Płaszów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy obszaru Krakowa. Zobacz też: Plaszow – obóz nazistowski.

Płaszów – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy XIII Podgórze. Dawna wieś położona na prawym brzegu Wisły na południowy wschód od Krakowa i przyłączona do niego w 1911 roku jako XXI dzielnica katastralna.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o Płaszowie pochodzi z dokumentu Bolesława Wstydliwego dla klasztoru zwierzynieckiego z 1254, w którym wymieniony jest "Plaszow" jako własność klasztorna. W XIV wieku część wsi była własnością prywatną, lasy należały do króla, a reszta wsi – do klasztoru w Koprzywnicy. Po czternasto- i piętnastowiecznych zmianach własności – w wieku XVI wieś znalazła się w rękach krakowskich wielkorządców. Po I rozbiorze Polski (1773) Płaszów trafił do zaboru austriackiego (miasto Kraków pozostawało w granicach Polski do III rozbioru w 1795), co spowodowało zmiany własności wsi.

W latach 1854-1856 Austriacy wybudowali w Płaszowie nieistniejące już dziś trzy szańce FS18 – FS20. W 1855 przez teren Płaszowa została przeprowadzona linia kolejowa Kraków-Lwów. Istnienie tej linii, a także ożywienie gospodarki Galicji związane z budową Twierdzy Kraków spowodowały rozwój przemysłu w Płaszowie. Według spisu z 1887 w Płaszowie Wielkim znajdowało się 127 domów zamieszkanych przez 750 mieszkańców, a w oddzielonym od niego obszarem Lasówki (Ugory) Płaszowie Małym – 22 domy i 131 mieszkańców. Natomiast w zakolu Wisły, w posiadłości Aleksandra Zdzieńskiego znajdował się jego dwór, zabudowania gospodarcze i 6 domów zamieszkanych przez 80 osób.

Z końcem XIX wieku rozbudowano forty Twierdzy Kraków, budując Fort 50a Lasówka. Do największych przedsiębiorstw Płaszowa należały w tym czasie Płaszowska Fabryka Cegieł i Dachówek utworzona w 1896 oraz towarowy węzeł kolejowy Podgórze-Płaszów. W roku 1900 mieszkało w Płaszowie 1408 osób, a w 1910 już 2239.

Na początku XX wieku Austriacy rozważali plany budowy kanału Dunaj-Wisła, które zrodziły potrzebę znalezienia dla Krakowa dogodnej lokalizacji pod budowę portu rzecznego. Płaszów wydawał się do tych celów odpowiedni, toteż władze Krakowa podjęły ok. 1903 z gminą Płaszów rozmowy na temat włączenia wsi w obręb miasta. Po kilkuletnich pertraktacjach 1 lutego 1912 włączono do Krakowa 4,88 km² obszarów gminy 2,84 km² ziem dworskich Płaszowa.

To w Płaszowie 30 października 1918 rozpoczęło się odbieranie Krakowa z rąk austriackich zaborców. Ze stacji Kraków-Płaszów por. Antoni Stawarz rozesłał do wszystkich stacji kolejowych Galicji polecenie wstrzymania transportów poza Galicję i skierowania ich do Krakowa w związku z powstaniem rządu polskiego.

W okresie międzywojennym w Płaszowie przy ulicy Saskiej 2 wzniesiono 1930-1931 kościół księży sercanów i klasztor według projektów Franciszka Mączyńskiego.

W roku 1934 z inicjatywy Józefa Madeja, Ignacego Krzepickiego, Józefa Gaczoła i Jana Golika powstał klub sportowy Płaszowianka Kraków. Od 1969 r. Płaszowianka występowała jako Energetyk, by po przejęciu przez Budostal-8 i 1975 r. aż do 1991 stać się wyłącznie zakładowym ośrodkiem rekreacyjnym. Klub Sportowy Płaszowianka został reaktywowany 29 marca 1991 r.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Od listopada 2010 roku na terenie Płaszowa znajduje się pętla autobusowo-tramwajowa o nazwie Mały Płaszów. Do pętli kursują:

  • linia tramwajowa nr 20 z pętli Cichy Kącik
  • linia tramwajowa nr 11 z pętli Czerwone Maki.
  • linia autobusowa nr 123 z Mistrzejowic
  • linia autobusowa nr 221 z Niepołomic.

W Płaszowie usługi świadczy też TeleBus MPK oraz funkcjonuje komunikacja nocna (linia 605).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]