Aberdeen

	Aberdeen
	Flaga Aberdeen
Państwo	Wielka Brytania
Kraj	Szkocja
Hrabstwo	Aberdeen
Powierzchnia	184,46 km²
Populacja (2004); • liczba ludności; • gęstość	; 176 690; 957,9 os./km²
Nr kierunkowy	(+44) 01224
Kod pocztowy	AB10-AB13 (część), AB15, AB16, AB22-AB25
	Położenie na mapie Szkocji ; Aberdeen
	Położenie na mapie Wielkiej Brytanii ; Aberdeen
	57°08′50″N 2°05′43″W / 57.147222222222, -2.0952777777778Na mapach: 57°08′50″N 2°05′43″W / 57.147222222222, -2.0952777777778
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Strona internetowa

Ten artykuł dotyczy miasta w Szkocji. Zobacz też: inne znaczenia słowa Aberdeen.

Aberdeen (wym. [æbərˈdiːn] ⁱ; scots Aiberdeen; gael. Obar Dheathain, wym. [ˈopər ˈʝɛhɪn]) – miasto w Wielkiej Brytanii, położone w północno-wschodniej Szkocji.

Aberdeen położone jest nad ujściem rzek Don i Dee do Morza Północnego. Siedziba hrabstwa tejże nazwy, ośrodek administracyjny regionu Grampian. Duży port rybacki (śledzie, łososie), ośrodek usługowy dla platform wiertniczych i gazociągów na Morzu Północnym; przemysł stoczniowy, maszynowy, chemiczny; kamieniołomy granitu. Rozwój miasta związany jest z eksploatacją ropy naftowej spod dna Morza Północnego.

Historia [edytuj]

W średniowieczu siedziba biskupstwa (vide: diecezja Aberdeen) założonego w 1125 jako zależne bezpośrednio od Stolicy Apostolskiej; sprotestantyzowanego w 1577 (erygowane ponownie w 1878).

W XIX wieku nastąpił rozwój miasta jako ośrodka handlu zarówno wyrobami przemysłu, jak też produktami hodowli (bydło) i rybołówstwa (śledzie i łososie). W 1881 miasto liczyło 105,2 tys. mieszkańców. Od końca XIX w. rozwijał się przemysł, początkowo przede wszystkim tkacki (wyroby lniane, sukienne i bawełniane), później także stoczniowy, maszynowy i chemiczny (wyroby gumowe). Wyroby tych gałęzi przemysłu stanowiły w okresie międzywojennym przedmiot eksportu do wielu krajów.

W I połowie XX wieku rozwijał się przemysł metalowy i stoczniowy, istniał także nadal przemysł lekki, produkujący wyroby wełniane i lniane, a także galanterię. W 1925 miasto liczyło 159,1 tys. mieszkańców, a uniwersytet (zał. 1494) 1 420 studentów.

1 kwietnia 2009 około 35 mil od Aberdeen doszło do katastrofy śmigłowca na Morzu Północnym, w której zginęło 16 osób.

Zabytki [edytuj]

Większa część starszych budynków zbudowana z granitu, dlatego Aberdeen jest nazywane Granitowym Miastem. Do najważniejszych zabytków należą stare budynki uniwersytetu (zał. 1494), granitowa wczesnogotycka katedra St. Machar (XIV w., początek budowy 1366). Z XVI w. pochodzą zabytkowa kaplica oraz budynki King's College i Marishall College.

Komunikacja [edytuj]

Stacja kolejowa Aberdeen

Ciekawostki [edytuj]

Miasto jest miejscem urodzenia wokalistki Annie Lennox.
Aberdeen jest głównym miejscem akcji serii książek z Loganem McRae autorstwa Stuart'a MacBride.
Hans Petter Moland wyreżyserował film pod tytułem Aberdeen.