Norylsk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Norylsk
Норильск
Herb Flaga
Herb Norylska Flaga Norylska
Państwo  Rosja
Kraj  Kraj Krasnojarski
Mer Walery Mielnikow
Populacja (2005)
• liczba ludności

131 935
Nr kierunkowy (+7) 3919
Położenie na mapie Kraju Krasnojarskiego
Mapa lokalizacyjna Kraju Krasnojarskiego
Norylsk
Norylsk
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Norylsk
Norylsk
Ziemia 69°20′N 88°13′E/69,333333 88,216667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Rosja

Norylsk, Norilsk (ros. Норильск) – miasto zamknięte w azjatyckiej części Rosji w Kraju Krasnojarskim, w Tajmyrskim Okręgu Autonomicznym. Norylsk jest jednym z najbardziej wysuniętych na północ miast na świecie.

W 2005 roku miasto liczyło 131 935 mieszkańców. Aglomeracja (Norylsk, Oganer, Tałnach i Kajerkan) ma 252 tys. mieszkańców. Podlega bezpośrednio władzy w Kraju Krasnojarskim. Zostało zbudowane w latach 30. XX wieku przez więźniów. W czasach ZSRR rejon wielu łagrów. Prawa miejskie uzyskało w 1953 roku. Więźniowie oraz uwolnieni stanowili główną siłę roboczą do 1955.

Jest ośrodkiem hutnictwa i górnictwa metali nieżelaznych (niklu, kobaltu, platyny) oraz węgla kamiennego. Ma jedną uczelnię wyższą, jest siedzibą Instytutu Naukowo-Badawczego Rolnictwa Dalekiej Północy. Występuje tu przemysł spożywczy i budowlany. Miasto ma port lotniczy Ałykiele położony obok lokalnej zelektryfikowanej linii kolejowej łączącej go z portem Dudinką nad Jenisejem. Norylsk nie ma bezpośredniego połączenia drogowego z resztą Rosji, komunikacja i transport odbywa się drogą powietrzną i wodną (morską i rzeczną po Jeniseju).

Miasto jest siedzibą powstałej w 2014 eparchii norylskiej[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

"Pierwszy dom" w Norylsku, zbudowany w 1921 roku
Tundra wokół Norylska

Region norylski jest nadzwyczaj obfity w bogactwa naturalne, szczególnie w rudy niklu, miedzi i platyny oraz w wysoko wartościowy węgiel kamienny. W celu wykorzystania tych bogactw władze ZSRR postanowiły w roku 1935 założyć w Norylsku ośrodek przemysłowy zorganizowany jako obóz (przymusowej) pracy poprawczej. Kombinat niklu miał przetapiać rudy na miejscu i częściowo także poddawać je rafinacji.

W pierwszych dwóch dziesięcioleciach swego istnienia wszystkie budowle Norylska były wznoszone prawie wyłącznie przez więźniów. Także w kombinacie niklowym pracowali niemal wyłącznie więźniowie, którzy w okresie od 1935 do 1956 roku więzieni byli w tzw. Norylskim Obozie Poprawczym (skrót rosyjski: Norylłag). Liczba więźniów tego obozu wzrastała stale aż do śmierci Stalina w 1953 roku i osiągnęła we wczesnych latach pięćdziesiątych około 70 000 osób.

Między 1948 i 1954 rokiem istniał w Norylsku także „Obóz specjalny nr 2” („Obóz Górniczy” – „Gorłag”, „Gornyj łagier”), w którym umieszczono w szczególnie ciężkich warunkach więziennych ok. 20 000 (prawie wyłącznie politycznych) więźniów. Latem 1953 roku, parę miesięcy po śmierci Stalina, wybuchło w obozie powstanie więźniów, które trwało wiele miesięcy.

W Norylsku znajduje się największy na świecie zakład wytopu metali ciężkich należący do firmy Norilsk Nikiel. Kompleks produkuje rocznie 500 tys. ton miedzi, tyle samo niklu oraz 2 miliony ton dwutlenku siarki. Według raportu organizacji Blacksmith Institute[2] śnieg jest tam czarny, w powietrzu unosi się zapach siarki, a oczekiwana długość życia pracowników fabryki jest o 10 lat niższa od średniej długości życia w Rosji. Raport zawiera też deklarację władz kombinatu o wysiłkach na rzecz poprawy sytuacji, m.in. przemieszczenia zakładów niklowych poza miasto i zredukowania corocznej emisji dwutlenku siarki do poziomu 400 tysięcy ton w 2015 roku.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Oficjalna strona Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego – Eparchia norylska (ros.)
  2. THE WORLD’S WORST POLLUTED PLACES. The Top Ten (of The Dirty Thirty), Blacksmith Institute, New York September 2007, dostępne w Internecie [dostęp 2010-02-20]