Plakodonty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Plakodonty
Placodontia
Cope, 1871
Henodus chelyops
Henodus chelyops
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Nadrząd zauropterygi
Rząd plakodonty
Portal Portal Zoologia

Plakodonty (Placodontia, czyli płyto- lub płaskozębne) – rząd triasowych gadów morskich prawdopodobnie z rzędu Sauropterygia – płetwojaszczurów, jednak ich systematyka jest niejasna. Skamieniałości plakodontów znajdowano na terenie Europy.

Miały krępe ciała spłaszczone od brzusznej strony, pokryte nieregularnie rozmieszczonymi płytkami kostnymi, które u niektórych rodzajów tworzyły bardziej zwarty pancerz. Szyja krótka, ogon długi i gruby, bocznie spłaszczony. Mierzyły do 2,5 m długości. Oko ciemieniowe miały dobrze wykształcone.

Wyspecjalizowały się w zbieraniu ze skał mięczaków i skorupiaków za pomocą mocnych płaskich zębów, którymi miażdżyły muszle ramienionogów i małżów czy też pancerze skorupiaków by wyjadać ich miękkie części. Niektóre miały zaokrąglone pyski z zębami wysuniętymi do przodu (Placodus), a inne z dobrze wykształconym pancerzem były bezzębne z wyciągniętymi ryjkami służącymi do wyszukiwania miękkich zwierząt zagrzebanych w mule dennym (Placochelys). Ciekawy wygląd miał bezzębny, opancerzony Henodus z poźnego triasu, osiagający około 1 m długości, którego głowa była prostokątna, a krótkie ciało zamknięte pancerzem podobnym do pancerza żółwi.

Zamieszkiwały płytkie morza obfitujące w skorupiaki i głowonogi, którymi się żywiły.

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Jednak z analizy kladystycznej Nosotti i Rieppela (2003) wynika, że rodzaj ten nie należał do plakodontów, lecz wraz z rodzajami Helveticosaurus i Eusaurosphargis tworzył rodzinę Helveticosauridae, która była taksonem siostrzanym do kladu obejmującego grupy Sauropterygia (w tym plakodonty) i Thalattosauria. Patrz: Stefania Nosotti, Olivier Rieppel. Eusaurosphargis dalsassoi n. gen, n. sp., a new, unusual diapsid reptile from the Middle Triassic of Besano (Lombardy, N Italy). „Memorie della Società italiana di scienze naturali e del Museo civico di storia naturale di Milano”. 31, s. 1-33, 2003 (ang.).  Z kolei z analizy kladystycznej Li i współpracowników (2011) wynika, że Saurosphargis był siostrzany do rodzaju Sinosaurosphargis, a oba te rodzaje tworzyły klad siostrzany do Thalattosauria. Gdy do macierzy danych dodano grupę Ichthyopterygia Saurosphargis i Sinosaurosphargis pozostały taksonami siostrzanymi, ale obejmujący te dwa rodzaje klad znalazł się w nierozwikłanej politomii z plakodontami, Eosauropterygia, Ichthyopterygia i Thalattosauria oraz rodzajami Eusaurosphargis i Helveticosaurus. Patrz: Chun Li, Olivier Rieppel, Xiao-Chun Wu, Li-Jun Zhao i Li-Ting Wang. A new Triassic marine reptile from southwestern China. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 31 (2), s. 303-312, 2011. DOI: 10.1080/02724634.2011.550368 (ang.).