Osiem trygramów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bagua (Osiem trygramów)
Nazwa chińska
Hanyu pinyin bāguà
Wade-Giles pa-kua
Zn. tradycyjne 八卦
Zn. uproszczone 八卦
Osiem trygramów z nazwami i reprezenotwanymi przez nie siłami przyrody

Osiem trygramów (bagua) – starochińska koncepcja filozoficzna, według której siły przyrody można uprościć do ośmiu podstawowych elementów, reprezentowanych przez tzw. trygramy. Graficzną reprezentacją bagua jest ośmiokąt foremny, w którym każdy bok odpowiada jednemu z nich.

W centrum ośmiokąta wpisuje się zazwyczaj taijitu, bo same trygramy są kombinacjami yin i yang. Każdy trygram (gua) składa się bowiem z trzech linii - ciągłych (symbolizują yang) lub przerywanych (yin). Dwa gua składają się z kolei na jeden heksagram. 64 możliwe kombinacje heksagramów wyznaczają układ starochińskiego traktatu filozoficzno-wróżbiarskiego Yijing.

Jako narzędzie analityczne koncepcja bagua znalazła zastosowanie w wielu dziedzinach chińskiej kultury i nauki, tj. filozofia i magia taoistyczna, sztuki walki (por. Baguazhang), feng shui, nawigacja itd.

Z Chin koncepcja bagua trafiła do innych krajów Dalekiego Wschodu i znalazła odzwierciedlenie m.in. na fladze Korei Południowej.

Własności ośmiu trygramów[edytuj | edytuj kod]

卦名
Trygram
卦名
Nazwa
自然
Natura
性情
Osobowość
家族
Rodzina
方位
Kierunek
意義
Znaczenie
Trigramme2630 ☰.svg 乾 Qian 天 Niebo 父 Ojciec 西北 NW Aktywna energia, niebo.
Trigramme2631 ☱.svg 兌 Dui 泽 Bagno 少女 Najmłodsza córka 西 W Radość, zadowolenie, stagnacja.
Trigramme2632 ☲.svg 離 Li 火 Ogień 中女 Średnia córka 南 S Szybki ruch, blask, słońce.
Trigramme2633 ☳.svg 震 Zhen 雷 Grom 長男 Najstarszy syn 東 E żar, rewolucja, podział.
Trigramme2634 ☴.svg 巽 Xun 風 Wiatr 長女 Najstarsza córka 東南 SE Łagodne przenikanie, giętkość.
Trigramme2635 ☵.svg 坎 Kan 水 Woda 中男 Średni syn 北 N Niebezpieczeństwo, rwąca rzeka, otchłań, księżyc.
Trigramme2636 ☶.svg 艮 Gen 山 Góra 少男 Najmłodszy syn 東北 NE Nieruchomość, bezruch.
Trigramme2637 ☷.svg 坤 Kun 地 Ziemia 母 Matka 西南 SW Energia pasywna, płodna.

Pochodzenie ośmiu trygramów[edytuj | edytuj kod]

Stele lub mozaiki z wyobrażeniem ośmiu trygramów często występują w taoistycznych świątyniach

Istnieją dwa źródła pochodzenia koncepcji bagua:

  • Uważa się, że osiem trygramów wywodzi się z filozofii yin i yang. Współzależności między dwoma pierwiastkami yin i yang miał opisać legendarny władca-filozof Fuxi w przypisywanym mu powiedzeniu:

    無極生有極, 有極是太極,
    太極生兩儀, 即陰陽;
    兩儀生四象: 即少陰、太陰、少陽、太陽,
    四象演八卦, 八八六十四卦

Nieograniczone (Wuji) tworzy ograniczone, czyli Absolut (Taiji)
Z Taiji wywodzą się dwie formy, czyli yin i yang
Dwie formy tworzą cztery fenomeny, zwane mniejszym i większym yang (Taiyang, czyli Słońce), oraz mniejsze i większe yin (Taiyin to Księżyc).
Cztery fenomeny działają poprzez osiem trygramów i 64 heksagramy.

Powyższy cytat wykazuje pewne podbieństwo do Genesis, aczkolwiek brak w nim sił sprawczej porównywalnej do Boga; na początku istnieje pustka, w której światło oddziela się od ciemności, ziemia od nieba, ląd od wody, słońce od księżyca itd.

  • Inny opis filozoficzny przypisuje się Królowi Wenowi z dynastii Zhou: "Na początku świata istniało Niebo i Ziemia. Z nich narodziły się wszystkie rzeczy. Niebo symbolizuje trygram Qian, a Ziemię – Kun. Pozostałe sześć trygramów to ich synowie i córki".

Inne znaczenie[edytuj | edytuj kod]

W mandaryńskim slangu na Tajwanie oraz kantońskim slangu w Hongkongu słowo bagua, jako symbol wszelkich przekształceń, oznacza plotkę lub plotkarza. Na przykład zwrot 你很八卦 znaczy "Jesteś takim plotkarzem"; 八卦新聞 to "tabloid".

Bagua w popkulturze[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons