Niedomykalność zastawki aortalnej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Niedomykalność zastawki aortalnej
insufficientia valvae aortalis
ICD-10 I35.1
Niereumatyczna niedomykalność zastawki aortalnej
ICD-10 I06.1
Reumatyczna niedomykalność zastawki aortalnej
ICD-10 Q23.1
Wrodzona niedomykalność zastawki aortalnej

Niedomykalność zastawki aortalnej (łac. insufficientia valvulae aortae, ang. aortic insuffiency, aortic regurgitation) – wada serca polegająca na nieprawidłowym zamykaniu się płatków zastawki aortalnej, powodującym wsteczny przepływ krwi z aorty do lewej komory.

Epidemiologia[edytuj | edytuj kod]

Niedomykalność zastawki aortalnej stwierdzana jest w badaniu echokardiograficznym u 13% mężczyzn i 9% kobiet w populacji ogólnej[1]. Istotna hemodynamicznie niedomykalność dotyczy około 2% populacji po 70. roku życia.

Etiologia[edytuj | edytuj kod]

Niedomykalność aortalna może być ostra (np. w rozwarstwieniu aorty, infekcyjnym zapaleniu wsierdzia, lub przewlekła (gorączka reumatyczna, miażdżyca, tętniak aorty wstępującej, choroby tkanki łącznej). Wyróżnia się też:

  • niedomykalność pierwotną, w której uszkodzone lub nieprawidłowo zbudowane są płatki zastawki
  • niedomykalność wtórną, w której płatki zastawki nie zamykają się prawidłowo wskutek poszerzenia pierścienia zastawkowego i aorty wstępującej (annuloaortic ectasia).

W większości przypadków idiopatyczna, znane przyczyny to:

Patofizjologia[edytuj | edytuj kod]

Niedomykalność zastawki aorty powoduje cofanie się krwi z tętnicy głównej do lewej komory podczas rozkurczu serca i przeciążenie objętościowe lewej komory. Dochodzi do poszerzenia lewej komory, a potem do przerostu mięśnia lewej komory. Ciśnienie rozkurczowe w aorcie spada, rośnie w lewej komorze. Nadmierne obciążenie, względne niedokrwienie spowodowane przerostem i niskim ciśnieniem rozkurczowym powodują uszkodzenie lewej komory i pogłębiają niewydolność serca.

Objawy i przebieg[edytuj | edytuj kod]

Wada jest długo bezobjawowa, ale po jej ujawnieniu się następuje szybka dekompensacja hemodynamiczna.

Objawy podmiotowe[edytuj | edytuj kod]

W ostrej niedomykalności:

Objawy przedmiotowe[edytuj | edytuj kod]

Objawy osłuchowe
Zjawiska osłuchowe w niedomykalności aortalnej: S1, S2 – tony serca, zaznaczono wrzecionowaty szmer skurczowy i szmer rozkurczowy o charakterze decrescendo
  • "chuchający" (miękki o wysokiej tonacji) szmer rozkurczowy (holodiastoliczny) typu decrescendo, rozpoczynający się bezpośrednio po II tonie erca (S2), najgłośniejszy w punkcie osłuchiwania zastawki aortalnej, promieniujący do punktu Erba, głośniejszy w pozycji siedzącej z przodopochyleniem albo po nagłym kucnięciu, podczas ćwiczenia izometrycznego (np. uścisk ręki), po próbie z fenylefryną, cichnie podczas próby Valsalvy i po podaniu azotanu amylu[2]
  • skurczowy szmer wyrzutu w miejscu osłuchiwania zastawki aortalnej
  • szmer Austina Flinta (szmer względnej stenozy zastawki mitralnej)
  • I ton serca (S1) jest cichy[3]
Inne objawy
  • znaczna amplituda skurczowo-rozkurczowa ciśnienia tętniczego, ciśnienie rozkurczowe może być nieoznaczalne (0 mm Hg), niekiedy izolowane nadciśnienie skurczowe
  • tętno chybkie, twarde i duże (pulsus celer, altus, durus), tzw. tętno taranowe, czasem dwubitne
  • tachykardia
  • tętnienie aorty wstępującej lub łuku aorty wyczuwalne w okolicy stawów mostkowo-obojczykowych w I lub II międzyżebrzu i we wcięciu nadmostkowym
  • tętnienie aorty brzusznej wyczuwalne w dołku podsercowym
  • unoszące uderzenie koniuszkowe
  • tętno Corrigana – tętno "młota pneumatycznego"
  • objaw de Musseta – synchroniczne z rytmem serca i tętnem drżenie głowy
  • ton Traubego
  • objaw Durozieza – szmer słyszany nad tętnicą udową po jej uciśnięciu
  • tętno Quinckego – zmiany zabarwienia (blednięcie-czerwienienie) łożyska płytki paznokciowej po niewielkim ucisku.

Rzadko stwierdzane, spotykane w piśmiennictwie objawy to:

  • naprzemienne blednięcie i zaczerwienienie czoła (objaw Lighthouse'a),
  • naprzemienne rozszerzanie i zwężanie się źrenic (objaw Landolfiego),
  • pulsowanie naczyń siatkówki (objaw Beckera),
  • objaw Müllera – pulsowanie języczka synchroniczne z rytmem serca,
  • objaw Mayena (rozkurczowy spadek ciśnienia >15 mm Hg przy uniesionych rękach),
  • tętnienie wątroby (objaw Rosenbacha),
  • wyczuwalna, powiększona śledziona (objaw Gerhardta),
  • objaw Hilla – amplituda skurczowo-rozkurczowa ciśnienia 60–100 mm Hg między ciśnieniem mierzonym na kończynach górnych i dolnych,
  • objaw Lincolna (wyczuwalne tętnienie tętnicy podkolanowej),
  • objaw Shermana (nadmiernie wyczuwalne i od razu lokalizowane tętno na tętnicy grzbietowej stopy u osób powyżej 75. roku życia).

Wymienione objawy mają jedynie znaczenie pomocnicze i są mało przydatne w praktyce klinicznej[4][5][6].

Nieprawidłowości w badaniach dodatkowych[edytuj | edytuj kod]

EKG
  • cechy przerostu i przeciążenia lewej komory
  • komorowe zaburzenia rytmu
ECHO serca
  • obecna fala niedomykalności poddająca się ocenie jakościowej i półilościowej (1+ do 4+)
RTG klatki piersiowej
  • powiększenie lewej komory
  • poszerzenie aorty wstępującej i łuku aorty
  • w ostrej niedomykalności zastój w krążeniu płucnym.

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Kryteria echokardiograficzne ciężkiej niedomykalności aortalnej[1]:

  • zasięg fal zwrotnej niedomykalności 4+
  • szerokość strumienia niedomykalności w stosunku do szerokości drogi odpływu ≥50%
  • talia niedomykalności >6 mm
  • czas półtrwania gradientu ciśnień ≤250 ms
  • objętość fali zwrotnej ≥60 ml
  • frakcja niedomykalności ≥50%
  • efektywna powierzchnia otworu niedomykalności ≥0,5 cm².

Rokowanie i przebieg[edytuj | edytuj kod]

Rokowanie i przebieg zależą od choroby podstawowej. Roczna śmiertelność u chorych z bezobjawową niedomykalnością i z prawidłową frakcją wyrzutu lewej komory wynosi <0,2%[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Andrzej Szczeklik (red.): Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie, tom I. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005, s. 233-237. ISBN 83-7430-031-0.
  2. Edward Szczeklik i Andrzej Szczeklik: Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. Wydanie VII. PZWL 1979 ISBN 83-200-0019X s. 149
  3. Edward Szczeklik i Andrzej Szczeklik: Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. Wydanie VII. PZWL 1979 ISBN 83-200-0019X s. 136
  4. Choudhry NK, Etchells EE. The rational clinical examination. Does this patient have aortic regurgitation?. „JAMA”. 281. 23, s. 2231-8, 1999. PMID 10376577. 
  5. Ashrafian H. Pulsatile pseudo-proptosis, aortic regurgitation and 31 eponyms.. „Int J Cardiol”. 107. 3, s. 421-3, 2006. doi:10.1016/j.ijcard.2005.01.060. PMID 16503268. 
  6. Babu AN, Kymes SM, Carpenter Fryer SM. Eponyms and the diagnosis of aortic regurgitation: what says the evidence?. „Ann Intern Med”. May 6;138. 9, s. 736-42, 2003. PMID 12729428. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.