Pawian
| Pawian | |
| Papio | |
| Erxleben, 1777 | |
.jpg) Pawian płaszczowy |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Nadrząd | łożyskowce |
| Rząd | naczelne |
| Rodzina | makakowate |
| Rodzaj | pawian |
| Zasięg występowania | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
 Hasło pawian w Wikisłowniku |
|
Pawian (Papio) – rodzaj małp wąskonosych z rodziny makakowatych. Prowadzą naziemny i stadny tryb życia.
Spis treści |
Zasięg występowania i biotop [edytuj]
Pawiany zamieszkują otwarte tereny leśne i trawiaste Afryki na południe od Sahary i kilka terenów górskich tej pustyni.
Charakterystyka [edytuj]
Wielkość: długość ciała: 50-120 cm; długość ogona: 380-600 mm; masa ciała: 15-30 kg[1]
Wygląd: pawiany mają wydłużony pysk, oczy położone blisko siebie, silne szczęki i krótki ogon. Dymorfizm płciowy jest uwidoczniony w rozmiarach ciała, ubarwieniu i uzębieniu. Sierść ciemnooliwkowo-brązowa, skóra na pośladkach jest naga, fioletowo-brązowa, przechodząca w różową podczas ciąży.
Pożywienie: pawiany zjadają prawie wszystko, ale szczególnie trawę, liście, owoce, orzechy, nasiona, korzenie, bulwy i kwiaty. Nie pogardzą również bezkręgowcami, młodymi ptakami i małymi ssakami, a nawet młodymi gazelami.
Rozród: po ciąży trwającej 173-193 dni samica rodzi 1 młode.
Tryb życia i zachowanie [edytuj]
Wśród wszystkich gatunków pawianów znacznie odróżnia się trybem życia pawian płaszczowy, który tworzy złożone struktury oparte na systemie haremowym. Pozostałe gatunki, które określa się niekiedy wspólnym mianem pawianów sawannowych, skupiają się w grupy wielosamcowe z niewielką liczebną przewagą samic. Dominującymi samcami są z reguły młode, najsprawniejsze i najsilniejsze osobniki, niedawno przybyłe do stada. Starsze, wysłużone samce często zawiązują taktyczne koalicje, aby zespołowo przeciwstawić się młodemu samcowi alfa i wywalczyć sobie trochę więcej praw. Młode samce przechodzą okres kilku-, kilkunastomiesięcznej okres samotności po opuszczeniu macierzystego stada, a przed przyłączeniem się do nowego. Często stają się wtedy łupem drapieżników. Samicom w rui najczęściej asystuje przez jakiś czas wybrany samiec, tworząc z nią rodzaj tymczasowego stadła. Samice często wybierają starszych, przyjaznych partnerów, a nie najsilniejszego samca, zwłaszcza gdy mają młode i obawiają się o ich los[2].
Długość życia pawianów dochodzi do 45 lat.
Gatunki [edytuj]
- Papio anubis – pawian anubis, pawian oliwkowy
- Papio cynocephalus – pawian masajski, pawian zielony, babuin
- Papio hamadryas – pawian płaszczowy
- Papio papio – pawian senegalski, pawian gwinejski
- Papio ursinus – pawian czakma, pawian niedźwiedziowy
Przypisy
- ↑ Beata Pawlikowska: Blondynka na safari. Warszawa: National Geographic, 2009, s. 134 - 137. ISBN 978-83-7596-040-2.
- ↑ Jerzy A. Kowalski: Homo eroticus. Opole: Wydawnictwo IBS, 2011, s. 23, seria: Eros i logos. ISBN 978-83-931776-0-8.
Bibliografia [edytuj]
- Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
- Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Papio. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 18 maja 2008]
