Węgorzokształtne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Węgorzokształtne
Anguilliformes[1]
Goodrich, 1909
Okres istnienia: kreda–dziś
Węgorz europejski (Anguilla anguilla)
Węgorz europejski (Anguilla anguilla)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Podgromada nowopłetwe
Infragromada doskonałokostne
Nadrząd elopsopodobne
Rząd węgorzokształtne
Portal Portal Zoologia

Węgorzokształtne[2] (Anguilliformes), dawniej niedopłetwe[3] (Apodes) – rząd ryb promieniopłetwych obejmujący ryby morskie i dwuśrodowiskowe, o silnie wydłużonym ciele, m.in. węgorze, kongery i mureny. Jest to najliczniejszy w gatunki rząd ryb z nadrzędu elopsopodobnych. W zapisie kopalnym są znane od środkowej kredy.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Morskie wody tropikalne i subtropikalne, tylko węgorzowate (Anguillidae) regularnie wpływają do wód śródlądowych (ryby katadromiczne). W Polsce występuje węgorz europejski.

Cechy morfologiczne[edytuj | edytuj kod]

Ciało bardzo długie, obłe, wężowatego kształtu, w części ogonowej bocznie spłaszczone, przystosowane do przebywania w otworach, norach i szczelinach. U większości gatunków jest nagie, u pozostałych pokryte drobną łuską cykloidalną osadzoną głęboko w skórze. Nieduża głowa zakończona jest rozciągliwą paszczą z drobnymi, ostrymi zębami. Płetwa grzbietowa i odbytowa są połączone z płetwą ogonową, u form współcześnie żyjących brak płetw brzusznych (u kopalnych występowały bardzo małe[2]), a u niektórych również piersiowych (Heterenchelyidae[4]). W płetwach nie występują promienie cierniste. Szczeliny skrzelowe są wąskie. Brak skrzelowych wyrostków filtracyjnych. Pęcherz pławny otwarty do przełyku. Liczba kręgów dochodzi do 260[2]. Brak wielu kości występujących u innych doskonałokostnych[5]. Skóra jest gruba, obficie wydziela śluz.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Większość gatunków prowadzi drapieżny, głównie nocny tryb życia, niektóre murenowate są jadowite. Żywią się praktycznie wszystkimi zwierzętami, które zdołają połknąć. Główny ich pokarm stanowią mniejsze ryby i skorupiaki[2][6][4].

Na okres rozrodu węgorzokształtne oddalają się od brzegów. Tarło większości gatunków odbywa się nad głębiami morskimi. Larwa typu leptocefal, u większości gatunków osiąga do 20 cm, a u nielicznych – do 50 cm długości[4]. Unoszona jest w toni. Większość młodych wraca w stronę brzegów[2].

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Murena z pancerzowcem czyszczącym jej zęby
Konger wschodni (Conger cinereus)

Do węgorzokształtnych zaliczane są następujące rodziny[7] (kolejność filogenetyczna):

Analizy morfologiczne i molekularne przeprowadzone na przełomie XX i XXI wieku sugerują zaliczenie do węgorzokształtnych rodzin zaliczanych do gardzielcokształtnych[11][12].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Anguilliformes w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Tłum. Franciszek Staff. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970, s. 323–325.
  3. Krystyna Kowalska, Jan Maciej Rembiszewski, Halina Rolik Mały słownik zoologiczny, Ryby, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973
  4. 4,0 4,1 4,2 Joseph S. Nelson: Fishes of the World. John Wiley & Sons, 2006, s. 114–115. ISBN 0-471-25031-7.
  5. Ryby kopalne. red. Michał Ginter. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2012, s. 227. ISBN 978-83-235-0973-8.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Stanisław Rutkowicz: Encyklopedia ryb morskich. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1982, s. 56. ISBN 83-215-2103-7.
  7. Eschmeyer, W. N. (ed).: Catalog of Fishes electronic version (4 January 2013) (ang.). California Academy of Sciences. [dostęp 6 lutego 2013].
  8. Stanislav Frank: Wielki atlas ryb. Przekład: Henryk Szelęgiewicz. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1974.
  9. 9,0 9,1 Eugeniusz Grabda, Tomasz Heese: Polskie nazewnictwo popularne krągłouste i ryby - Cyclostomata et Pisces. Koszalin: Wyższa Szkoła Inżynierska w Koszalinie, 1991.
  10. Jerzy Gronau: Słownik nazw ryb. Kraków: Księgarnia Akademicka, 1994. ISBN 83-901154-9-2.
  11. Wiley & Johnson: A teleost classification based on monophyletic groups. W: Nelson, Schultze & Wilson (red.): Origin and Phylogenetic Interrelationships of Teleosts. Monachium: Verlag Dr. Friedrich Pfeil, 2010, s. 123-182. ISBN 978-3-89937-107-9.
  12. K. L. Tang, C. Fielitz. Phylogeny of moray eels (Anguilliformes: Muraenidae), with a revised classification of true eels (Teleostei: Elopomorpha: Anguilliformes). „Mitochondrial DNA”. 24 (1), s. 55-66, 2013. DOI: 10.3109/19401736.2012.710226 (ang.).