Murenowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Murenowate
Muraenidae[1]
Rafinesque, 1810
Przedstawiciel rodziny – Muraena helena
Przedstawiciel rodziny – Muraena helena
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Gromada promieniopłetwe
Podgromada nowopłetwe
Infragromada doskonałokostne
Nadrząd elopsopodobne
Rząd węgorzokształtne
Rodzina murenowate
Synonimy
  • Heteromyridae[2]
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Murenowate[3], mureny[4] (Muraenidae) – szeroko rozprzestrzeniona rodzina dużych, drapieżnych ryb promieniopłetwych, jedna z najliczniejszych wśród węgorzokształtnych (Anguilliformes) – obejmuje około 200 gatunków[5]. Prowadzą skryty, głównie nocny tryb życia.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Gatunki z tej rodziny występują bardzo licznie na obrzeżach raf i wśród przybrzeżnych skał lagun w wodach tropikalnych i subtropikalnych. Można je spotkać na głębokościach od 1 do 60 m – od wybrzeży po krawędź szelfu.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Bezłuskie, wydłużone, bocznie ścieśnione ciało, często intensywnie ubarwione – od jednolicie zielonego lub brązowego po jaskrawe, z różnorodnymi deseniami. Brak płetw brzusznych, płetwy piersiowe występują w zalążkowej formie jedynie w stadium larwalnym, u dorosłych osobników zanikają całkowicie. Mały otwór skrzelowy położony jest z boku głowy. Płetwa grzbietowa rozpoczyna się na wysokości szczelin skrzelowych, łączy się w ciągły fałd z płetwą ogonową, a ta z odbytową. Duży otwór gębowy z licznymi zębami. Zęby mocne, ostre, hakowate, w rodzaju Echidna stępione, przystosowane do miażdżenia skorup mięczaków lub pancerzy jeżowców. Mureny mają dobrze rozwinięty zmysł węchu. Ich nozdrza ciągną się od czubka głowy po oczy. Długość nozdrzy mureny smoczej jest zbliżona do długości jej głowy. W mięśniach muren mogą gromadzić się ciguatoksyny, również skóra niektórych gatunków zawiera związki toksyczne. Typowa długość ciała muren wynosi około 1–1,5 m, największe gatunki (Strophidon sathete i Gymnothorax javanicus) osiągają 3–4 m długości całkowitej.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Mureny stanowią dużą i ważną ekologicznie grupę w środowisku związanym z rafami. Zamieszkują nory i szczeliny skalne. Większość gatunków jest aktywna w nocy, w ciągu dnia pozostając w ukryciu. Żywią się głównie rybami i skorupiakami. Biologia rozrodu nie została dostatecznie poznana z powodu trudności w przypisaniu leptocefali do poszczególnych gatunków.

Głowa mureny smoczej (Enchelycore pardalis)

Znaczenie dla człowieka[edytuj | edytuj kod]

Niektóre gatunki murenowatych są poławiane dla smacznego mięsa, choć w rejonach tropikalnych zjedzenie mięsa skażonego ciguatoksynami może wywołać chorobę zwaną ciguatera.

Mureny ukryte w ciągu dnia w szczelinach skalnych, zwłaszcza większe osobniki stanowią zagrożenie dla osób kąpiących się i nurkujących, ze względu na możliwość dotkliwego ugryzienia. Dawniej uważano, że zęby muren są połączone z gruczołami jadowymi, jednak te doniesienia nie zostały potwierdzone.

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Rodzaje zaliczane do tej rodziny są zgrupowane w dwóch podrodzinach[5][6]:

  • Muraeninae:

DiaphenchelysEchidnaEnchelycoreEnchelynassaGymnomuraenaGymnothoraxMonopenchelysMuraenaPseudechidnaRhinomuraenaStrophidon

  • Uropterygiinae:

AnarchiasChannomuraenaScuticariaUropterygius

Rodzajem typowym rodziny jest Muraena.

Muraenidae jest taksonem monofiletycznym, ale relacje pokrewieństwa pomiędzy poszczególnymi gatunkami wymagają dalszych badań[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Muraenidae w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Heteromyridae. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 26 stycznia 2013]
  3. Stanislav Frank: Wielki atlas ryb. Przekład: Henryk Szelęgiewicz. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1974, s. 266.
  4. Ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976, seria: Mały słownik zoologiczny.
  5. 5,0 5,1 Eschmeyer, W. N. & Fricke, R.: Catalog of Fishes electronic version (7 June 2012) (ang.). California Academy of Sciences. [dostęp 9 sierpnia 2012].
  6. 6,0 6,1 D. G. Smith. A checklist of the moray eels of the world (Teleostei: Anguilliformes: Muraenidae). „Zootaxa”. 3474, s. 1–64, 2012 (ang.).  (pdf)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]