Wojska inżynieryjne

Rozbrajanie pocisku moździerzowego 600 mm

Polscy saperzy w Pakistanie

Plakat "Nie dotykaj niewypałów", Muzeum Wojsk Inżynieryjnych we Wrocławiu

Wojska inżynieryjne (saperzy, wojska saperskie) - rodzaj wojsk przeznaczonych do inżynieryjnego zabezpieczenia działań wszystkich rodzajów sił zbrojnych i rodzajów wojsk. Wojska inżynieryjne wykonują najbardziej złożone prace wymagającego specjalistycznego przygotowania i zastosowania różnorodnego sprzętu inżynieryjnego.

W zależności od przeznaczenia dzielą się na pododdziały, oddziały i związki taktyczne: saperskie, pontonowe, desantowo-przeprawowe, inżynieryjno-drogowe, wojska kolejowe, maszyn inżynieryjnych i in. W zależności od podporządkowania rozróżnia się pododdziały (oddziały) organiczne wchodzące w skład oddziałów i związków taktycznych wojsk lądowych (sił lądowych), armijne, frontowe, marynarki wojennej, lotnictwa (wcześniej również: wojsk obrony powietrznej kraju, wojsk lotniczych).

Dzień Sapera jest obchodzony w Polsce 16 kwietnia w rocznicę forsowania Odry i Nysy Łużyckiej.

Historia

W Armii Polskiej w okresie międzywojennym zorganizowano dziesięć pułków saperów (po trzy bataliony w każdym, po jednym batalionie przydzielonym do pułku piechoty), dwa bataliony specjalne (mostowy i maszynowy - później przemianowany na elektrotechniczny) oraz trzy pułki saperów kolejowych (trzeci rozwiązano jednak w 1924 r.). W latach 1927-1928 na bazie pozostałych dwóch pułków saperów kolejowych sformowano 1 Dywizjon Pociągów Pancernych i 2 Dywizjon Pociągów Pancernych. W maju 1929 roku następuje radykalna reorganizacja wojsk inżynieryjnych, osłabiająca ich pozycję i znaczenie. Rozwiązano dwa pułki, a pozostałe przemianowano na bataliony; obydwa pułki saperów kolejowych przemianowano na bataliony mostów kolejowych. Zredukowano liczbę samodzielnych batalionów saperskich do 13 (średnio liczył on 40 oficerów i około 700 podoficerów i szeregowców). Jesienią 1934 r. nastąpiły dalsze zmiany w organizacji saperów.

Jednostki w Polsce

brygady

• 1 Brzeska Brygada Saperów w Brzegu;
• 2 Mazowiecka Brygada Saperów w Kazuniu Nowym (rozformowana 31 grudnia 2011);

pułki

• 1 Dębliński Pułk Drogowo-Mostowy im. Romualda Traugutta w Dęblinie (rozformowany 31 grudnia 2007);
• 2 Inowrocławski Pułk Komunikacyjny im. gen. Jakuba Jasińskiego w Inowrocławiu;
• 3 Włocławski Pułk Drogowo-Mostowy im. gen. Karola Sierakowskiego w Chełmnie (rozformowany 31 grudnia 2011);
• 5 Pułk Inżynieryjny im. gen. Ignacego Prądzyńskiego w Szczecinie-Podjuchach;
• 2 Mazowiecki Pułk Saperów w Kazuniu Nowym.

bataliony saperów

• 5 Kresowy Batalion Saperów w Krośnie Odrzańskim;
• 8 Batalion Saperów Marynarki Wojennej w Dziwnowie;
• 2 Stargardzki Batalion Saperów w Stargardzie Szczecińskim ;
• 15 Mazurski Batalion Saperów w Orzyszu;
• 16 Tczewski Batalion Saperów w Nisku (w składzie 21 Brygady Strzelców Podhalańskich);
• 43 Batalion Saperów Marynarki Wojennej Rozewie.

bataliony ratownictwa inżynieryjnego

• 1 Batalion Ratownictwa Inżynieryjnego w Krośnie Odrzańskim (rozformowany w 2007).
• 2 Brzeski Batalion Ratownictwa Inżynieryjnego im. gen. bryg. Mieczysława Dąbkowskiego w Brzegu
• 3 Batalion Ratownictwa Inżynieryjnego im. płk. Rudolfa Matuszka w Nisku
• 4 Głogowski Batalion Ratownictwa Inżynieryjnego w Głogowie
• 5 Dębliński Batalion Ratownictwa Inżynieryjnego im. płk. Władysława Frączka w Dęblinie (rozformowany 31 grudnia 2007);
• 6 Batalion Ratownictwa Inżynieryjnego w Grudziądzu;

bataliony drogowo-mostowe

• 1 Dębliński batalion drogowo-mostowy im. Romualda Traugutta w Dęblinie
• 3 Włocławski batalion drogowo-mostowy (w składzie 2. Mazowieckiego pułku saperów)

Wyposażenie

Czołg mostowy BLG-67

• Gąsienicowe transportery pływające PTS (ok. 50 szt.)
• Czołgi mostowe BLG-67 (?)
• Czołgi mostowe Biber (?)
• Transportery rozpoznania inżynieryjnego TRI (77 szt.)
• Maszyny inżynieryjno-drogowe MID (8 szt.)
• Parki pontonowe PP-64 Wstęga (ok. 60 szt.)
• Samobieżne układacze min SUM (?)

Bibliografia

• Zdzisław Józef Cutter, Saperzy II Rzeczypospolitej, Agencja Reklamowo-Usługowa "PAT", 2005
• Karol Dideńko, Wojska Inżynieryjno-Saperskie LWP [i.e. Ludowego Wojska Polskiego] 1943-1945, Wydaw. Min. Obrony Narodowej, 1978
• "Leksykon wiedzy wojskowej", Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1979 s.483