Falklandy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wysp na Atlantyku. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Falkland Islands
Falklandy
Flaga Falklandów
Herb Falklandów
Flaga Falklandów Herb Falklandów
Dewiza: (ang.) Desire the Right
Położenie Falklandów
Język urzędowy angielski
Stolica Stanley
Głowa państwa królowa Elżbieta II
Zależne od Wielkiej Brytanii
Gubernator gubernator Nigel Haywood
Szef rządu szef Rady Wykonawczej Keith Padgett
Powierzchnia
 • całkowita

12 173 km²
Liczba ludności (2008)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
230. na świecie
3140¹
0,26 osób/km²
Jednostka monetarna funt falklandzki (FKP)
Rok utworzenia 1833
Strefa czasowa UTC -4 – zima
UTC -3 – lato
Kod ISO 3166 FK/FLK/238
Domena internetowa .fk
Kod samolotowy VP-V
Kod telefoniczny +500
Mapa Falklandów
¹ Dane szacunkowe podane za CIA The World Factbook [1]
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Falklandy w Wikipodróżach
Farma na Falklandach
Gypsy Cove

Falklandy (ang. Falkland Islands) – brytyjskie terytorium zamorskie na południowym Atlantyku, około 480 km od wybrzeży Argentyny obejmujące wyspy o tej samej nazwie. Wyspy znajdują się pod administracją brytyjską, ale prawa do nich rości sobie także Argentyna, z tego powodu są czasem również nazywane Malwinami, od ich hiszpańskiej nazwy Islas Malvinas.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Brytyjskie terytorium zamorskie – samorządna parlamentarna monarchia konstytucyjna. Zgodnie z konstytucją, głową terytorium jest królowa brytyjska, na czele władzy wykonawczej stoi gubernator mianowany przez rząd brytyjski spośród lokalnych polityków. Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament składający się z 10 członków – 8 wybieranych w wyborach powszechnych i dwóch mianowanych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wyspy zostały odkryte w XVI wieku przez angielskiego kapitana Johna Davisa. Anglia ustanowiła swoje zwierzchnictwo nad nimi w 1761. Następnie należały do Francji. W 1764 roku Louis Antoine de Bougainville założył na wyspach pierwszą kolonię (Port Louis). Potem wyspy należały do Hiszpanii, która przejęła wyspy od Francuzów w 1767 roku. Hiszpanie zmienili nazwę głównego miasta na Puerto Soledad. Następnie .... Hiszpania w układzie z 22 stycznia 1771 roku scedowała Malwiny na rzecz Wielkiej Brytanii. Argentyna swoje pretensje do wysp zgłosiła w 1820 roku, a w rok później stworzyła w Port Louis garnizon wojskowy i ciężki obóz karny, jednakże w wyniku buntu miasto i wyspy przeszły pod władzę dawnych więźniów. W 1831 roku miasto zostało zburzone, by w roku 1833 powrócić do Wielkiej Brytanii dzięki pomocy marynarki USA. Od 1892 roku uznana za kolonię brytyjską. Do 1985 roku tworzyła, wraz z wyspami Georgia Południowa i Sandwich Południowy, tzw. Dependencję Falklandów. Obecnie te wyspy tworzą odrębne terytorium Georgia Południowa i Sandwich Południowy. Prawa do wysp rości sobie również Argentyna, która w 1982 zajęła je na okres około dwóch miesięcy (wojna o Falklandy-Malwiny). Reakcją brytyjską było wysłanie potężnej floty, która odzyskała wyspy po krótkiej walce. Od tego czasu pozostają one terytorium brytyjskim, i rząd brytyjski nie dyskutuje z rządem argentyńskim na temat tego archipelagu.

Wśród mieszkańców dwukrotnie przeprowadzono referenda dotyczące przynależności politycznej wysp. W pierwszym plebiscycie z 1986 roku za utrzymaniem status quo (przynależności do Wielkiej Brytanii) opowiedziało się aż 96 proc. mieszkańców.[1]. W drugim referendum, przeprowadzonym 11 marca 2013 roku, za zachowaniem statusu terytorium zamorskiego Wielkiej Brytanii opowiedziało się aż 99,8 proc. głosujących przy frekwencji wynoszącej 92 proc.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Falklandów.

Terytorium Falklandy obejmuje wyspy Falklandy składające się z dwóch dużych wysp noszących nazwy Falkland Wschodni (ang. East Falkland, hiszp. Gran Malvina) i Falkland Zachodni (ang. West Falkland, hiszp. Soledad), stanowiących około 98% powierzchni archipelagu, oraz ok. 700 mniejszych o łącznej powierzchni 12 173 km². Powierzchnia wysp jest pagórkowata – najwyższy szczyt Mount Usborne sięga 705 m n.p.m. Dwie duże wyspy dzieli Cieśnina Falklandzka. Największa odległość ze stolicy archipelagu Stanley do skrajnych zachodnich wysepek (wyspa New Island) Falklandów wynosi 238 km.

Roślinność naturalna wysp to: łąki, torfowiska, wrzosowiska, mchy, porosty, brak drzew.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Na wyspach panuje klimat podbiegunowy morski, obmywają je zimne prądy morskie i smagają silne wiatry (strefa wiatrów zachodnich), roczna suma opadów wynosi około 600 mm (opady równomiernie rozłożone w roku, brak dużych ulew), średnie miesięczne temperatury powietrza wahają się od 4 °C w lipcu (zima) do 13 °C w styczniu (lato), skrajne temperatury to -8 °C zimą i 24 °C latem. Często zdarzają się też nagłe pogorszenia pogody – z ich powodu w czasie wojny o Falklandy na 64 dni trwania konfliktu łącznie przez 27 nie można było używać lotnictwa.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W 1982 roku ludność archipelagu tworzyło ok. 1950 osób, głównie potomków szkockich kolonistów, zwanych Kelperami[potrzebne źródło]. Większość mieszka w stolicy Stanley (ok. 1300 mieszkańców w 1982 roku). Pozostali mieszkańcy żyją w izolowanych farmach lub kilku niewielkich osadach. Farmy i osady połączone są drogami gruntowymi, dróg bitych jest na wyspach zaledwie kilka kilometrów. W 2003 wyspy zamieszkiwało około 2900 osób z czego 70% pochodzenia brytyjskiego, pozostali to potomkowie Skandynawów, mieszkańcy Ameryki Południowej (głównie z Chile) oraz mieszkańcy Świętej Heleny, którzy przybyli na wyspy w poszukiwaniu pracy.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[2][3]:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Ludność zajmuje się głównie hodowlą owiec i rybołówstwem. Na znaczeniu zyskuje turystyka[4].

W 1998 roku wokół wysp odkryto złoża ropy naftowej[5]. W 2012 roku wielkość złóż szacowano na 8,3 mld baryłek, choć niektóre szacunki mówią nawet o 60 mld baryłek[6]. Eksploracja złóż rozpoczęła się w 2010 roku[7].

Mapa lokalizacyjna Falklandów
Carcass Island
Carcass Island
Mount Pleasant
Mount Pleasant
Stanley
Stanley
Geographylogo.svg
Porty lotnicze na Falklandach

Przypisy

  1. Dziś referendum. Czy Falklandy pozostaną brytyjskie? (pol.). zeŚwiata.pl. [dostęp 2013-03-18].
  2. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-29].
  3. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-29].
  4. The future of the Falklands lies with tourism, says governor (ang.). Daily Mail, 2012-10-11. [dostęp 2013-02-10].
  5. Jonathan Glennie: Falklands oil revenue must help develop Argentina not boost UK coffers (ang.). The Guardian, 2012-04-13. [dostęp 2013-02-10].
  6. Julia Kollewe: Talk of Falklands oil boom heightens tensions as war anniversary nears (ang.). The Guardian, 2012-02-16. [dostęp 2013-02-10].
  7. Drilling for oil begins off the Falkland Islands (ang.). BBC News, 2010-02-22. [dostęp 2013-02-10].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Falklandy w Wikisłowniku
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Malwiny w Wikisłowniku