ORP Ślązak (1942)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
ORP Ślązak
ORP "Ślązak" wraca spod Dieppe
ORP "Ślązak" wraca spod Dieppe
Historia
 Royal Navy
Nazwa HMS "Bedale"
 Marynarka Wojenna
Nazwa ORP "Ślązak"
Wejście do służby 30 kwietnia 1942
Wycofanie ze służby 28 września 1946
 Royal Navy
Nazwa HMS "Bedale"
 Indian Navy
Nazwa "Godavari"
Wejście do służby 1953
Wycofanie ze służby 1976
Los okrętu złomowany
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa: 1050 t
pełna: 1490 t
Długość 85,3 m
Szerokość 9,6 m
Zanurzenie 2,4/3,9 m
Prędkość 27 węzłów
Zasięg 2.500 Mm/20 w; 3.700 Mm/14 w
Załoga 160
Uzbrojenie
6 dział kalibru 102 mm (3xII)
4 działa przeciwlotniczych kalibru 40 mm pom-pom (1 x IV)
2 działa przeciwlotnicze kalibru 20 mm
2 wyrzutnie bomb głębinowych
4 miotacze bomb głębinowych

ORP Ślązak – ex-HMS "Bedale", okręt polskiej Marynarki Wojennej w czasie II wojny światowej. Niszczyciel eskortowy typu Hunt II, w składzie Polskiej Marynarki Wojennej od 30 kwietnia 1942 roku, numer burtowy L26. Jednostka brała udział w rajdzie na Dieppe, pływała w konwojach gibraltarskich, osłaniała desant na Sycylię i lądowanie aliantów pod Salerno.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Podczas rajdu na Dieppe był w akcji 22 godziny, z czego 15 godzin w walce z samolotami, brzegiem i jednostkami pływającymi. Ponad 30 razy otwierał ogień do samolotów zestrzeliwując dwa Dorniery 217, Messerschmitta 109 i Junkersa 88. Dziesięciokrotnie strzelał do baterii nieprzyjacielskich na brzegu, gonił ścigacze i okręty podwodne, uratował zestrzelonego pilota brytyjskiego, oficera i 19 żołnierzy kanadyjskich. Wynik – 4 zestrzelone samoloty plasował "Ślązaka" ex aequo na 1. miejscu pospołu z innym brytyjskim okrętem w klasyfikacji zestrzelonych maszyn w bitwie o Atlantyk w roku 1942. Dowódca jednostki, komandor Romuald Nałęcz Tymiński, za dowodzenie okrętem w akcji pod Dieppe (przede wszystkim za złamanie rozkazu i uratowanie z plaży pod Dieppe 82 żołnierzy kanadyjskich w większości z The Royal Regiment of Canada) otrzymał brytyjskie odznaczenie – Distinguished Service Cross. 24 maja 1943 podczas eskortowania konwoju płynącego z Wielkiej Brytanii do Gibraltaru „Ślązak” 6 – krotnie atakował U-Booty bombami głębinowymi. Od tego czasu pełnił służbę na okręcie na Morzu Śródziemnym. 24 czerwca był okręt atakowany przez niemieckie okręty podwodne. Ataki odparto bez własnych strat. 10 lipca miało miejsce kolejne 3 krotne starcie z U-Bootami. Podczas inwazji na Sycylię zadaniem polskiego niszczyciela było osłanianie sił inwazyjnych podczas lądowania. 29 lipca „Ślązak jako dowódca eskorty przeprowadził pomyślnie duży konwój z Gibraltaru docierając do Aleksandrii. Podczas operacji pod Salerno (Włochy) 8-10 września 1943 "Ślązak" przewodził grupie bojowej 9 niszczycieli, które eskortowały uszkodzony pancernik HMS „Warspite”. Następnie uczestniczył w działaniach wojennych w rejonie Sporadów i Dodekanezu. W dniach 12-16 września 1943 eskortując brytyjskie pancerniki „Ślązak” walczył z niemieckimi samolotami. 21 września 1943 na trasie BizertaGibraltar doszło z kolei do ponownego starcia z niemieckimi okrętami podwodnymi. Z kolei 22 października 1943 załodze okrętu udało się wyłowić z morza biorąc do niewoli 4 niemieckich lotników. 21 grudnia 1943 eskortował konwój wojsk II Korpusu gen. Andersa z Aleksandrii do Brindisi. Uznaniem zasług okrętu była wizyta szefa sztabu brytyjskiej floty na Morzu Śródziemnym admirała Dundasa, który wyraził pochwałę dla załogi okrętu. Było to też symboliczne zakończenie służby okrętu na Morzu Śródziemnym. W kwietniu wraz z okrętem opuścił wody Morza Śródziemnego udać się do Anglii. W czasie lądowania w Normandii, 6 czerwca 1944 roku płynął na czele alianckiej floty inwazyjnej. Znajdował się wraz z „Krakowiakiem” w składzie sił „S” i osłaniał działania desantowe na plaży Sword skutecznie zwalczając nadbrzeżne baterie nieprzyjaciela. 6 lipca 1944 roku okręt wziął do niewoli pierwszą w II wojnie światowej niemiecką żywą torpedę, biorąc jej pilota do niewoli. 16 października 1944 „Ślązak” eskortował brytyjski okręt „Garth”, na którym wracał król Jerzy VI do Anglii z inspekcji na froncie zachodnim. Ostatnim akcentem wojennej kariery pod polską banderą było wejście do głównej bazy Kriegsmarine w Wilhelmshaven w maju 1945 roku.

28 września 1946 roku okręt został zwrócony Wielkiej Brytanii, w maju 1953 roku został przekazany marynarce indyjskiej, gdzie służył jako „Godavari” (D 92). W 1976 roku wszedł na mieliznę w rejonie Malediwów – po tym wydarzeniu okręt skreślono z listy floty i oddano na złom.

Dowódcy ORP „Ślązak”[edytuj | edytuj kod]

Polegli w czasie akcji pod Dieppe 19 VIII 1942[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Andrzejewski – st. marynarz
  • George Głowski – marynarz

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Pertek, Wielkie dni małej floty, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1976.
  • M.J. Whitley, Destroyers of World War Two: An International Encyclopedia, Naval Instutute Press, Annapolis 2002, ISBN 0-87021-326-1
  • Jerzy Pertek, Eskortowce "Krakowiak", "Kujawiak" i "Ślązak", Gdynia: Wydawnictwo Morskie, 1959.
  • Stanisław Henryk Mayak, Dokąd idziemy?, London: Orbis 1945.
  • Romuald Nałęcz-Tymiński, Żagle staw – banderę spuść!, Gdynia: Muzeum Marynarki Wojennej 1999.
  • Grzegorz Nowak, ORP "Ślązak", "Okręty" nr 3 (3) 2011, s. 81-85.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]