Murenowate

Murenowate
Murena śródziemnomorska (Muraena helena)
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Gromada	promieniopłetwe
Podgromada	nowopłetwe
Infragromada	doskonałokostne
Nadrząd	elopsopodobne
Rząd	węgorzokształtne
Rodzina	murenowate
Nazwa systematyczna
Muraenidae
Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Murenowate, mureny (Muraenidae syn. Heteromyridae) – rodzina dużych, drapieżnych ryb węgorzokształtnych. Do muren zalicza się ok. 200 gatunków w 15 rodzajach.

Występowanie

Gatunki z tej rodziny występują bardzo licznie na obrzeżach raf i wśród przybrzeżnych skał lagun w wodach tropikalnych i subtropikalnych. Można je spotkać na głębokościach od 1 do 60 m.

Cechy charakterystyczne

Bezłuskie, wydłużone, bocznie ścieśnione ciało, często intensywnie ubarwione. Brak płetw brzusznych, płetwy piersiowe występują w zalążkowej formie jedynie w stadium larwalnym, u dorosłych osobników zanikają całkowicie. Płetwa grzbietowa rozpoczyna się na wysokości szczelin skrzelowych, łączy się w ciągły fałd z płetwą ogonową, a ta z odbytową. Duży otwór gębowy z licznymi zębami. Zęby mocne, ostre, hakowate, w rodzaju Echidna stępione, przystosowane do miażdżenia skorup mięczaków lub pancerzy jeżowców. Mureny mają dobrze rozwinięty zmysł węchu. Ich nozdrza ciągną się od czubka głowy po oczy. Długość nozdrzy mureny smoczej jest zbliżona do długości jej głowy. W mięśniach muren mogą gromadzić się ciguatoksyny, również skóra niektórych gatunków zawiera związki toksyczne. Typowe rozmiary muren wynoszą około 1–1,5 m, największe gatunki (Strophidon sathete i Gymnothorax javanicus) osiągają 3–4 m długości całkowitej.

Większość gatunków jest aktywna w nocy, w ciągu dnia pozostając w ukryciu. Żywią się głównie rybami i skorupiakami. Biologia rozrodu nie została dostatecznie poznana z powodu trudności w przypisaniu leptocefali do poszczególnych gatunków.

Gymnothorax mordax

Gymnothorax nudivomer

Głowa mureny smoczej (Enchelycore pardalis)

Znaczenie dla człowieka

Niektóre gatunki murenowatych są poławiane dla smacznego mięsa, choć w rejonach tropikalnych zjedzenie mięsa skażonego ciguatoksynami może wywołać chorobę zwaną ciguatera.

Mureny ukryte w ciągu dnia w szczelinach skalnych, zwłaszcza większe osobniki stanowią zagrożenie dla osób kąpiących się i nurkujących, ze względu na możliwość dotkliwego ugryzienia. Dawniej uważano, że zęby muren są połączone z gruczołami jadowymi, jednak te doniesienia nie zostały potwierdzone.

Systematyka

Rodzaje zaliczane do tej rodziny grupowane są w podrodzinach:

Uropterygiinae:

• Anarchias
• Channomuraena
• Cirrimaxilla
• Scuticaria
• Uropterygius

Muraeninae:

• Echidna
• Enchelycore
• Enchelynassa
• Gymnomuraena
• Gymnothorax
• Monopenchelys
• Muraena
• Pseudechidna
• Rhinomuraena
• Strophidon

Bibliografia

1. Froese, R. & D. Pauly: Family Muraenidae - Moray eels (ang.). FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org, 2008. [dostęp 11 marca 2009].
2. Muraenidae. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 11 marca 2009]
3. Mały słownik zoologiczny: ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976. 
4. Włodzimierz Załachowski: Ryby. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997. ISBN 83-01-12286-2. 

Zobacz też

• Ryby - wykaz rodzin