Partia Socjaldemokratyczna (Rumunia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Partia Socjaldemokratyczna
Partidul Social Democrat logo.svg
Skrót PSD
Lider Victor Ponta
Data założenia 1992/1993/2001
Adres siedziby Şos. Kiseleff, 10
Bukareszt
Deklarowana
ideologia polityczna
socjaldemokracja
Członkostwo
międzynarodowe
Partia Europejskich Socjalistów
Europejska Grupa
Parlamentarna
Postępowy Sojusz Socjalistów i Demokratów
Barwy czerwona

Partia Socjaldemokratyczna (rum. Partidul Social Democrat, PSD) – rumuńska postkomunistyczna partia polityczna o profilu socjaldemokratycznym[1]. Ugrupowanie działające od 1992, początkowo jako Demokratyczny Front Ocalenia Narodowego (rum. Frontul Democrat al Salvării Naţionale, FDSN), od 1993 jako Partia Socjaldemokracji w Rumunii (rum. Partidul Democrației Sociale din România, PDSR), od 2001 jako Partia Socjaldemokratyczna. PSD należy do Międzynarodówki Socjalistycznej i Partii Europejskich Socjalistów[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

FDSN i PDSR[edytuj | edytuj kod]

Powstanie partii wiąże się z konfliktem wewnątrz Frontu Ocalenia Narodowego, zdominowanego przez postkomunistów ugrupowania, które przejęło władzę po rewolucji w Rumunii w 1989. Spory między umiarkowanymi zwolennikami byłego premiera Petre'a Romana a socjalistycznymi stronnikami urzędującego prezydenta Iona Iliescu spowodowały założenie przez tych drugich Demokratycznego Frontu Ocalenia Narodowego[3]. FDSN formalnie powstał 7 kwietnia 1992[4].

We wrześniu tego samego roku FDSN zwyciężył w wyborach parlamentarnych[5], a Ion Iliescu w październiku uzyskał prezydencką reelekcję[6]. Postkomuniści uzyskali większość parlamentarną dzięki koalicji z narodowcami z PUNR oraz poparciu nacjonalistów z Partii Wielkiej Rumunii i neokomunistów z Socjalistycznej Partii Pracy. Kierowany przez Nicolae Văcăroiu gabinet urzędował przez całą kadencję. W 1993 do FDSN dołączyły niewielkie ugrupowania – Partia Demokratycznego Socjalizmu Rumunii, Partia Republikańska i Partia Spółdzielcza[3]. 10 lipca 1993 front przekształcił się w Partię Socjaldemokracji w Rumunii[4].

W listopadzie 1996 startująca samodzielnie PDSR przegrała w wyborach parlamentarnych[5], a rekomendowany przez nią prezydent uległ w walce o reelekcję liderowi centroprawicy Emilowi Constantinescu[6]. Partia, w której przewodnictwo objął Ion Iliescu, znalazła się w opozycji. W 1997 wykluczeni z ugrupowania parlamentarzyści będący stronnikami byłego ministra Teodora Meleșcanu zawiązali Sojusz na rzecz Rumunii. Natomiast w 1999 do socjaldemokratów przyłączyły się Narodowa Partia Kierowców i Partia Ochrony Socjalnej[3].

Na potrzeby kolejnych wyborów parlamentarnych PDSR zawiązała koalicję pod nazwą Biegun Socjaldemokracji[5]. Współtworzyły ją Rumuńska Partia Socjaldemokratyczna (PSDR) i Rumuńska Partia Humanistyczna (PUR), której lider Dan Voiculescu zapewnił znaczące wpływy w kontrolowanych przez siebie mediach[7]. Sojusz zwyciężył w wyborach z listopada 2000[5], większość mandatów w jego ramach przypadła PSDR (w tym 144 ze 155 w Izbie Deputowanych)[1]. W grudniu Ion Iliescu zwyciężył w drugiej turze wyborów prezydenckich, powracając na ten urząd po czteroletniej przerwie[6].

Nowym przewodniczącym ugrupowania został wówczas Adrian Năstase, który w 2000 objął stanowisko premiera[4]. Jego gabinet uzyskał wsparcie ze strony Demokratycznego Związku Węgrów w Rumunii (UDMR).

PSD[edytuj | edytuj kod]

16 czerwca 2001 do PDSR przyłączyła się Rumuńska Partia Socjaldemokratyczna, a partia przekształciła się w Partię Socjaldemokratyczną[4]. W 2003 PSD wchłonęła Socjalistyczną Partię Pracy i Socjalistyczną Partię Odrodzenia Narodowego[4].

W listopadzie 2004 PSD w koalicji z PUR zwyciężyła w wyborach parlamentarnych. Adrian Năstase w grudniu przegrał jednak w drugiej turze wyborów prezydenckich z Traianem Băsescu popieranym przez Partię Demokratyczną (PD) i Partię Narodowo-Liberalną (PNL)[6]. W wyniku negocjacji koalicyjnych nowy gabinet utworzył Călin Popescu-Tăriceanu z PNL, a PSD przeszła do opozycji. Adrian Năstase, wobec którego wkrótce wszczęto postępowania karne zakończone prawomocnymi wyrokami skazującymi, utracił przywództwo w partii, której nowym liderem został Mircea Geoană[8].

W listopadzie 2008 PSD w koalicji z konserwatystami z PC (powstałej z przemianowania PUR) uzyskała najwyższe poparcie w wyborach parlamentarnych i niemal identyczną liczbę mandatów co prezydencka Partia Demokratyczno-Liberalna (PDL). W grudniu oba ugrupowania zawiązały koalicję rządzącą[9], współtworząc rząd, na czele którego stanął lider PDL Emil Boc[10]. Socjaldemokracji opuścili jednak gabinet już w październiku 2009, gdy premier zdymisjonował rekomendowanego przez ministra spraw wewnętrznych Dana Nicę[11], zarzucając mu niekompetencję.

W grudniu 2009 Mircea Geoană nieznacznie przegrał w drugiej turze wyborów prezydenckich z ubiegającym się o reelekcję Traianem Băsescu[6]. W lutym 2010 przewodniczącym PSD został Victor Ponta[12]. W lutym 2011 PSD wraz z opozycyjnymi Partią Narodowo-Liberalną i Partią Konserwatywną zawiązała sojusz pod nazwą Unia Socjalno-Liberalna[13].

W maju 2012 po upadku kolejnych rządów centroprawicowych USL przejął władzę – lider Partii Socjaldemokratycznej objął urząd premiera. W grudniu 2012 uzupełniony o Narodowy Związek na rzecz Rozwoju Rumunii (UNPR) sojusz zdecydowanie zwyciężył w wyborach parlamentarnych[1]. Victor Ponta sformował swój drugi gabinet, a w lutym 2014 trzeci po zerwaniu koalicji przez PNL[14]. Do koalicji dołączył węgierski UDMR, ponadto ugrupowania rządowe zasiliła znaczna grupa parlamentarzystów Partii Ludowej.

W listopadzie 2014 Victor Ponta przegrał wybory prezydenckie z Klausem Iohannisem popieranym przez PNL i PDL[15]. W grudniu lider PSD dokonał rekonstrukcji rządu, z którego odeszli przedstawiciele Demokratycznego Związku Węgrów w Rumunii.

Przewodniczący[edytuj | edytuj kod]

Wyniki wyborów[edytuj | edytuj kod]

Wybory parlamentarne
  • 1992 (Demokratyczny Front Ocalenia Narodowego)[5]
  • Izba Deputowanych: 27,7% głosów i 117 mandatów
  • Senat: 28,3% głosów i 49 mandatów
  • 1996 (Partia Socjaldemokracji w Rumunii)[5]
  • Izba Deputowanych: 23,1% głosów i 91 mandatów
  • Senat: 30,7% głosów i 41 mandatów
  • 2000 (PDSR – Biegun Socjaldemokracji)[5]
  • Izba Deputowanych: 36,6% głosów i 155 mandatów (144 dla PDSR)
  • Senat: 37,1% głosów i 65 mandatów
  • 2004 (Unia Narodowa PSD+PUR)[16][1]
  • Izba Deputowanych: 36,8% głosów i 132 mandaty (113 dla PSD)
  • Senat: 37,2% głosów i 57 mandatów
  • 2008 (Sojusz PSD+PC)[17]
  • Izba Deputowanych: 33,1% głosów i 114 mandatów (110 dla PSD)
  • Senat: 34,2% głosów i 49 mandatów
  • 2012 (Unia Socjalno-Liberalna)[18]
  • Izba Deputowanych: 58,6% głosów i 273 mandaty (150 dla PSD)
  • Senat: 61,1% głosów i 122 mandaty (59 dla PSD)
Wybory do Parlamentu Europejskiego
  • 2007: 23,1% głosów i 10 mandatów
  • 2009: 31,1% głosów i 11 mandatów dla koalicji PSD-PC (10 dla PSD)[19]
  • 2014: 37,6% głosów i 16 mandatów dla koalicji PSD-PC-UNPR (12 dla PSD)[20]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Parties and Elections in Europe: Romania (ang.). parties-and-elections.eu. [dostęp 2015-01-11].
  2. Your party (ang.). pes.eu. [dostęp 2015-01-11].
  3. 3,0 3,1 3,2 Social-democratia de la Ion Iliescu la Mircea Geoana si Victor Ponta (rum.). mesagerul.ro, 20 lutego 2010. [dostęp 2015-01-11].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Leaders of Romania (ang.). zarate.eu. [dostęp 2015-01-11].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Romania (ang.). essex.ac.uk. [dostęp 2015-01-11].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Rezultate înregistrate la alegeri prezidențiale, din 1990 până în 2009 (rum.). dcnews.ro, 29 października 2014. [dostęp 2015-01-11].
  7. Maurycy Mietelski: Koniec oligarchy Dana Voiculescu. psz.pl, 21 września 2014. [dostęp 2015-01-11].
  8. Politica (rum.). mirceageoana.ro. [dostęp 2015-01-11].
  9. Romanian ruling parties sign ruling protocol (ang.). en.people.cn, 15 grudnia 2008. [dostęp 2015-01-11].
  10. Guvernul Emil Boc a fost validat de Parlament: 324 de voturi pentru, 115 impotriva. Marti, prima sedinta de guvern (rum.). hotnews.ro, 22 grudnia 2008. [dostęp 2015-01-11].
  11. Romanian PM names interim cabinet after coalition collapse (ang.). xinhuanet.om, 2 października 2009. [dostęp 2015-01-11].
  12. Victor Ponta wins PSD president seat last night with 856 votes, Mircea Geoana gets 781 votes (ang.). realitatea.net, 22 lutego 2010. [dostęp 2015-01-11].
  13. Romanian Oppositions Form Alliance (ang.). english.cri.cn, 6 lutego 2011. [dostęp 2014-01-11].
  14. Romania's Liberals to leave ruling coalition (ang.). sofiaglobe.com, 25 lutego 2014. [dostęp 2014-01-11].
  15. Rezultate – Turul II (rum.). bec2014.ro. [dostęp 2015-01-11].
  16. Rezultate (rum.). bec2004.ro. [dostęp 2015-01-11].
  17. Rezultate Finale (rum.). becparlamentare2008.ro. [dostęp 2015-01-11].
  18. Rezultate (rum.). becparlamentare2012.ro. [dostęp 2015-01-11].
  19. Rezultate finale (rum.). bec2009pe.ro. [dostęp 2015-01-11].
  20. Situația voturilor valabil exprimate (rum.). bec2014.ro. [dostęp 2015-01-11].