwszym w historii ludzkim Widmem – elitarnym agentem Rady Cytadeli będącej galaktycznym rządem. Podczas wykonywania misji towarzyszy mu dwuosobowa drużyna postaci niezależnych kierowanych przez sztuczną inteligencję. Członków drużyny można rekrutować z różnych miejsc odwiedzonych przez głównego bohatera, w wyniku czego dołączają oni do załogi jego statku SSV Normandia. Głównym celem gracza jest uratowanie galaktyki przed mechaniczną rasą Żniwiarzy i ich popleczników, którzy chcą zniszczyć wszystkie wysoko rozwinięte cywilizacje.

Seria osiągnęła duży sukces komercyjny i otrzymała bardzo dobre oceny recenzentów[18]. Gry są chwalone za fabułę, postaci i romanse między nimi, wybory fabularne i głębię galaktyki.

Gry[edytuj | edytuj kod]

Chronologia Mass Effect

Evolution
Objawienie
Mass Effect
Incursion
Odkupienie
Podniesienie
Galaxy
Mass Effect 2
Odwet
Inquisition
Deception
Conviction
Invasion
Infiltrator
Mass Effect 3

Główna seria[edytuj | edytuj kod]

  • Mass Effect (2007) – gra pierwotnie ukazała się wyłącznie na konsoli Xbox 360, jednakże niedługo później[kiedy?] doczekała się portu na platformę Microsoft Windows, stworzonego przez Demiurge Studios. 4 grudnia 2012 roku ukazała się na PlayStation 3 w usłudze PlayStation Network oraz jako część pakietu Mass Effect Trilogy[19]. Shepard stara się pokrzyżować szyki Sarenowi Arteriusowi, chcącemu za pomocą armii gethów, mechanicznych form życia, przejąć władzę nad galaktyką. W trakcie śledztwa bohater odkrywa, że Saren został zindoktrynowany przez Suwerena – przedstawiciela potężnej rasy Żniwiarzy, którzy co pięćdziesiąt tysięcy lat unicestwiają wszystkie wysoko rozwinięte cywilizacje zamieszkujące Drogę Mleczną.
  • Mass Effect 2 (2010) – część druga zadebiutowała na obu platformach 26 stycznia (Ameryka Północna) i 29 stycznia (Europa) 2010 roku. Istnieje możliwość zaimportowania do gry zapisów z poprzedniej części, dzięki czemu podjęte w niej decyzje mają wpływ na przebieg rozgrywki w Mass Effect 2. W fabule dużą rolę odgrywa założona przez ludzi organizacja Cerberus, w pierwszej części przedstawiana w złym świetle. Mass Effect 2 zebrała bardzo dobre recenzje, niektórzy krytycy wskazywali, że grę można wskazywać jako kandydata do tytułu gry roku[20][21]. Recenzenci chwalili fabułę, postaci, grę aktorów głosowych, przemyślaną rozgrywkę oraz usprawnienia względem pierwszej części. Premiera gry na konsolę PlayStation 3 w USA odbyła się 18 stycznia 2011 roku, a w Europie 21 stycznia 2011 roku. Wydanie zawierało wszystkie wydane do czasu premiery DLC oraz interaktywny komiks, który streszczał wydarzenia poprzedniej części[22][23].
  • Mass Effect 3 (2012) – premiera trzeciej części odbyła się 6 marca 2012 roku na platformy Microsoft Windows, PlayStation 3 i Xbox 360[24]. Po raz pierwszy w serii oferuje grę wieloosobową w trybie kooperacji. W trzeciej części Shepard musi uratować Ziemię i całą galaktykę przed Żniwiarzami, które w końcu do niej dotarły. Casey Hudson, kierownik projektu w BioWare, stwierdził, że „sprawa z Mass Effect 3 jest łatwiejsza, ponieważ nie trzeba martwić się o planowanie kontynuacji”[25]. Także w tej części można zaimportować zapis gry z poprzedniczki, co w momencie rozpoczęcia gry spersonalizuje rozgrywkę.
  • W produkcji znajduje się czwarta część gry, o nieznanym jeszcze tytule[26]. Gra będzie oparta na silniku Frostbite 3 podobnie jak nadchodzący Dragon Age: Inquisition[27].

Powiązane gry[edytuj | edytuj kod]

  • Mass Effect Galaxy (2009) – przeznaczona na platformę iOS gra rozwijająca uniwersum serii. W odróżnieniu od gier wchodzących w skład trylogii, w Galaxy wydarzenia obserwowane są z góry, a nie zza pleców bohatera – Jacoba Taylora, członka drużyny Sheparda z Mass Effect 2[28].
  • Mass Effect: Infiltrator (2012) – gra typu third-person shooter stworzona przez IronMonkey Studios na platformę iOS i wydana 7 marca 2012 roku[29]. 22 maja 2012 roku ukazała się wersja na system Android[30]. Gracz wciela się w niej w Randalla Ezno, zbuntowanego agenta Cerberusa[31], który walczy z oddziałami tej organizacji i uwalnia więźniów z wrogich placówek, dzięki czemu gracz podwyższa swój współczynnik galaktycznej gotowości w systemie Galaktyczna Wojna w grze Mass Effect 3.
  • Mass Effect: Datapad (2012) – darmowa aplikacja na urządzenia z systemem iOS. Datapad pozwala graczom sprawdzać status mapy galaktyki w Mass Effect 3 i otrzymywać wiadomości od postaci z gry[32]. Datapad zawiera także informacje o postaciach, rasach, pojazdach, broni i fabuły z uniwersum Mass Effect, a także minigry, które współpracują z systemem Galaktyczna Wojna z gry Mass Effect 3.

Mass Effect Trilogy[edytuj | edytuj kod]

6 listopada 2012 roku w Ameryce Północnej (9 listopada w Europie) na platformach Microsoft Windows i Xbox 360 ukazało się zbiorcze wydanie trzech części serii – Mass Effect, Mass Effect 2 i Mass Effect 3[33][19]. Wersja na konsolę PlayStation 3 ukaże się 4 grudnia 2012 roku w Ameryce Północnej (7 grudnia w Europie)[19].

Adaptacje[edytuj | edytuj kod]

Książki[edytuj | edytuj kod]

Książki z uniwersum Mass Effect zostały wydane w Kanadzie przez Del Rey Books, a w Polsce przez ISA (Objawienie)[34] i Fabrykę Słów (Podniesienie i Odwet)[35][36]. Autorem pierwszych trzech jest Drew Karpyshyn, natomiast czwartą napisał William C. Dietz.

  • Mass Effect: Objawienie (2007) – fabuła koncentruje się na przeszłości Davida Andersona i opowiada o czasach, gdy był jeszcze porucznikiem. Przedstawione zostały w niej początki znajomości bohatera z Sarenem oraz krótka, ukrywana przed opinią publiczną kariera Andersona jako pierwszego ludzkiego Widma.
  • Mass Effect: Podniesienie (2008) – bohaterem jest Paul Grayson, członek Cerberusa, pod którego komendą znajduje się biotyczka Gillian. Akcja książki rozgrywa się dwa miesiące po zakończeniu Mass Effect[37].
  • Mass Effect: Odwet (2010) – akcja rozgrywa się po zakończeniu fabuły Mass Effect 2. Człowiek Iluzja, pozyskując dane o Żniwiarzach, postanawia dowiedzieć się o nich więcej. W tym celu zamierza wszczepić ich technologię w ciało Paula Graysona[38][39].
  • Mass Effect: Deception (2012) – książka została wydana w 31 stycznia 2012 r[40]. Jej głównymi bohaterami są David Anderson i Kahlee Sanders, którym w walce z organizacją Cerberus pomaga Gillian Grayson – niezwykle utalentowana biotyczka. Po premierze książka spotkała się z falą krytyki ze strony fanów, którzy znaleźli w niej ponad 100 błędów i nielogiczności, wobec czego BioWare zobowiązało się poprawić przyszłe wydania[41].

Komiksy[edytuj | edytuj kod]

W okresie od stycznia do kwietnia 2010 roku na amerykańskim rynku ukazywały się kolejne części czterozeszytowego komiksu Mass Effect: Odkupienie (ang. Mass Effect: Redemption), koncentrującego się na postaci Liary T’Soni. Jego akcja rozgrywa się pomiędzy prologiem a główną osią fabularną Mass Effect 2, zaś na jej podstawie powstało kolejne rozszerzenie do gry[42]. Pierwszy zeszyt komiksu wchodził w skład kolekcjonerskiego wydania Mass Effect 2, jednakże – podobnie jak artbook – dostępny był wyłącznie w wersji anglojęzycznej. Licencję na wydanie komiksu w Polsce nabył Egmont Polska, który wydał go (jako jeden 96-stronicowy zeszyt, zamiast cztery pojedyncze) w czerwcu 2010 roku[43].

W lipcu 2010 roku zapowiedziano kolejną czterozeszytową miniserię komiksową o tytule Mass Effect: Evolution, która została opublikowana przez wydawnictwo Dark Horse – pierwszy zeszyt wydano 19 stycznia 2011 roku[44], a ostatni 20 kwietnia 2011 roku. Seria opowiada o pochodzeniu Człowieka Iluzji i początkach proludzkiej organizacji Cerberus. Akcja komiksu toczy się w czasie Wojny Pierwszego Kontaktu pomiędzy ludźmi a turianami, kilkadziesiąt lat przed akcją gry Mass Effect[45].

Od 19 października 2011 roku do 18 stycznia 2012 roku ukazywała się jeszcze jedna czterozeszytowa seria komiksowa o tytule Mass Effect: Invasion. Opowiada o przygodach Arii T'Loak, która musi zmierzyć się z tajemniczymi obcymi atakującymi stację Omega. Obcy okazują się jakoś związani z proludzką organizacją Cerberus. Seria została wydana przez wydawnictwo Dark Horse. Autorem scenariusza jest Mac Walters, dialogi napisał John Jackson Miller, a oprawę graficzną przygotował Omar Francia[46][47].

25 kwietnia 2012 roku ukazał się pierwszy zeszyt następnej serii komiksów o tytule Mass Effect: Homeworlds[48]. Każdy zeszyt z tej serii opowiada o jednej z postaci w grze Mass Effect 3, pierwszy poświęcony jest Jamesowi Vedze, a scenariusz do niego napisał Mac Walters[49]. Bohaterami następnych są Tali’Zorah (30 maja 2012)[50], Garrus Vakarian (25 lipca 2012)[51] i Liara T’Soni (29 sierpnia 2012)[52]. Seria wydana została przez Dark Horse.

Blasto: Eternity is Forever to napisany przez Maca Waltersa i narysowany przez Omara Francia komiks opowiadający o przygodach hanarskiego Widma na planecie elkorów. Wydany zostanie 7 listopada 2012 roku przez Dark Horse Digital[53].

W Internecie dostępne są trzy ośmiostronicowe minikomiksy z uniwersum Mass Effect.

  • Pierwszy z nich, Mass Effect: Incursion, został napisany przez przez głównego pisarza studia BioWare, Maca Waltersa, narysowany przez Eduardo Francisco'a we współpracy z kolorystą Michaelem Atiyeh'em i liternikiem Michaelem Heislerem. Opowiada o spotkaniu Arii T'Loak ze Zbieraczami tydzień przed wydarzeniami rozpoczynającymi drugą część gry. Wydarzenia z Incursion łączą się z fabułą komiksu Mass Effect: Odkupienie. Incursion udostępniono 21 czerwca 2010 roku na stronie serwisu IGN[54].
  • Fabuła drugiego, Mass Effect: Inquisition, toczy się po zakończeniu Mass Effect 2, a jego bohaterem jest kapitan Bailey. Komiks został napisany przez Maca Waltersa, narysowany przez Jeana Diaza we współpracy z kolorystą Michaelem Atiyeh'em i liternikiem Michaelem Heislerem. Jest dostępny na stronie USA Today[55]. Według Waltersa, Mass Effect: Inquisition to studium psychologiczne jednej z najbardziej interesujących postaci uniwersum i tak jak inne komiksy ma na celu przedstawienie obrazu uniwersum z innego niż Sheparda punktu widzenia, w tym przypadku oficera SOC-u, kapitana Bailey'a.
  • Akcja trzeciego o tytule Mass Effect: Conviction rozgrywa się po wydarzeniach z DLC Arrival do gry Mass Effect 2. Głównym bohaterem jest członek załogi komandora Sheparda w Mass Effect 3, James Vega. Został napisany przez Maca Waltersa, a narysowany przez Eduardo Francisco'a i Michaela Atiyeha. Opublikowano go za darmo we wrześniu 2011 roku w kilku internetowych sklepach sprzedających komiksy, lecz aby go ściągnąć, należy posiadać specjalny kod[56].

Film[edytuj | edytuj kod]

24 maja 2010 roku Electronic Arts ujawniło, że po długim okresie negocjacji prawa do przeniesienia gry na ekran zostały sprzedane studiu Legendary Pictures[57]. Współproducentami filmu będą m.in. Ray Muzyka, Greg Zeschuk i Casey Hudson z BioWare. Pierwotnie scenariusz miał napisać Mark Protosevich, jednak 25 października 2012 roku ogłoszono, że zadania tego podejmie się Morgan Davis Foehl[58]. Pod koniec sierpnia 2013 roku Avi Arad oznajmił, że film ukaże się około 2018–2019 roku[59].

Anime[edytuj | edytuj kod]

7 kwietnia 2011 roku zapowiedziano film anime toczący się w uniwersum Mass Effect[60][61][62]. Jego tytuł to Mass Effect: Paragon Lost, głównym bohaterem zostanie James Vega, a akcja toczyć się będzie przed wydarzeniami z Mass Effect 3; fabuła skoncentruje się na wczesnej karierze wojskowej Vegi, gdy na odległej kolonii wraz z drużyną żołnierzy bronił cywili przed Zbieraczami[63]. Studio BioWare będzie współpracowało nad jego produkcją z Production I.G oraz T.O. Entertainment, wydany zostanie przez amerykańskie wydawnictwo FUNimation. Reżyserem filmu jest Atsushi Takeuchi, za scenariusz odpowiada Henry Gilroy, producentami są Casey Hudson z BioWare, Chris Moujaes z FUNimation i prezes tej firmy Gen Fukunaga, a także Takeichi Honda i Yui Shibata, szefowie T.O. Entertainment[60]. Premiera planowana jest na 28 grudnia 2012 roku[64].

Figurki[edytuj | edytuj kod]

BioWare planuje wydać osiem figurek, które będą przedstawiać postacie z gier. Mają do nich być dołączone kody na zawartość do pobrania do trzeciej części serii[65].

Fanowski film[edytuj | edytuj kod]

Red Sand (2012) – 14-minutowy film stworzony przez fanów, który jest prequelem serii Mass Effect. Jego akcja toczy się 35 lat przed pierwszą częścią gier i opowiada historię odkrycia proteańskich ruin na Marsie. W filmie wystąpił m.in. Mark Meer, aktor podkładający głos pod anglojęzyczną wersję męskiego Sheparda, który wcielił się w pułkownika Jona Grissoma. Film stworzyli studenci i wykładowcy Digital Video Program na University of Advancing Technology w Tempe w stanie Arizona[66]. Premiera filmu odbyła się 7 października 2012 roku w serwisie YouTube[67].

Karty do gry[edytuj | edytuj kod]

4 stycznia 2012 roku wydawnictwo Dark Horse wydało karty z postaciami znanymi z serii[68].

Postaci[edytuj | edytuj kod]

Główni bohaterowie[edytuj | edytuj kod]

Uwaga: Niektóre postaci mogą nie pojawić się w kontynuacji, jeśli w wyniku działań gracza zginęły w poprzedniej części. Inne dostępne są tylko po instalacji odpowiedniej zawartości do pobrania. Tabela zawiera nazwiska aktorów podkładających głosy pod daną postać w wersji oryginalnej (angielskiej) i wersji polskiej.

Postać Gra
Mass Effect Mass Effect 2 Mass Effect 3
Komandor Shepard Mark Meer (Marcin Dorociński)
Jennifer Hale (Magdalena Różczka)
Mark Meer (Łukasz Nowicki)
Jennifer Hale (Agnieszka Kunikowska)
Mark Meer
Jennifer Hale
Człowiek Iluzja   Martin Sheen (Mirosław Zbrojewicz) Martin Sheen
Jeff „Joker” Moreau Seth Green (Krzysztof Szczerbiński) Seth Green
David Anderson Keith David (Grzegorz Pawlak) Keith David
Liara T'Soni Ali Hillis (Joanna Pach) Ali Hillis (Julia Kołakowska) Ali Hillis
Ashley Williams Kimberly Brooks (Monika Pikuła) Kimberly Brooks
Kaidan Alenko Raphael Sbarge (Przemysław Sadowski) Raphael Sbarge (Waldemar Barwiński) Raphael Sbarge
Garrus Vakarian / Archanioł Brandon Keener (Błażej Wójcik) Brandon Keener
Tali'Zorah vas Normandia / nar Rayya Liz Sroka (Monika Kwiatkowska-Dejczer) Liz Sroka
Urdnot Wrex Steve Barr (Piotr Bąk) Steve Barr
Miranda Lawson   Yvonne Strahovski (Anna Sztejner) Yvonne Strahovski
Jacob Taylor   Adam Lazarre-White (Mikołaj Klimek) Adam Lazarre-White
Mordin Solus   Michael Beattie (Zbigniew Suszyński) William Salyers
Jack / Obiekt Zero   Courtenay Taylor (Sonia Bohosiewicz) Courtenay Taylor
Urdnot Grunt   Steven Blum (Krzysztof Banaszyk) Steven Blum
Thane Krios   Keythe Farley (Jerzy Dominik) Keythe Farley
Legion   D.C. Douglas (Andrzej Butruk) D.C. Douglas
Samara   Maggie Baird (Agnieszka Matysiak) Maggie Baird
Morinth   Natalia Cigliuti (Monika Pikuła) Natalia Cigliuti
Zaeed Massani   Robin Sachs (Paweł Szczesny) Robin Sachs
Kasumi Goto   Kym Lane (Barbara Kałużna) Kym Lane
EDI   Tricia Helfer (Joanna Jeżewska) Tricia Helfer
James Vega   Freddie Prinze Jr.
Javik / Proteanin   Ike Amadi
Ambasador Donnel Udina Bill Ratner (Jacek Mikołajczak) Bill Ratner
Admirał Steven Hackett Lance Henriksen (Miłogost Reczek) Lance Henriksen
Radna asari Jan Alexandra Smith (Agnieszka Kunikowska) Jan Alexandra Smith (Joanna Jeżewska) Jan Alexandra Smith
Salariański radny Armin Shimerman (Piotr Warszawski) Armin Shimerman
Turiański radny Alastair Duncan (Adam Bauman) Alastair Duncan (Dariusz Odija) Alastair Duncan
Conrad Verner Jeff Page (Przemysław Bluszcz) Jeff Page
Kapitan Kirrahe George Szilagyi (Dariusz Kowalski)   George Szilagyi
Saren Arterius Fred Tatasciore (Jacek Mikołajczak)  
Matka Benezja Marina Sirtis (Anna Ułas)  
Suweren Peter Jessop (Mikołaj Klimek)  
Nawigator Charles Pressly William Dwight Schultz (Aleksander Mikołajczak)  
Kelly Chambers   Cara Pifko (Barbara Melzer) Cara Pifko
Aria T'Loak   Carrie-Anne Moss (Joanna Węgrzynowska) Carrie-Anne Moss
Dr Karin Chakwas Carolyn Seymour (Katarzyna Skolimowska) Carolyn Seymour
Kapitan Armando Bailey   Michael Hogan (Maciej Maleńczuk) Michael Hogan
Gatatog Uvenk   Michael Dorn (Jan Kulczycki)  
Kal'Reegar   Adam Baldwin (Tomasz Bednarek) Adam Baldwin
Admirał Shala'Raan vas Tonbay   Shoreh Aghdashloo (Elżbieta Kijowska-Rozen) Shoreh Aghdashloo
Zwiastun   Keith Szarabajka (Miłogost Reczek) Keith Szarabajka
Handlarz Cieni   Steven Blum  
Steve Cortez   Matthew Del Negro
Samantha Traynor   Alix Wilton Regan
Diana Allers   Jessica Chobot
Kai Leng   Troy Baker
Kahlee Sanders   Grey DeLisle

Postaci ze spin-offów[edytuj | edytuj kod]

Postać Gra
Mass Effect Galaxy Mass Effect: Infiltrator
Jacob Taylor Występuje  
Miranda Lawson Występuje  
Jath'Amon Występuje  
Derek Izunami Występuje  
Nax Występuje  
Batha Występuje  
Clint "Black Eye" Darragh Występuje  
Illo Nazario Występuje  
Randall Ezno   Występuje

Książki i komiksy[edytuj | edytuj kod]

Postać Książka
Mass Effect: Objawienie Mass Effect: Podniesienie Mass Effect: Odwet Mass Effect: Deception
Kahlee Sanders Występuje
David Anderson Występuje Tylko wzmianka Występuje
Człowiek Iluzja   Występuje
Paul Grayson   Występuje Tylko wzmianka
Gillian Grayson   Występuje Tylko wzmianka Występuje
Hendel Mitra   Występuje Tylko wzmianka Występuje
Saren Arterius Występuje Tylko wzmianka
Jon Grissom Występuje Tylko wzmianka  
Kai Leng Występuje
Aria T'Loak Występuje
Nick Donahue   Występuje
Komandor Shepard   Tylko wzmianka
Postać Komiks Mini-komiks
Mass Effect: Odkupienie Mass Effect: Evolution Mass Effect: Invasion Mass Effect: Homeworlds Mass Effect: Incursion Mass Effect: Inquistion Mass Effect: Conviction
Człowiek Iluzja / Jack Harper Występuje  
Aria T'Loak Występuje   Występuje   Występuje  
Liara T'Soni Występuje   Występuje  
Feron Występuje  
Handlarz Cieni Występuje  
Miranda Lawson Występuje  
Tazzik Występuje  
Zwiastun Występuje  
Saren Arterius   Występuje
Eva Coré   Występuje  
Generał Williams   Występuje  
Desolas Arterius   Występuje  
Ben Hislop   Występuje  
Anto Korragan   Występuje  
Oleg Petrovsky   Występuje  
Raymond Ashe   Występuje  
James Vega   Występuje   Występuje
Tali'Zorah   Występuje  
Garrus Vakarian   Występuje  
Armando-Owen Bailey   Występuje  
Egzekutor Pallin   Występuje  
Donnel Udina Występuje  
David Anderson   Występuje
Komandor Shepard Tylko wzmianka Występuje

Przypisy

  1. Mass Effect (ang.). GameRankings. [dostęp 2012-05-01].
  2. Mass Effect (ang.). GameRankings. [dostęp 2012-05-01].
  3. Mass Effect (ang.). Metacritic. [dostęp 2012-05-01].
  4. Mass Effect (ang.). Metacritic. [dostęp 2012-05-01].
  5. Mass Effect 2 (ang.). GameRankings. [dostęp 2012-05-01].
  6. Mass Effect 2 (ang.). GameRankings. [dostęp 2012-05-01].
  7. Mass Effect 2 (ang.). GameRankings. [dostęp 2012-05-01].
  8. Mass Effect 2 (ang.). Metacritic. [dostęp 2012-05-01].
  9. Mass Effect 2 (ang.). Metacritic. [dostęp 2012-05-01].
  10. Mass Effect 2 (ang.). Metacritic. [dostęp 2012-05-01].
  11. Mass Effect 3 (ang.). GameRankings. [dostęp 2012-05-01].
  12. Mass Effect 3 (ang.). GameRankings. [dostęp 2012-05-01].
  13. Mass Effect 3 (ang.). GameRankings. [dostęp 2012-05-01].
  14. Mass Effect 3 (ang.). Metacritic. [dostęp 2012-05-01].
  15. Mass Effect 3 (ang.). Metacritic. [dostęp 2012-05-01].
  16. Mass Effect 3 (ang.). Metacritic. [dostęp 2012-05-01].
  17. Patryk Purczyński: Mass Effect 3 nie będzie ostatnią grą z serii. gram.pl, 2011-07-25. [dostęp 2011-07-25].
  18. The Border House Podcast Episode 1 Transcript and Call for Volunteers (ang.). borderhouseblog.com, 20011-11-01. [dostęp 2012-01-02].
  19. 19,0 19,1 19,2 Zmiana daty premiery „Trylogii Mass Effect” w wersji na PS3 (pol.). bioworld.ea.pl, 2012-11-05. [dostęp 2012-11-07].
  20. Mass Effect 2 Critic Reviews for PC at Metacritic.com (ang.). Metacritic. [dostęp 2012-03-04].
  21. Mass Effect 2 Critic Reviews for Xbox 360 at Metacritic.com (ang.). Metacritic. [dostęp 2012-03-04].
  22. Chris Priestly: Mass Effect 2 coming for the Playstation 3 (ang.). social.bioware.com. [dostęp 2012-03-03].
  23. BioWare – Mass Effect – Archives (ang.). masseffect.bioware.com, 2010-08-17. [dostęp 2012-03-03].
  24. Rafał Dziduch: E3 2011: Premiera Mass Effect 3 – 6 marca 2012!. gram.pl, 2011-06-06. [dostęp 2011-06-14].
  25. Garnett Lee: BioWare Already Looking Forward to Mass Effect 3 (ang.). shacknews.com, 2009-12-17. [dostęp 2012-03-03].
  26. Eddie Makuch: BioWare: Calling next entry Mass Effect 4 is a disservice. GameSpot. [dostęp 2013-08-30].
  27. An Update From BioWare Montreal. Bioware Blog. [dostęp 2013-08-30].
  28. Levi Buchanan: Mass Effect Galaxy Review (ang.). uk.wireless.ign.com, 2009-06-23. [dostęp 2012-03-03].
  29. Mass Effect: Infiltrator - staw czoła Cerberusowi [WIDEO] (pol.). cdaction.pl, 2012-03-07. [dostęp 2012-03-09].
  30. Eduardo Vasconcellos: Mass Effect Infiltrates Android (ang.). blog.bioware.com, 2012-05-22. [dostęp 2012-05-23].
  31. Justin Davis: Mass Effect Infiltrator Revealed (ang.). uk.wireless.ign.com, 2012-03-03. [dostęp 2012-03-03].
  32. Kirk Hamilton: Receive Texts from Mass Effect Characters with the Mass Effect Datapad App (ang.). kotaku.com, 2012-02-07. [dostęp 2012-03-31].
  33. Mass Effect Trilogy Coming This Holiday (ang.). blog.bioware.com, 2012-09-26. [dostęp 2012-09-27].
  34. MASS EFFECT (EFEKT MASY): OBJAWIENIE [01MASSOBJ01] (pol.). isa.pl. [dostęp 2012-01-24].
  35. Seria Warlock (pol.). fabrykaslow.com.pl. [dostęp 2012-01-24].
  36. Mass Effect: Deception (pol.). fabrykaslow.com.pl. [dostęp 2012-01-24].
  37. Drew Karpyshyn Creative Works – Novels. drewkarpyshyn.com. [dostęp 2011-03-29].
  38. Mass Effect: Retrubution Announced. cinemablend.com. [dostęp 2011-03-29].
  39. NOVELS – Drew Karpyshyn. drewkarpyshyn.com. [dostęp 2011-03-29].
  40. Jessica Merizan: Mass Effect: Deception Excerpt (ang.). blog.bioware.com, 2012-01-23. [dostęp 2012-01-23].
  41. Paweł Matyjewicz: BioWare przeprasza za błędy w Mass Effect: Deception (pol.). gram.pl, 2012-02-07. [dostęp 2012-03-03].
  42. Mass Effect Comes to Comics. uk.comics.ign.com. [dostęp 2011-03-29].
  43. "Komiksowe Hity" – nowy kwartalnik w portfelu Egmontu. egmont.pl. [dostęp 2011-03-29].
  44. Dark Horse comics solicitations for january, 2011. comicbookresources.com. [dostęp 2011-03-29].
  45. SDCC 10: Mass Effect: The Origin of the Illusive Man. uk.comics.ign.com. [dostęp 2011-03-29].
  46. Mass Effect: Invasion nowym komiksem od Dark Horse. shadowbroker.pl. [dostęp 2011-07-11].
  47. Dark Horse comics solicitations for october 2011. comicbookresources.com. [dostęp 2011-07-11].
  48. Brenna Hillier: Mass Effect: Homeworlds comics star James Vega (ang.). vg247.com, 2012-01-05. [dostęp 2012-01-20].
  49. Mass Effect: Homeworlds – nowy komiks w drodze (pol.). cdaction.pl, 2012-01-05. [dostęp 2012-01-20].
  50. Giuseppe Nelva: Exclusive: Second Issue of Mass Effect: Homeworlds Comic Will Feature Tali (ang.). dualshockers.com, 2012-01-30. [dostęp 2012-04-12].
  51. MASS EFFECT: HOMEWORLDS #3 (ANTHONY PALUMBO COVER) (ang.). darkhorse.com. [dostęp 2012-06-03].
  52. Exclusive DHC Reveal: MASS EFFECT: HOMEWORLDS #4 Ft. Liara (ang.). newsarama.com, 2012-05-02. [dostęp 2012-06-03].
  53. Evan Narcisse: Mass Effect 3’s Best Action Hero Is Getting His Own Comic (ang.). Kotaku, 2012-10-12. [dostęp 2012-10-13].
  54. Exclusive Mass Effect Short Story. uk.comics.ign.com. [dostęp 2011-03-29].
  55. 'Mass Effect: Inquisition' is ready to blast off. usatoday.com. [dostęp 2011-03-29].
  56. Nowy mini-komiks – Mass Effect: Conviction (pol.). shadowbroker.pl, 2011 -09-17. [dostęp 2011-09-17].
  57. "Mass Effect" w rękach producentów "Mrocznego rycerza". filmweb.pl. [dostęp 2011-03-29].
  58. Filmowy "Mass Effect" z nowym scenariuszem (pol.). filmweb.pl, 2012-10-25. [dostęp 2012-10-25].
  59. Piotr Bajda: Co z filmami Uncharted, Metal Gear Solid i Mass Effect? Producent Avi Arad zdradza postępy (pol.). gram.pl, 2013-08-30. [dostęp 2013-08-30].
  60. 60,0 60,1 T.O Entertainment UK: Announcement of Release: New Animated Full Length Feature film, “Mass Effect” (ang.). toenta.co.uk, 2011-04-07. [dostęp 2012-05-12].
  61. EA and FUNimation Entertainment Announce Mass Effect Anime Movie Deal. businesswire.com. [dostęp 2011-04-09].
  62. Mass Effect: Powstaje film animowany. cdaction.pl, 2011-04-07. [dostęp 2011-04-09].
  63. Mass Effect: Paragon Lost (ang.). masseffectparagonlost.com. [dostęp 2012-03-03].
  64. Mass Effect: Paragon Lost - animowany Mass Effect dopiero w grudniu (pol.). cdaction.pl, 2012-09-05. [dostęp 2012-09-05].
  65. Mass Effect 3: Nowa książka pod koniec stycznia, figurki z kodami na DLC (pol.). cdaction.pl, 2012-01-24. [dostęp 2012-01-24].
  66. Luke Plunkett: This Mass Effect Movie Actually Stars the Real Commander Shepard (ang.). kotaku.com, 2012-02-16. [dostęp 2012-03-03].
  67. The Online Premiere of RED SAND! (ang.). Facebook. [dostęp 2012-09-27].
  68. Mass Effect Playing Cards (ang.). darkhorse.com. [dostęp 2012-06-20].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]