Łodziki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Łodziki
Nautilida[1]
Agassiz, 1847
Nautilus pompilius pompilius – przedstawiciel łodzików
Nautilus pompilius pompilius – przedstawiciel łodzików
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ mięczaki
Gromada głowonogi
Podgromada łodzikowce
Rząd łodziki
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Łodziki (Nautilida) – rząd morskich głowonogów z podgromady łodzikowców (Nautiloidea) obejmujący liczne gatunki wymarłe oraz kilkanaście współcześnie żyjących. Muszli tych zwierząt używa się jako naczyń i do wyrobu ozdób, mięso jest jadalne.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Środowiskiem ich życia są ciepłe oceany, dość głębokie wody, rzędu 400–700 metrów[2] p.p.m. Niewielkie populacje łodzikowatych zasiedlają morza wokół wysp Indonezji, Filipin i Australii. Pojedyncze osobniki spotykano także na otwartych wodach Oceanu Indyjskiego, jednak nie jest pewne, czy nie były to zwierzęta wyniesione przez prądy poza miejsce swojego zamieszkania.

Ewolucja[edytuj | edytuj kod]

Ewolucja tej grupy głowonogów opisana została w odrębnym artykule.

Information icon.svg Osobny artykuł: Łodzikowce.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Spirala muszli łodzika tak naprawdę nie jest złotą spiralą

Łodziki mają dobrze rozwiniętą, symetryczną muszlę zewnętrzną zwiniętą planispiralnie (w jednej płaszczyźnie) – i choć spirala ta jest spiralą logarytmiczną, tak jak złota spirala, to wbrew powszechnemu poglądowi muszle łodzików nigdy nie mają kształtu złotej spirali[3] (patrz → obraz po lewej). Muszla stanowi ochronę zewnętrzną zwierzęcia oraz bierze udział w regulacji jego pływalności. Jest podzielona wewnętrznie na szereg komór. Przez te komory przebiega asymetrycznie łącząca je cienka rurka, tzw. syfon, będąca przedłużeniem ciała łodzików. Otwór muszli zamykany jest mięsistym kapturem[4]. Wnętrze muszli pokrywa warstwa perłowa[2].

Te głowonogi mają dużą głowę i liczne ramiona, bez przyssawek, ułożone w dwóch wieńcach. Służą one do poruszania się i chwytania zdobyczy.

Łodziki mają dwie pary skrzeli, dwie pary nerek, dwie pary przedsionków wprowadzających krew do komory sercowej. Mają lejek niezrośnięty, dwudzielny, język szorstki, zaopatrzony w zęby ułożone w poprzecznych rzędach, duże oczy typu kubkowego, pozbawione soczewek i ciałek szklistych. W płaszczu łodzików nie występują chromatofory ani organy świetlne[4]. Ubarwienie ciała białe, a muszli białe, czerwone lub brązowe.

Wymiary[edytuj | edytuj kod]

średnica muszli: do 28 cm współcześnie żyjące[5], 0,5 m wymarłe
masa ciała: ok. 0,5 kg współczesne, 3 kg wymarłe
długość ramienia: 3–14 cm

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Są to zwierzęta przydenne, przystosowane do życia w warunkach niskiego stężenia tlenu w wodzie. W niekorzystnych warunkach chowają się do wnętrza muszli i mogą długo przebywać bez ruchu, obniżając poziom metabolizmu[6]. Poruszają się dzięki odrzutowi wody wystrzykiwanej z lejka.

Wchodzą w skład nektonu. Są drapieżne. Żywią się skorupiakami, wieloszczetami, małżami, niektórymi ślimakami[2] i małymi rybami, a także padliną (co jest wykorzystywane przez ludzi w zastawianych na łodziki pułapkach). Polują w nocy[5]. Rozmnażają się przez powolny rozwój prosty jaj o dużych rozmiarach[6].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Porównanie muszli Nautilus i Allonautilus
Nautilus sp

Przypisy

  1. Nautilida w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 Bezkręgowce. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1984, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0428-6.
  3. John Sharp. Spirals and the Golden Section. „Nexus Network Journal”. 4 nr 1, s. 59-82, 2002. doi:10.1007/s00004-001-0005-x (ang.). 
  4. 4,0 4,1 Marek R. Lipiński: Gromada: głowonogi – Cephalopoda. W: Zoologia : bezkręgowce. T. 1. Red. nauk. Czesław Błaszak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 553–596. ISBN 978-83-01-16108-8.
  5. 5,0 5,1 Czesław Jura: Bezkręgowce : podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 978-83-01-14595-8.
  6. 6,0 6,1 Janet Moore: Wprowadzenie do zoologii bezkręgowców. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2011. ISBN 978-83-235-0503-7.