Operacja Brevity

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Operacja Brevity
II wojna światowa, II wojna światowa w Afryce
AfricaMap2.jpg
Pierwsza ofensywa Rommla i operacja Brevity, 24 marca 194115 czerwca 1941
Czas 15 maja 194127 maja 1941
Miejsce Tobruk, Libia
Terytorium Afryka
Przyczyna brytyjska próba odbicia Tobruku
Wynik zwycięstwo Osi
Strony konfliktu
 III Rzesza
 Włochy
 Wielka Brytania
Dowódcy
Erwin Rommel Archibald Wavell
Noel Beresford-Peirse
Siły
Afrika Korps:
5 Dywizja Piechoty
15 Dywizja Panc.
132 Dywizja Pancerna Ariete
27 Dywizja Piechoty "Brescia"
102 Dywizja Zmot. "Trento"
XIII Korpus:
7 Dywizja Panc.
Indyjska 4 Dywizja Piechoty
20 000+
220 czołgów
Straty
5 czołgów
poniżej 500 zabitych
96 czołgów
ponad 1000 zabitych
zaopatrzenie i sprzęt
Działania zbrojne w Afryce 1940-1943

DakarGabonCompassTobrukBrevityBattleaxeCrusaderGazalaBir HakeimEl Alamein (I)Alam HalfaEl Alamein (II)Torchprzełęcz Kasserine

Operacja Brevity (15 maja 194127 maja 1941) była kryptonimem brytyjskiej operacji mającej na celu wyzwolenie Tobruku.

Rozkład sił[edytuj | edytuj kod]

12 maja, trzy dni przed rozpoczęciem operacji Brevity, konwój o kryptonimie "Tiger" zawierający 238 czołgów (21 Mark VIC, 82 czołgów Cruiser (w tym duża część nowych czołgów Crusader) i 135 czołgów piechoty Matilda) oraz 43 myśliwce Hawker Hurricane przybył do Alexandrii. W związku z tymi uzupełnieniami i ogólną presją Winstona Churchilla na zajęcie Tobruku generał Wavell postanowił przeprowadzić kontrofensywę na pozycje wroga. Pierwszym celem miało być zdobycie As-Sallum i przełęczy Halfaya z Fortem Capuzzo, a następnie wyzwolenie Tobruku.

Wavell pospiesznie zreorganizował XIII korpus pod dowództwem generała – porucznika Noela Beresforda – Peirse'a. W tym czasie armia ta składała się z 7 dywizji pancernej oraz z 4 dywizji indyjskiej. Przeciwko im stanął Rommel, który miał więcej dywizji, lecz o wiele mniej czołgów. Poza tym w Afrika Korps służyło wielu Włochów, którzy byli niedostatecznie wyposażeni i wykwalifikowani do ciężkich warunków panujących na pustyni. Pomimo tych problemów potrafili stawić czoło Brytyjczykom.

Przebieg operacji[edytuj | edytuj kod]

Rankiem, 15 maja 1941 roku na pozycje 15 batalionu motocyklowego z 15 dywizji pancernej i włoskiej kompanii lekkiej piechoty z kilkoma działami przeciwpancernych 47/32 mm uderzyła piechota z 2nd Scots Guards wspierana przez czołgi z 4 RTR. Niemcy i włosi nie zdołali powstrzymać natarcia i musieli się wycofać. Podczas odwrotu Włosi okrążyli i zniszczyli siedem z dziesięciu czołgów Matylda z szwadronu C, 4 RTR. Przełęcz Halfaya znalazła się w rękach brytyjskich. Sukces był tym większy, że gdy Szkoci i Australijczycy uderzyli na As-Sallum, Niemcy nie wytrzymali także tego natarcia. Następnie Matildy z 4. RTR ruszyły na Fort Capuzzo, który został zdobyty w południe. Straty Brytyjczyków w tej ataku wynosiły 160 żołnierzy, 5 zniszczonych czołgów Matilda i 13 uszkodzonych.

Gen. Archibald Wavell na Bliskm Wschodzie

Dla sztabu Rommla wiadomości nie były zadowalające. Postanowiono wysłać w rejon walk 8. ppanc.(Kampfgruppe "Herff" i "Kramer"), wsparty baterią armat Flak 18/36. Już 17 maja czołgi niemieckie płk. Herffa śmiałym atakiem odbiły Fort Capuzzo i zbliżyły się do przełęczy Halfaya. Niemcy postanowili wykorzystać ogromny atut, jakim były armaty kaliber 88 mm, i zniszczyć brytyjskie jednostki pancerne, nie wdając się w walki bezpośrednie. Kampfgruppe "Herff" skierowała się na południowy zachód od As-Sallum, co sprowokowało Brytyjczyków do kontrnatarcia. Matildy z 4 RTR zostały zmasakrowane z odległości 1000 m przez obsługi "88", zniszczono 11 czołgów. Ten manewr pozostawił As-Sallum bez osłony pancernej, co sprawiło, że Kampfgruppe "Kramer" bez przeszkód opanowała miasto. Niemcy za wszelką cenę starali się ponownie zająć przełęcz Halfaya. Zmienili jednak taktykę - unikali frontalnego natarcia, starali się sprowokować Brytyjczyków do lokalnych kontrataków, w których zniszczyli ich czołgi. Główne natarcie na przełęcz nastąpiło 26 maja. Na pozycje brytyjskie z zachodu nacierał 1. batalion ze 104 pzmot., natomiast czołgi Kampfgruppe "Kramer" oraz 15 batalion motocyklowy po wykonaniu głębokiego obejścia przełęczy uderzyły na Brytyjczyków od wschodu. Natarcie 1 batalionu nie przyniosło spodziewanych rezultatów i wsparte zostało przez czołgi z Kampfgruppe "Herff". Piechurzy po otrzymaniu wsparcia przełamali pozycje brytyjskie. Brytyjczycy usiłowali się bronić, jednak gdy na ich tyłach pojawiły się czołgi z Kampfgruppe "Kramer", musieli się wycofać. Rommel odzyskał przełęcz Halfaya za cenę niewielkich strat.

Straty i przyczyny niepowodzenia operacji[edytuj | edytuj kod]

W tej operacji armia Rommla poniosła minimalne straty (5 czołgów i ok. 500 zabitych). Straty Brytyjskie są o wiele większe. Alianci stracili 96 czołgów, oraz ponad 1000 żołnierzy. Dodatkowo, w wyniku ponownego przejęcia przełęczy Niemcy zdobyli dużą ilość zaopatrzenia i sprzętu, w tym 9 dział artylerii, 7 Matild, oraz pewną część samochodów ciężarowych.

Brak koordynacji między siłami lądowymi i powietrznymi oraz między XIII korpusem i 9 dywizją australijską gen. Morsheada pozostałą w Tobruku to główne przyczyny niepowodzenia operacji. W wyniku tego armia brytyjska wykonała szybki odwrót w stronę Egiptu, a Rommel począł ostre przygotowywania do kontrnatarcia. W następnym miesiącu podczas operacji Battleaxe te same alianckie dywizje pod tym samym dowództwem ponowiły atak, lecz znowu otrzymały kosztowną lekcję od DAK. Dopiero podczas operacji Crusader zdołano wyzwolić Tobruk spod oblężenia dywizji niemiecko-włoskich.

Ordre de Bataille wojsk brytyjskich[edytuj | edytuj kod]

W poniższym zestawieniu ujęto tylko duże związki operacyjne i taktyczne. Nie ujęto w nim armijnych ani korpuśnych jednostek artylerii, saperów, rozpoznawczych i innych pomocniczych.

Czołgi Matilda w Afryce
  • Western Desert Force
    • 22 (Guards) Infantry Brigade chwilowo pod dowództwem "HQ Mobile Force" (7 Support Group HQ)
      • 1st Battalion, The Durham Light Infantry
      • 2nd Battalion, The Scots Guards
      • 3rd Battalion, The Coldstream Guards
      • 4th Royal Tank Regiment - Szwadrony 'A' i 'C' (24 - 26 Matild)
    • 7 Armoured Brigade
      • 2nd Royal Tank Regiment (29 czołgów typu A9 i A10)
    • 7 Support Group nazwane tymczasowo "HQ Mobile Force"
      • 1st Battalion, The King's Royal Rifle Corps
      • 2nd Battalion, The Rifle Brigade
      • 11th Hussars (Prince Albert's Own)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Thomas L. Jentz (1998). Tank Combat in North Africa: The Opening Rounds. Schiffer Military History. ISBN 0-7643-0226-4.
  • B. H. Liddell Hart (1959). The Tanks, II. Cassell. P. 78.
  • Jon Latimer, Tobruk 1941, Osprey, 2001

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]