Melkart

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Melkart, Baal Melkart (melek qart, „król miasta”) – bóg-opiekun fenickiego Tyru. Początkowo prawdopodobnie był bóstwem solarnym. Gdy wzrosła potęga Fenicji w basenie Morza Śródziemnego, Baal Melkart stał się panem mórz[1]. Z zachowanych tekstów ugaryckich wynika, że Melkarta szczególnie czczono podczas święta przebudzenia, przypadającego prawdopodobnie na początek wiosny. Przemawia za tym opis obrzędu polewania jęczmienia i sadzenia winorośli[2].

Od XIII wieku p.n.e., wraz z rosnącym w świecie fenickim znaczeniem Tyru, umacniał się również kult Melkarta, który został włączony do triady bogów obok Ela i Asztarte[3]. Podczas fenickiej kolonizacji Afryki kult Melkarta został przeniesiony najpierw do Kartaginy, a następnie do kolonii kartagińskich w Hiszpanii – do Kadyksu i Kartageny[4].

Melkart (Melikertes) znany był w mitologii greckiej. Pochodzący z drugiego tysiąclecia p.n.e. beocki mit o poszukiwaniach Europy przez tyryjskiego Kadmosa, założeniu Teb i zasianiu zębów węża wskazuje na wędrówkę i osiedleniu się w Beocji plemienia semickiego oraz zdobyciu władzy nad zwaśnionymi Pelazgami. Później bóstwo fenickie utożsamione zostało z Heraklesem[5].

W pierwszej połowie IX wieku p.n.e. kult Melkarta poszerzał się o tereny północnego królestwa Izraela. Panujący wówczas król Achab, dążąc do integracji izraelsko-kananejskiej, pozwolił na rozwój synkretyzmu rodzimego kultu Jahwe i Melkarta, któremu patronowała pochodząca z Tyru królewska małżonka Izebel[6]. Pomimo tego, że Achab wzniósł Baalowi świątynię i stworzył przy niej administrację świątynną, składającą się z kapłanów fenickich, nowy kult nie przyjął się z powodu silnego oporu zwolenników proroków Eliasza i Elizeusza oraz opozycji nazyrejczyków[7].

Przypisy

  1. W. Tyloch, Religie Fenicji i Syrii, w: Zarys dziejów religii, red. J. Keller, s. 332.
  2. W. Tyloch, Religie Fenicji i Syrii, w: Zarys dziejów religii, red. J. Keller, s. 337.
  3. D. Arnaud, Starożytny Bliski Wschód. Od wprowadzenia pisma do Aleksandra Wielkiego, 263–265.
  4. Melqart, Encyclopædia Britannica.
  5. R. Graves, Mity greckie, s. 177.
  6. М. Элиаде, История веры и религиозных идей, T. 1, От каменного века до элевсинских мистерий, s. 156.
  7. W. Tyloch, Judaizm religia Żydów, w: Zarys dziejów religii, red. J. Keller, s. 539.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Arnaud D., Starożytny Bliski Wschód. Od wprowadzenia pisma do Aleksandra Wielkiego, Warszawa 1982. ISBN 83-01-03000-3.
  • Graves R., Mity greckie, Warszawa 1992. ISBN 83-06-02284-X.
  • Melqart, Encyclopædia Britannica.
  • Zarys dziejów religii, red. J. Keller, Warszawa 1986. ISBN 83-207-0849-4.
  • М. Элиаде, История веры и религиозных идей, T. 1, От каменного века до элевсинских мистерий, Москва 2002. ISBN 5-901337-02-6. ISBN 5-901337-09-3.