Niedźwiedź jaskiniowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Niedźwiedź jaskiniowy
Ursus spelaeus
Rosenmüller, 1794
Okres istnienia: plejstocen
Niedźwiedź jaskiniowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd drapieżne
Rodzina niedźwiedziowate
Rodzaj Ursus
Gatunek niedźwiedź jaskiniowy
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Niedźwiedź jaskiniowy (Ursus spelaeus) – gatunek niedźwiedzia, zamieszkującego Europę w okresie plejstocenu ok. 300 tysięcy lat temu i wymarłego pod koniec ostatniej epoki lodowcowej, ok. 28 tysięcy lat temu[1].

Zarówno polska nazwa niedźwiedź jaskiniowy, jak też łacińska Ursus spelaeus, wiąże się z faktem, iż szczątki tych zwierząt znajdowano głównie w jaskiniach. Dzięki temu uważa się, iż zwierzę to spędzało o wiele więcej czasu w jaskiniach, niż żyjący współcześnie niedźwiedź brunatny, który takie miejsca wykorzystuje wyłącznie dla snu zimowego.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Szkielet niedźwiedzia jaskiniowego znaleziony w Jaskini Niedźwiedziej koło Kletna (Województwo dolnośląskie)

Kości niedźwiedzi jaskiniowych odnaleziono w wielu jaskiniach w całej Europie, np. w jaskini Dechenhöhle (Niemcy), Teufelshöhle (Niemcy), Drachenloch (Szwajcaria), Jaskini Ważeckiej (Słowacja), zaś na terenie Polski np. w Jaskini Magurskiej w Tatrach oraz w wielu innych jaskiniach Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Karpat i Sudetów (m. in. w Jaskini Niedźwiedziej i Jaskini Radochowskiej).

Opis[edytuj | edytuj kod]

Niedźwiedzie jaskiniowe były o ok. 30% większe od niedźwiedzia brunatnego. Najbardziej zauważalną cechą różniącą obydwa gatunki, poza wielkością, jest odmienna budowa czaszki – niedźwiedzie jaskiniowe miały wysokie, stromo nachylone czoło, natomiast czoło niedźwiedzia brunatnego jest niskie i raczej płaskie.

Niedźwiedzie jaskiniowe były prawie wyłącznie roślinożerne, o czym świadczy budowa ich zębów[1][2].

Niedźwiedzie jaskiniowe osiągały do 2 m długości, ok. 1,7 m wysokości i do 1000 kg wagi, samice były zwykle nieco mniejsze.

Przyczyny wymarcia[edytuj | edytuj kod]

Przypuszczalnie w wymarciu niedźwiedzi jaskiniowych znaczącą rolę odegrała zmiana klimatu u schyłku zlodowacenia bałtyckiego (Würm), do którego niedźwiedzie jaskiniowe nie zdołały się przystosować. Wcześniej uważano, że zwierzęta te wymarły około 11 tys. lat temu i do ich wyginięcia przyczynili się w dużym stopniu także ludzie. W wyniku dalszych badań przesunięto okres wymarcia na 27 800 lat temu, co wyklucza wpływ ludzi na wymarcie niedźwiedzi, populacja ludzka na terenie Europy była wówczas zbyt mała, aby znacząco wpłynąć na stan populacji niedźwiedzi jaskiniowych[1].

Niektórzy badacze uważają, iż niedźwiedzie jaskiniowe były w jakiś sposób czczone przez prehistorycznych Europejczyków, o czym świadczą liczne malowidła i rysunki naskalne przedstawiające te zwierzęta. Dowodzi tego także np. znalezisko w szwajcarskiej jaskini Drachenloch, gdzie natrafiono na niedźwiedzie czaszki zamknięte w kamiennym sarkofagu, nakrytym kamienną płytą, co by świadczyło o celowym pochówku zwierząt.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 M. Pacher, A. J. Stuart. Extinction chronology and palaeobiology of the cave bear (Ursus spelaeus). „Boreas”, 2008. doi:10.1111/j.1502-3885.2007.00071.x (ang.). 
  2. Mały słownik zoologiczny: ssaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Mały słownik zoologiczny: ssaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]