Miasta ze statusem City w Wielkiej Brytanii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Katedra w Wells, najmniejszym city w Anglii

Status miasta city w Wielkiej Brytanii jest przyznawany przez monarchę brytyjskiego pewnej określonej grupie miast. Miasta nieposiadające tego statusu noszą nazwę town. Prawo używania nazwy city łącznie z nazwą miasta jest sprawą wyłącznie prestiżu i nie daje żadnych dodatkowych przywilejów. Niemniej tytuł city jest dla miast cenny, stąd też wiele z nich stara się o jego zdobycie. Statusu tego nie uzyskuje się automatycznie po spełnieniu określonych kryteriów. W Anglii i Walii tytuł ten przyznawano tradycyjnie miastom posiadającym katedrę i będącym siedzibami diecezji[1]. Zasadę tę złamano dopiero w roku 1888, przyznając status Belfastowi z przyczyn pozareligijnych. Obecnie o przyznaniu statusu miasta decydują przede wszystkim czynniki geograficzno-historyczne, w tym wielkość populacji. W XX wieku status przyznano tylko 14 miastom[2]. W roku 2000 na 39 miast ubiegających się o status, przyznano go trzem: Brighton, Wolverhampton i Inverness[2]. Ostatnie nadanie tytułu nastąpiło w 2012 roku z okazji diamentowego jubileuszu królowej Elżbiety II. Status city otrzymały wówczas miasta: Chelmsford, St Asaph oraz Perth[3].

Najwięcej miast o statusie city znajduje się w Anglii; w 2012 r. było tych miast 51. Poza Anglią jest ich o wiele mniej. W Szkocji jedynie siedem miast posiada ten status, w Walii – sześć, natomiast w Irlandii Północnej – pięć. W Szkocji do XIX wieku status city nie był nadawany, a wszelkie informacje sprzed tego okresu oparte są na przypuszczeniach, np. co do miasta Dunblane, które miało się stać city w roku 1500, nominowane rzekomo przez Jakuba IV[4]. W XX wieku przestano stosować kryterium posiadania katedry jako jedynego do uznania miasta jako city, pośród innych kryteriów uwzględniano m.in. wielkość miasta. Na przestrzeni całej historii Wielkiej Brytanii, tylko trzy miasta utraciły status city: Rochester, Perth i Elgin[5][a].

Lista miast o statusie city w Wielkiej Brytanii[edytuj | edytuj kod]

Truro – najbardziej na południe i zachód wysunięte angielskie city

Poniższa lista obejmuje wszystkie 66 miast o statusie city na terenie Anglii, Szkocji. Walii i Irlandii Północnej według stanu na 1 września 2009 roku[6][7]. Dane odnośnie liczby mieszkańców, o ile przypis nie podaje inaczej, dotyczą roku 2001. W przypadku, gdy przy mieście nie podano daty uzyskania statusu, oznacza to że uzyskało go w średniowieczu bądź w czasach nowożytnych automatycznie z wybudowaniem katedry[8].

Anglia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Anglii znajduje się 49 miast o statusie city. W tabeli podano przynależność do hrabstwa ceremonialnego. Hrabstwa, w których nie ma miast o statusie city to Bedfordshire, Berkshire, Buckinghamshire. Dorset, Isle of Wight, Northamptonshire, Northumberland, Rutland, Shropshire, Suffolk, Surrey i Warwickshire. Największym miastem o statusie city jest Birmingham[b], najmniejszym Wells w hrabstwie Somerset. Najbardziej na południe i zachód wysuniętym miastem city jest Truro. Jedynie trzy spośród angielskich cities mają długość geograficzną wschodnią.

Miasto Hrabstwo Liczba mieszkańców City od roku
Bath Somerset 83 992[9] 1590[10]
Birmingham West Midlands 1 006 500[11] 1889[12]
Bradford West Yorkshire 467 655[13]
Brighton and Hove East Sussex 247 817[14] 2000[8]
Bristol Bristol 416 900[15] 1140[16]
Cambridge Cambridgeshire 108 863[17] 1951[18]
Canterbury Kent 135 278[19]
Carlisle Kumbria 100 739[20]
Chelmsford Essex 157 072[21] 2012[22]
Chester Cheshire 118 210[23] 1541[8]
Chichester West Sussex 16 665[24]
Coventry West Midlands 300 844[25]
Derby Derbyshire 221 708[26] 1977[8]
Durham Durham 87 709[27]
Ely Cambridgeshire 14 500[28]
Exeter Devon 122 400[29]
Gloucester Gloucestershire 123 205[30] 1541[8]
Hereford Herefordshire 58 281[31]
Kingston upon Hull East Riding of Yorkshire 243 589[32] 1897[8]
Lancaster Lancashire 133 914[33] 1937[8]
Leeds West Yorkshire 715 404[34] 1893[8]
Leicester Leicestershire 279 921[35] 1919[8]
Lichfield Staffordshire 93 232[36]
Lincoln Lincolnshire 85 595[37]
Liverpool Merseyside 450 000[38] 1880[8]
City of London Wielki Londyn 11 700[b][39]
Manchester Greater Manchester 458 136[40][c] 1893[8]
Newcastle upon Tyne Tyne and Wear 259 000[41] 1882[8]
Norwich Norfolk 132 200[42]
Nottingham Nottinghamshire 292 400[43] 1897[8]
Oksford Oxfordshire 134 248[44] 1542[8]
Peterborough Cambridgeshire 163 300[45][c] 1541[8]
Plymouth Devon 240 720[46] 1928[8]
Portsmouth Hampshire 186 701[47] 1926[8]
Preston Lancashire 129 633[48] 2002[8]
Ripon North Yorkshire 24 500[49] 1865[8]
Salford Greater Manchester 216 103[50] 1926[8]
Salisbury Wiltshire 114 614[51]
Sheffield South Yorkshire 534 500[52] 1893[8]
Southampton Hampshire 217 445[53] 1964[8]
St Albans Hertfordshire 128 982[54] 1877[8]
Stoke-on-Trent Staffordshire 240 636[55] 1925[8]
Sunderland Tyne and Wear 283 700[56][d] 1992[8]
Truro Kornwalia 19 000[57] 1877[8]
Wakefield West Yorkshire 321 217[58][d] 1888[8]
Wells Somerset 10 400[59]
Westminster Wielki Londyn 253 100[39] 1540[8]
Winchester Hampshire 107 222[60]
Wolverhampton West Midlands 236 582[61] 2001[8]
Worcester Worcestershire 93 353[62]
York North Yorkshire 174 400[63]

Szkocja[edytuj | edytuj kod]

Stirling – drugie najmłodsze city w Szkocji

W Szkocji tytułu city używa się od XV w. Pierwsze prawa city na mocy edyktu królewskiego nadano w roku 1889. Przed tą datą pięć miast używało nazwy city: Aberdeen, Glasgow, Edynburg. Elgin i Perth, przy czym oficjalnie za city uznawane były trzy pierwsze[64]. Najmłodszym szkockimi citiesStirling (2002) oraz Perth (2012).

Miasto Liczba mieszkańców City od roku
Aberdeen 210 000[65][e]
Dundee 142 470[65][e] 1889[8]
Edynburg 471 650[65][e]
Glasgow 584 240[65][e]
Inverness 71 188[66] 2001[8]
Perth 43 450[67] 2012[68]
Stirling 88 350[69][e] 2002[8]

Walia[edytuj | edytuj kod]

Katedra w St David’s

W związku z powiązaniami historycznymi, miasta w Walii uzyskiwały status city na tej samej zasadzie, co miasta angielskie. Poza Bangorem wszystkie walijskie cities zostały promowane w XX i XXI w. Na terenie Walii znajduje się najmniejsze city w Wielkiej Brytanii, St David's, liczące mniej niż 2000 mieszkańców.

Miasto Hrabstwo Liczba mieszkańców City od roku
Bangor Gwynedd 13 275[70]
Cardiff Cardiff 327 500[71] 1905[8]
Newport Newport 137 011[72] 2002[8]
St Asaph Denbighshire 3491[73] 2012[22]
St David's Pembrokeshire 1600[74] 1994[8]
Swansea Swansea 112 500[75][e] 1969[8]

Irlandia Północna[edytuj | edytuj kod]

Belfast był pierwszym miastem, które otrzymało status z powodów pozareligijnych

W czasach historycznych w Irlandii przyznawano miastom status city na mocy edyktu królewskiego; posiadanie katedry nie gwarantowało tego statusu. Jedynym miastem w Irlandii Północnej, które uzyskało tytuł mocą edyktu, jest Derry (1604, niektóre źródła podają, że tytuł przysługiwał po zmianie nazwy miasta na Londonderry[76]). Pierwszym miastem w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, które otrzymało status city za wielkość, a nie z przyczyn religijnych był Belfast. Był to przypadek precedensowy, następnymi miastami uhonorowanymi w ten sposób były Birmingham i Dundee (1888)[64].

Miasto Liczba mieszkańców City od roku
Armagh 14 265[77][f] 1994[8]
Belfast 457 968[77][f] 1888[8]
Lisburn 42 110[77][f] 2002[8]
Londonderry 72 334[77][f] 1613[8][76]
Newry 21 633[77][f] 2002[8]

Lista miast katedralnych o statusie town[edytuj | edytuj kod]

Katedra w Chelmsford nie zapewniła miastu statusu city

Choć posiadania katedry było warunkiem niezbędnym do uzyskania statusu city, na terenie Anglii, Walii i Szkocji istnieją miasta katedralne o statusie town. Część z nich, np. Rochester, używa nieformalnie tytułu city w języku potocznym. Przez długi czas miastem posiadającym katedrę, ale nieposiadającym statusu city było St Asaph, które uzyskało ten tytuł w 2012 roku.

Miasto Hrabstwo Rok powstania diecezji Liczba mieszkańców
Blackburn Lancashire 1926 105 085[78]
Brecon Powys 1923 7901[78]
Bury St Edmunds Suffolk 1914 35 015[78]
Chelmsford Essex 1914 164 500[78]
Guildford Surrey 1927 100 383[78]
Rochester Kent w czasach historycznych 27 000[78]
Southwark Wielki Londyn 1905 6900[78]
Southwell Nottinghamshire 1884 6000[79]

Lista największych miast bez statusu city[edytuj | edytuj kod]

Opactwo w Reading

Istnieje pewna liczba dużych obszarów miejskich, które kwalifikują się do ubiegania się o status city, choćby ze względu na liczbę mieszkańców, niemniej tego statusu nie posiadają, bądź też odrzucono ich wniosek. Miasta te szczycą się statusem the biggest town in England, a przyznają go sobie: Northampton[80], Reading i Milton Keynes – największe miasto wybudowane od podstaw po II wojnie światowej[81]. Niektóre z miast używają nazwy city, zwłaszcza w odniesieniu do komunikacji miejskiej[82], jednak nie ma ona wpływu na faktyczny status miasta.

Miasto Hrabstwo Liczba mieszkańców
Reading Berkshire 232 662[83]
Dudley West Midlands 194 919[84]
Northampton Northamptonshire 189 474[85][d]
Luton Bedfordshire 184 000[86]
Milton Keynes Buckinghamshire 184 506[87]
Walsall West Midlands 174 994[88]
Bournemouth Dorset 163 900[89]
Southend-on-Sea Essex 160 257[90]
Swindon Wiltshire 155 432[91]
Huddersfield West Yorkshire 146 234[78]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Perth odzyskało status w 2012 roku.
  2. 2,0 2,1 Londyn, choć kilkakrotnie większy od Birmingham (w 2010 roku szacunkowa liczba ludności wyniosła 7 825 200), nie posiada statusu city. Posiadają go natomiast dwie dzielnice – City of London oraz City of Westminster, liczące odpowiednio 11 700 oraz 253 100 mieszkańców (2010).
  3. 3,0 3,1 Dane szacunkowe za r. 2007.
  4. 4,0 4,1 4,2 Dane szacunkowe za r. 2005.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Dane szacunkowe za r. 2008.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Dane za r. 1991.

Przypisy

  1. What criteria are used to grant city status within the UK?. [dostęp 13 listopada 2009].
  2. 2,0 2,1 BBC News: City winners named (ang.). 18/12/2000. [dostęp 14 listopada 2009].
  3. Jubilee cities: Chelmsford, Perth, St Asaph and Armagh (ang.). BBC, 2012-03-14. [dostęp 2012-07-06].
  4. City status (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  5. City status in the United Kingdom (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  6. List of cities in the United Kingdom (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  7. UK City FAQ (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  8. 8,00 8,01 8,02 8,03 8,04 8,05 8,06 8,07 8,08 8,09 8,10 8,11 8,12 8,13 8,14 8,15 8,16 8,17 8,18 8,19 8,20 8,21 8,22 8,23 8,24 8,25 8,26 8,27 8,28 8,29 8,30 8,31 8,32 8,33 8,34 8,35 8,36 8,37 8,38 8,39 8,40 UK Towns with City Status. [dostęp 14 listopada 2009].
  9. Bath and North East Somerset Council: Statistics and Census Information (ang.). [dostęp 18 września 2008]. [zarchiwizowane z adresu 2007-05-18].
  10. Civic insignia (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  11. Birmingham’s Population (ang.). [dostęp 13 listopada 2009].
  12. History of Mayorality (ang.). [dostęp 14 listopada 2009]. [zarchiwizowane z adresu 2009-03-18].
  13. Life in the Community (ang.). [dostęp 13 listopada 2009]. [zarchiwizowane z adresu 2010-03-08].
  14. 2001 Census Briefing Series. [dostęp 13 listopada 2009].
  15. Population mid 2007 (ang.). [dostęp 11 października 2008]. [zarchiwizowane z adresu 2008-10-14].
  16. John Hadgield: Shell Guide to England. Rainbird, 1970. ISBN 7181-4032X.
  17. National Statistics: Cambridge (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  18. Cambridge City (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  19. Canterbury (ang.). National Statistics. [dostęp 14 listopada 2009].
  20. National Statistics: Carlisle (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  21. Chelmsford (ang.). Office for National Statistics. [dostęp 2012-07-06].
  22. 22,0 22,1 State. „The London Gazette”, 2012-06-11. 
  23. Chester (ang.). National Statistics. [dostęp 14 listopada 2009].
  24. National Statistics: Chichester (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  25. National Statistics: Coventry (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  26. National Statistics: Derby UA (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  27. National Statistics: Durham (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  28. About Ely (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  29. Exeter City Council: What is the population of Exeter? (ang.). [dostęp 14 listopada 2009]. [zarchiwizowane z adresu 2010-12-16].
  30. Gloucester w bazie Notable Names Database (ang.)
  31. Population of Hereford, United Kingdom (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  32. National Statistics: Kingston upon Hull; City of UA (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  33. National Statistics: Lancaster (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  34. National Statistics: Leeds (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  35. National Statistics: Leicester (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  36. National Statistics: Lichfield (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  37. National Statistics: Lincoln (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  38. Liverpool City Council: Liverpool – Facts and Figures (ang.). [dostęp 14 listopada 2009]. [zarchiwizowane z adresu 2006-09-26].
  39. 39,0 39,1 Population estimates for UK, England and Wales, Scotland and Northern Ireland – Mid-2010 Population Estimates (ang.). Office for National Statistics. [dostęp 2011-11-28].
  40. Manchester City Council: A1 Factsheet Summer 2008 (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  41. Newcastle upon Tyne Directory (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  42. Norfolk County Council: An Overview of Norwich (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  43. My Nottingham (ang.). [dostęp 14 listopada 2009]. [zarchiwizowane z adresu 2011-09-27].
  44. Oxford City Council: Population statistics (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  45. Peterborough City Council: Peterborough (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  46. National Statistics: Plymouth (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  47. Hampshire County Council: Hantsweb – 2001 Census: Population (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  48. National Statistics: Preston (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  49. Ripon Directory (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  50. National Statistics: Salford (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  51. National Statistics: Salisbury (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  52. Sheffield City Council: Sheffield Population Information (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  53. National Statistics: Southampton UA (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  54. National Statistics: St Albans (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  55. City of Stoke-on-Trent: Stoke-on-Trent Population (ang.). [dostęp 14 listopada 2009]. [zarchiwizowane z adresu 2006-09-25].
  56. Sunderland City Council: Current City Population (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  57. Truro (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  58. Wakefield: Usual resident population by electoral ward. [dostęp 14 listopada 2009]. [zarchiwizowane z adresu 2011-09-30].
  59. Somerset County Council: Mid Year Population Estimates for Towns (ang.). [dostęp 18 września 2008].
  60. National Statistics: Winchester (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  61. National Statistics: Wolverhampton (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  62. National Statistics: Worcester (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  63. Business statistics for York: Population & employment (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  64. 64,0 64,1 J. V. Beckett: City status in the British Isles, 1830–2002. Aldershot: Ashgate, 2005. ISBN 0-7546-5067-7.
  65. 65,0 65,1 65,2 65,3 General Register Office for Scottland: Mid-2008 Population Estimates Scotland (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  66. Highland Profile (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  67. Perth, Scotland (ang.). Scotland’s Census Results Online. [dostęp 2012-07-06].
  68. 'We really feel part of history being made’ – Letters Patent makes Perth’s city status official (ang.). The Courier, 2012-07-05. [dostęp 2012-07-06].
  69. Stirling Council: Stirling – population. [dostęp 14 listopada 2009].
  70. Bangor Maps (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  71. Cardiff Council: Cardiff Population and Demography (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  72. Newport City Council: Population and Statistics (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  73. St Asaph (ang.). Office for National Statistics. [dostęp 2012-07-06].
  74. Welcome to the St Davids City Council Website (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  75. City Council of Swansea: Population statistics for Swansea. [dostęp 14 listopada 2009].
  76. 76,0 76,1 City commemorates the 400th Anniversary of the City’s first charter as illustrated by the Life and Times of Sir Henry Docwra (ang.). [dostęp 15 listopada 2009]. [zarchiwizowane z adresu 2004-08-31].
  77. 77,0 77,1 77,2 77,3 77,4 Settlement in Ireland (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  78. 78,0 78,1 78,2 78,3 78,4 78,5 78,6 78,7 Office for national Statistics: KS01 Usual resident population: Census 2001, Key Statistics for urban areas (ang.). [dostęp 14 listopada 2009]. [zarchiwizowane z adresu 2004-07-23].
  79. Robert Hardstaff: Southwell (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  80. # ^ Northampton Multi-Modal Study Final Report, December 2003 (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  81. Milton Keynes to double in size over next 10 years (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  82. Hotels Near City Centre Reading – Reading United Kingdom (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  83. Reading, Berkshire (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  84. National Statistics: Dudley (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  85. Northampton Town Talk (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  86. Luton Borough Council: Luton – population and migration (ang.). [dostęp 14 listopada 2009]. [zarchiwizowane z adresu 2007-08-15].
  87. Population of Milton Keynes, United Kingdom (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  88. Electricians Walsall West Midlands (ang.). www.niceic-electricians.com. [dostęp 14 listopada 2009].
  89. Bournemouth (ang.). [dostęp 14 listopada 2009].
  90. Southend-on-Sea Borough Council: Census 2001 (ang.). [dostęp 14 listopada 2009]. [zarchiwizowane z adresu 2003-04-04].
  91. Larousse: [155 432 Swindon] (fr.). [dostęp 14 listopada 2009].