Doskonałokostne

Doskonałokostne
Teleostei
Müller, 1844
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	promieniopłetwe
Podgromada	nowopłetwe
Infragromada	doskonałokostne
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Doskonałokostne (Teleostei) – infragromada ryb promieniopłetwych obejmująca większość współcześnie żyjących gatunków ryb. W literaturze często nazywane są rybami kostnoszkieletowymi lub kościstymi. W Wikipedii te nazwy przyjęto dla Osteichthyes.

Ewolucja

Najstarsze Teleostei znane są ze śladów kopalnych znalezionych w warstwach triasowych. Największy rozwój osiągnęły we wczesnej kredzie. Obecnie żyjące gatunki zamieszkują większość zbiorników wodnych na Ziemi. Wykazują bardzo duże zróżnicowanie kształtów, ubarwienia i przystosowań. Tworzą najbardziej zróżnicowaną gatunkowo grupę kręgowców.

Cechy charakterystyczne

Nazwa doskonałokostne nawiązuje do w pełni wykształconego szkieletu kostnego i skostniałej czaszki. Posiadają dobrze rozwinięty aparat gębowy i homocerkalną płetwę ogonową. Ciało jest nagie lub pokryte elastycznymi łuskami (cykloidalne bądź ktenoidalne), czasem kolcami lub płytkami kostnymi, ale bez ganoiny. Brak stożka tętniczego lub jest silnie zredukowany. Zanika zastawka spiralna w jelicie, natomiast tworzy się opuszka tętnicza. Gruczoły płciowe mają odrębne przewody wyprowadzające. Większość rozmnaża się poprzez zapłodnienie zewnętrzne, nieliczne są jajożyworodne. Wiele gatunków morskich wytwarza lekkie jaja unoszone z prądem wody na znaczne odległości.

Znaczenie gospodarcze

Do ryb doskonałokostnych należy większość gatunków użytkowych, poławianych gospodarczo, zwłaszcza śledziokształtne i okoniokształtne. Wiele gatunków jest obiektem zainteresowania akwarystyki.

Systematyka

Doskonałokostne dzielone są na nadrzędy:

• Acanthopterygii – kolcopłetwe
• Clupeomorpha – śledziopodobne
• Cyclosquamata – krągłołuskie
• Elopomorpha – elopsopodobne
• Lampridiomorpha – strojnikopodobne
• Ostariophysi – otwartopęcherzowe
• Osteoglossomorpha – kostnojęzykopodobne
• Paracanthopterygii – pseudokolcopłetwe
• Polymixiomorpha – wąsatkopodobne
• Protacanthopterygii – przedkolcopłetwe
• Scopelomorpha – świetlikopodobne
• Stenopterygii – gardłopłetwe

Poniżej zestawiono wszystkie rzędy zaliczane do Teleostei.

Nadrząd	Rząd	Nazwa zwyczajowa (polska)
elopsopodobne	Albuliformes	albulokształtne
elopsopodobne	Anguilliformes	węgorzokształtne
gardłopłetwe	Ateleopodiformes	(brak nazwy)
kolcopłetwe	Atheriniformes	aterynokształtne
krągłołuskie	Aulopiformes	skrzelokształtne
pseudokolcopłetwe	Batrachoidiformes	batrachokształtne
kolcopłetwe	Beloniformes	belonokształtne
kolcopłetwe	Beryciformes	beryksokształtne
kolcopłetwe	Cetomimiformes	wielorybinkokształtne
otwartopęcherzowe	Characiformes	kąsaczokształtne
śledziopodobne	Clupeiformes	śledziokształtne
wąsatkopodobne	†Ctenothrissiformes	(brak nazwy)
otwartopęcherzowe	Cypriniformes	karpiokształtne
kolcopłetwe	Cyprinodontiformes	karpieńcokształtne
elopsopodobne	Elopiformes	elopsokształtne
przedkolcopłetwe	Esociformes	szczupakokształtne
pseudokolcopłetwe	Gadiformes	dorszokształtne
kolcopłetwe	Gasterosteiformes	ciernikokształtne
kolcopłetwe	Gobiesociformes	grotnikokształtne
otwartopęcherzowe	Gonorynchiformes	piaskolcokształtne
otwartopęcherzowe	Gymnotiformes	strętwokształtne
kostnojęzykopodobne	Hiodontiformes	(brak nazwy)
strojnikopodobne	Lampridiformes	strojnikokształtne
pseudokolcopłetwe	Lophiiformes	żabnicokształtne
kolcopłetwe	Mugiliformes	mugilokształtne
świetlikopodobne	Myctophiformes	świetlikokształtne
elopsopodobne	Notacanthiformes	łuskaczokształtne
pseudokolcopłetwe	Ophidiiformes	wyślizgokształtne
przedkolcopłetwe	Osmeriformes	stynkokształtne
kostnojęzykopodobne	Osteoglossiformes	kostnojęzykokształtne
kolcopłetwe	Perciformes	okoniokształtne
pseudokolcopłetwe	Percopsiformes	okonkokształtne
kolcopłetwe	Pleuronectiformes	flądrokształtne
wąsatkopodobne	Polymixiiformes	wąsatkokształtne
elopsopodobne	Saccopharyngiformes	gardzielcokształtne
przedkolcopłetwe	Salmoniformes	łososiokształtne
kolcopłetwe	Scorpaeniformes	skorpenokształtne
otwartopęcherzowe	Siluriformes	sumokształtne
kolcopłetwe	Stephanoberyciformes	stefanoberyksokształtne
gardłopłetwe	Stomiiformes	wężorokształtne
kolcopłetwe	Synbranchiformes	szczelinokształtne
kolcopłetwe	Syngnathiformes	igliczniokształtne
kolcopłetwe	Tetraodontiformes	rozdymkokształtne
kolcopłetwe	Zeiformes	piotroszokształtne

Zobacz też

• ryby kostnoszkieletowe
• ryby chrzęstnoszkieletowe
• ryby - wykaz rodzin

Bibliografia

1. Biologia. Mulimedialna encyklopedia PWN Edycja 2.0. Wrocław: Warszawa : Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008. ISBN 978-83-61492-24-5. 
2. Eschmeyer, W.N. & Fricke, R. (eds.): Catalog of Fishes electronic version (ang.). California Academy of Sciences. [dostęp 1 marca 2009].
3. Froese, R. & D. Pauly: FishBase (ang.). FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org, 2008. [dostęp 1 marca 2009].
4. Teleostei. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 28 lutego 2009]
5. Mały słownik zoologiczny: ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976. 
6. Ryby : encyklopedia zwierząt. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN : Dorota Szatańska, 2007. ISBN 978-83-01-15140-9. 
7. Włodzimierz Załachowski: Ryby. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997. ISBN 83-01-12286-2.