Mohamed Farrah Aidid

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mohamed Farrah Aidid
محمد فرح عيديد
Maxamed Faarax Caydiid
Data i miejsce urodzenia 15 grudnia 1934
Beledweyne, Somalia
Data i miejsce śmierci 1 sierpnia 1996
Mogadiszu, Somalia
Zawód wojskowy i dyplomata

Generał Mohamed Farrah Hassan Aidid (som. Maxamed Faarax Xasan Caydiid, Język arabski|arab. محمد فرح حسن عيديد), ur. 15 grudnia 1934 w Beledweyne, zm. 1 sierpnia 1996 w Mogadiszu) kontrowersyjny somalijski dowódca wojskowy, często opisywany jako wódz generał i dyplomata oraz przewodniczący Kongresu Zjednoczonej Somalii (USC), później przewodniczył w Somalijskim Sojuszu Narodowym (SNA). Wraz z innymi uzbrojonymi grupami opozycji, podczas wojny domowej, która wybuchła w Somalii na początku lat 1990, wyprowadził reżim prezydenta Mohameda Siad Barre ze stolicy Somalii, w Mogadiszu.

W 1992 roku, Aidid zakwestionował obecność ONZ i wojska Stanów Zjednoczonych w Somalii. Był jednym z głównych celów operacji Restore Hope („Przywracana Nadzieja”). Była to wspólna operacja humanitarna ONZ i USA, która starała się przełamać wojskowe oblężenie w kraju. Po zakończeniu działań, zmuszając siły ONZ do opuszczenia kraju w 1995 r., Aidid sam mianował się na prezydenta Somalii którą to władzę sprawował przez kilka miesięcy, aż do śmierci w roku następnym, 1996.

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Aidid urodził się w 1934 w Beledweyne, w somalijskim klanie rodzinnym Habar Gidir, będącego częścią większej grupy Hawiye. Kształcił się w Rzymie i Moskwie. Służył w siłach włoskiej policji kolonialnej w 1950 roku. Później dołączył do somalijskiej armii narodowej. [1]

Doskonaląc swoje umiejętności wojskowe, Aidid studiował w Akademii Wojskowej Frunze w byłym ZSRR (Военная академия им. М. В. Фрунзе), elitarnej instytucji zarezerwowanej dla najbardziej wykwalifikowanych oficerów wojsk Układu Warszawskiego i ich sojuszników. [2]

W 1969 roku, w kilka dni po zabójstwie drugiego prezydenta Somalii Ali Abdirashid Sharmarke, junta wojskowa kierowana przez gen. Mohamed Siad Barre wszczęła bezkrwawy zamach stanu. Aidid służąc wtedy jako Szef Sztabu Armii w czasie puczu. Szybko popadł w niełaskę z liderami nowego systemu i został zatrzymany. Sześć lat później, Aidid został ostatecznie zwolniony z więzienia, aby móc wziąć udział w wojnie przeciwko Etiopii w latach 1977-1978 nad spornym regionem Ogaden. [3]

Później służył w gabinecie prezydenta Barre’a jako ambasador Somalii w Indiach, zanim ostatecznie został nominowany na szefa wywiadu. [4]

Kongres Zjednoczonej Somalii[edytuj | edytuj kod]

Po nieudanej kampanii Ogaden z końca 1970 roku, administracja Barre’a zaczęła aresztować urzędników rządowych i wojskowych pod zarzutem udziału w nieudanym zamachu stanu w roku 1978. [5][6]

Większość ludzi, którzy rzekomo brali udział w puczu zostało zamordowanych. [7]

Jednakże, kilku urzędnikom udało się uciec za granicę i zaczęło tworzyć pierwsze grupy dysydenckie mające za zadanie obalenie siłą reżimu Barre'a. [8]

Pod koniec 1980 roku upadł, autorytet moralny reżimu Barre'a. Coraz bardziej totalitarna władza i ruch oporu, zachęcane przez etiopską organizację Derg (Coordinating Committee of the Armed Forces, Police, and Territorial Army) została zerwana w całym kraju. W 1991 roku doprowadziło to w końcu do wybuchu wojny domowej, obalenia rządu Barre, i rozwiązaniu Narodowej Armii Somalii (SNA). Wiele z tych grup opozycyjnych zaczęło konkurować o wpływy władzy, które następnie przyczyniły się do obalenia reżimu Barre'a. Zbrojne ugrupowania pod wodzą Zjednoczonego Kongresu Somalii (USC) dowódców generała Aidida i Alego Mahdiego Mohameda, usiłujących zdobyć władzę nad stolicą. [9]

Rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 733 i Rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 746 doprowadziły po rozwiązaniu rządu centralnego do utworzenia UNOSOM I, pierwszej misji stabilizacyjnej w Somalii. Rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 794 została przyjęta jednogłośnie 3 grudnia 1992 r., zatwierdzając koalicję sił pokojowych ONZ na czele z USA. W konsekwencji utworzono Zjednoczony Zespół Operacyjny (United Task Force – UNITAF), którego zadaniem było zapewnienie bezpieczeństwa, do momentu przeniesienia obowiązków humanitarnych na ONZ. Lądowanie w 1993 w Somalii koalicji pokojowej ONZ, rozpoczęło dwuletnią misję Organizacji Narodów Zjednoczonych w Somalii (UNOSOM II), początkowo przede wszystkim na południu kraju. [10]

Obóz Aidida oraz niektóre oddziały milicji w Mogadiszu, które zabiegały o władzę, interpretowały obecność wojsk ONZ jako zagrożenie dla ich hegemonii. W konsekwencji doszło do kilku starć w stolicy pomiędzy uzbrojonymi ludźmi a siłami pokojowymi. W 1992 roku, bojownicy Aidida zaatakowali pakistańskie siły ONZ, w wyniku czego 24 poniosło śmierć. Władze amerykańskie następnie zaproponowało 25 000 dolarów nagrody za głowę lidera obozu i podjęły próby aresztowania go za zbrodnie wojenne. W dniu 3 października 1993 r., na polecenie prezydenta Billa Clintona, siły Rangersów Armii Stanów Zjednoczonych (75 Pułk US Army Rangers) oraz oddziały Delta Force otrzymały rozkaz uchwycenia funkcjonariuszy milicji Aidida w rejonie Mogadiszu, który pozostawał pod jego kontrolą. Chociaż misja technicznie się udała, podczas której pojmano kilka tzw. ważnych celów wysokiej wartości, "tier-one personalities", to operacja nie do końca poszła zgodnie z planem. W bitwie w Mogadiszu zginęło od około 500 do 1500 Somalijczyków oraz 18 żołnierzy amerykańskich i 1 żołnierz malajski (PFC Mat Aznan Awang). W wyniku zestrzelonego śmigłowca MH-60 Black Hawk, pilot chorąży – Michael J. Durant z 160-ego Specjalnego Pułku Lotnictwa został więziony 11 dni przez bojowników milicji. Wspomina o tym w swojej książce „In Company of Heroes”. Wkrótce potem Stany Zjednoczone wycofały swoje siły z Somalii, podobnie jak Organizacja Narodów Zjednoczonych, która ostatecznie opuściła Somalię w 1995 roku.

Prezydent Somalii[edytuj | edytuj kod]

W czerwcu 1995 roku, Aidid sam ogłosił się prezydentem Somalii. [11] Jednakże, jego deklaracja nie została oficjalnie uznana. W skutek czego, tymczasowym prezydentem został jego rywal Ali Mahdi Muhammad podczas konferencji w Dżibuti i uznanym przez społeczność międzynarodową[12].

W konsekwencji, frakcja Aidida kontynuowała hegemonię na południu kraju. We wrześniu 1995 roku oddziały zaprzyjaźnionej milicji zaatakowały miasto Baidoa, zabijając 10 mieszkańców i przechwytując co najmniej 20 zagranicznych pracowników. [13][14]

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

W dniu 24 lipca 1996 r., Aidid i jego ludzie starli się z siłami sojuszników Alego Mahdiego Muhammada oraz Hassana Osmana Ali Atto. Aidid doznał rany postrzałowej a następnie zmarł na atak serca dnia 1 sierpnia, w trakcie lub po operacji leczenia swoich obrażeń. [15]

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Podczas wydarzeń, które doprowadziły do wojny domowej, żona Aidida Khadiga Gurhan starała się o azyl w Kanadzie w 1989 r., przeprowadzając tam z się z czwórką dzieci. Wkrótce potem, lokalne media stwierdził, że wróciła do Somalii na pięć miesięcy, przy jednoczesnym otrzymywaniu świadczeń socjalnych. Gurhan przyznała w wywiadzie do otrzymywania świadczeń oraz do wyjazdu do Somalii na przełomie 1991. Jednakże, później ujawniła, że przyznano jej status emigranta w czerwcu 1991 r. i tym samym przyznano jej prawo do legalnego pobytu w Kanadzie. Dodatkowo, w styczniu tego samego roku został obalony rywal Aidida, Prezydent Barre. Zapewniając tym samym Gurhan pięciomiesięczną podróż, co w zasadzie nie osłabiło roszczeń o status uchodźcy, zainicjowanych w 1989 roku. Oficjalne badania kanadyjskich urzędników imigracyjnych w sprawie zarzutów wobec Gurhan wykazały, że uzyskała ona dokumenty za pomocą normalnych procesów prawnych. [16]

Syn generała Aidida, Hussein Mohamed Farrah, wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, mając 17 lat. Podczas 16 letniego pobytu w kraju, w końcu stał się naturalnym obywatelem, a następnie żołnierzem Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych, który służył w Somalii. Dwa dni po śmierci ojca, Narodowy Sojusz Somali zadeklarowało Husajna na nowego Prezydenta, aczkolwiek nie został on uznany na arenie między narodowej. był międzynarodowo uznane jako takie. [17]

Przypisy

  1. Andrew Purvis: Wanted: Warlord No. 1. 2007-01-02.
  2. Szablon:Nazwisko = Ahmed III
  3. The Blue Helmets: A Review of United Nations Peace-keeping. United Nations, Dept. of Public Information, 1996. ISBN 9211006112.
  4. Somali faction leader Aidid dies, CNN, August 2, 1996.
  5. (Economic Features, ltd.: 1978), p.602.
  6. Abdul Ahmed III: Brothers in Arms Part I. 2012-02-28.
  7. New people, Issues 94–105, (New People Media Centre: Comboni Missionaries, 2005).
  8. Nina J. Fitzgerald, Somalia: issues, history, and bibliography, (Nova Publishers: 2002), p.25.
  9. Library Information and Research Service, The Middle East: Abstracts and index, Volume 2, (Library Information and Research Service: 1999), p.327.
  10. Ken Rutherford, Humanitarianism Under Fire: The US and UN Intervention in Somalia, Kumarian Press, July 2008, ISBN 1-56549-260-9
  11. President Aidid's Somalia. wrzesień 1995. [dostęp 2007-02-04].
  12. Djibouti Conference
  13. http://news.google.com/newspapers?nid=1310&dat=19950919&id=7nAVAAAAIBAJ&sjid=E-sDAAAAIBAJ&pg=5828,4765554
  14. http://timelines.ws/20thcent/1999_02.HTML
  15. Michael Serrill: Death of a Warlord. 1996-08-12. [dostęp 2011-03-19].
  16. Scott Anderson: Tory probe into warlord's wife too late to save Lewis. 1993-11-04. [dostęp 2013-02-18].
  17. Kampeas Ron: From Marine to warlord: The strange journey of Hussein Farrah Aidid. Associated Press, 2002-11-02. [dostęp 2007-02-28].