Nagłe zatrzymanie krążenia

Nagłe zatrzymanie krążenia

ICD-10 I46 I46.0 Zatrzymanie krążenia ze skuteczną resuscytacją I46.1 Nagła śmierć sercowa, tak opisana I46.9 Zatrzymanie krążenia nie określone

Nagłe zatrzymanie krążenia, w skrócie nzk (po ang. cardiac arrest) – nagły stan chorobowy, w którym dochodzi do zatrzymania czynności mechanicznej serca powodującego ustanie krążenia krwi. Następnie występuje wtórne zatrzymanie oddechu, i w konsekwencji dochodzi do nieodwracalnego uszkodzenia mózgu. Właściwym postępowaniem po rozpoznaniu nzk jest rozpoczęcie resuscytacji.

Przyczyny

• zawał mięśnia sercowego i inne ostre zespoły wieńcowe
• zaburzenia rytmu serca
  • migotanie komór
  • częstoskurcz komorowy bez tętna
• zator tętnicy płucnej
• zatrucie/przedawkowanie leków
• hipoksja
• kwasica
• zaburzenia elektrolitowe
  • hipokalcemia
  • hiperkaliemia lub hipokaliemia
• hipotermia lub hipertermia
• odma opłucnowa
• tamponada serca

Należy rozważyć tzw. 4H i 4T.

Mechanizmy zatrzymania

• migotanie komór – jest to niesynchroniczna praca komórek mięśnia sercowego, depolaryzacja zachodzi w różnym czasie; w zapisie EKG brak wyodrębnionych zespołów QRS
• częstoskurcz komorowy - bez tętna; w zapisie EKG wysokie zespoły QRS, czasem ostre
• asystolia - brak czynności elektrycznej (a co za tym idzie i mechanicznej) w mięśniu sercowym - w zapisie EKG - linia izoelektryczna
• rozkojarzenie elektromechaniczne (PEA) - obecna czynność elektryczna serca (obecny zapis EKG - inny niż asystolia i migotanie komór), ale brak czynności mechanicznej (aktywność elektryczna bez tętna)

Objawy

Nagłe zatrzymanie krążenia rozpoznajemy po sprawdzeniu 3 najważniejszych objawów (wszystkie 3 muszą wystąpić):

• utrata świadomości (poszkodowany nie reaguje na bodźce - dotyk i głos),
• brak oddechu lub oddech patologiczny (kontrola oddechu po udrożnieniu dróg oddechowych przez 10 sekund),
• Brak tętna na dużych tętnicach (kontrola tętna na tętnicy szyjnej zewnętrznej lub udowej przez 10 sekund)

Objawy późne (jeśli nie podjęto natychmiastowych działań resuscytacyjnych):

• sinica dystalnych części ciała
• szerokie źrenice (nie reagujące na światło)
• bladość, plamy opadowe

Postępowanie

Podstawowe czynności resuscytacyjne

• A - (ang. Airways) - udrożnienie dróg oddechowych: usunięcie z jamy ustnej śluzu i ciał obcych oraz odgięcie głowy do tyłu i wysunięcie żuchwy
• B - (ang. Breathing) - wentylacja płuc: sztuczny oddech usta-usta lub usta-nos
• C - (ang. Circulation) - zewnętrzny (pośredni) masaż serca: rytmiczne uciskanie mostka na głębokość 4–5 cm (u dorosłych) w linii środkowej ciała, na środku klatki piersiowej

1. W przypadku braku reakcji, ratownik ma (po udrożnieniu dróg oddechowych przez odchylenie głowy do tyłu) stwierdzić w czasie do 10 sekund wzrokiem, słuchem i dotykiem, czy pojawiają się prawidłowe oddechy, kaszel lub ruch pacjenta świadczące o zachowanej czynności serca
2. Po stwierdzeniu braku reakcji oraz braku oddechu, należy wezwać pogotowie (999 lub 112), po czym 30 razy ucisnąć środek klatki piersiowej, a następnie wykonać dwa wdechy ratownicze
3. Algorytm 30 ucisków i 2 wdechy należy powtarzać do przywrócenia spontanicznego oddechu, zmęczenia ratującego lub do przyjazdu wykwalifikowanej pomocy

Ważne jest aby w trakcie resuscytacji starać się wykryć i leczyć (jeśli to możliwe) potencjalnie usuwalne przyczyny nagłego zatrzymania krążenia.

Jeżeli podstawowe zabiegi resuscytacyjne były wykonywane przez przynajmniej 2 minuty przechodzi się dalszego postępowania.

Dalsze postępowanie

Po stwierdzeniu rytmu do defibrylacji (migotanie komór lub częstoskurcz komorowy):

• wykonuje się defibrylację 360 J prądem monofazowym, 150-200 J prądem dwufazowym
• niezwłocznie podejmuje się resuscytację krążeniowo-oddechową w algorytmie 30 uciśnięć i 2 wdechów przez 2 minuty
• w razie potrzeby wykonuje się kolejną defibrylację i kontynuuje resuscytację wg podanego schematu
• po 3 defibrylacji podaje się 1 mg adrenaliny dożylnie, a następne dawki co 3-5 minut; amiodaron w dawce 300 mg również podaje się po 3 defibrylacji
• wyżej wymieniony cykl postępowania powtarza się jeśli nie dojdzie do przywrócenia krążenia (obecny puls)

Po stwierdzeniu rytmu nie do defibrylacji (asystolia lub aktywność elektryczną bez tętna):

• prowadzenie resuscytacji krążeniowo-oddechowej w algorytmie 30 uciśnięć i 2 wdechów
• ocena rytmu co 2 minuty
• nie zaleca się rutynowo podawania atropiny

Po 20-25 minutach od zatrzymania krążenia lub przy ciężkiej kwasicy i niektórych zatruciach lekami podaje się 8,4% roztwór wodorowęglanu sodu w dawce 1 mEq/kg masy ciała.

Zaprzestanie resuscytacji po 30 minutach jeśli nzk trwało poniżej 6 minut (po 15 minutach jeśli dłużej). Czas trwania zabiegów resuscytacyjnych należy przedłużyć w wypadku utonięcia, w hipotermii i przy zatruciach lekowych.

Zobacz też

• nagła śmierć sercowa

Linki zewnętrzne

• Czas Reakcji przy NZK

Bibliografia

• Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie. Andrzej Szczeklik (red.). T. I. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005, s. 242-7. ISBN 8374300310. 
• Stany nagłe. Tomasz Hryniewiecki (red.). Warszawa: Medical Tribune Polska, 2009, s. 6-11. ISBN 978-83-60135-58-7. 

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.