Połonina Wetlińska

Połonina Wetlińska
Najwyższy szczyt	Roh (1255 m n.p.m.)
Długość	8 km
Jednostka dominująca	Bieszczady Zachodnie
Kontynent	Europa
Państwo	Polska
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Połonina Wetlińska widziana ze Smereka

Połonina Wetlińska pomiędzy Hasiakową Skałą i Rohem

Osadzki Wierch i Roh z Hasiakowej Skały

Schronisko "Chatka Puchatka"

Połonina na Smereku

Połonina Caryńska, Tarnica, Wielka, Mała Rawka i Dział widziane ze szczytu Hasiakowej Skały

Połonina Wetlińska – pasmo górskie i połonina w Bieszczadach Zachodnich. Jest jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc w Bieszczadach.

Topografia

Jest to masyw o kilku wierzchołkach, a jego kontynuacją jest góra Smerek oddzielona przełęczą M. Orłowicza. Południowo-zachodnie stoki masywu są krótkie i stromo opadają w dolinę Wetlinki, zachodnie do doliny Prowczy i Nasiczniańskiego Potoku, natomiast północno-wschodnie przechodzą w długie grzbiety, które łagodnie opadają ku bardziej odległej dolinie Sanu. Poprzez Przełęcz Wyżną masyw Połoniny Wetlińskiej łączy się z Działem.

Kulminacje Połoniny Wetlińskiej:

• Roh 1255 m n.p.m.
• Osadzki Wierch 1253 m n.p.m.
• Hasiakowa Skała 1228 m n.p.m.
• Hnatowe Berdo 1187 m n.p.m.
• Szare Berdo 1108 m n.p.m.

Większa część masywu znajduje się na obszarze Bieszczadzkiego Parku Narodowego.

Opis

Najwyższe partie masywu pokrywają typowe bieszczadzkie połoniny, poniżej 1050 m znajdują się lasy bukowe, które najlepiej zachowały się w dolinie Tworylczyka. Z połonin roztaczają się rozległe widoki i znajduje się tu najwyżej położone bieszczadzkie schronisko: "Chatka Puchatka" (1228 m n.p.m.), usytuowane tuż pod Hasiakową Skałą.

Z rzadkich w Polsce roślin stwierdzono występowanie takich gatunków, jak: lepnica karpacka, tocja karpacka, turzyca dacka, tojad bukowiński i groszek wschodniokarpacki.

Historia

Połonina Wetlińska i sąsiedni Smerek nazwy swe wzięły od leżących u ich stóp wsi, a nadali je kartografowie austriaccy. Jednak szczytowe połoniny należały także do wsi Jaworzec, Zatwarnica, Berehy Górne i jeszcze w okresie międzywojennym masowo wypasano tu woły i jałówki. W samej tylko części należącej do wsi Zatwarnica wypasano 150-200 sztuk bydła. Nocą trzymano je na polanie Katyczowa powyżej źródlisk Hylatego, w południe przepędzano na odpoczynek na polanę Jahrowyszcze. Pojono w korytach znajdujących się pomiędzy tymi polanami. Stada pilnowało 4-5 stałych pastuchów oraz zmieniający się pomocnicy.

W czasie I wojny światowej Połonina Wetlińska była miejscem ciężkich walk pozycyjnych pomiędzy wojskami rosyjskimi i austriackimi. Latem 1944 w lasach Stołów obozował oddział partyzantki radzieckiej M. Kunickiego „Muchy”. W Suchych Rzekach (na północnych stokach Szarego Berda) działała ukraińska szkoła podoficerska batalionu „Rena” UPA .

Legendy

Z Połoniną Wetlińską związane są liczne legendy. Jedna z nich mówi o sposobie podziału tej połoniny między mieszkańców kilku miejscowości, które na niej wypasały swoje bydło. Według niej wszyscy właściciele wsi wyjechali rano konno ze swoich dóbr i tam gdzie się spotkali wytyczono granice, jednak dziedzic z Hulskiego zaspał (inna wersja mówi, że przegrał pastwiska w karty) i dlatego mieszkańcy Hulskiego paśli swoje bydło na Otrycie. Legendy mówią też o zbójnikach i ich licznych kryjówkach. M.in. nad źródliskami potoku Hylaty, w miejscu zwanym Skałą podobno ukrywał się słynny wschodniokarpacki zbójnik Dobosz.

Szlaki turystyczne

Smerek – Przeł. M. Orłowicza – Połonina Wetlińska – Berehy Górne (Główny Szlak Beskidzki)

Połonina Wetlińska (schronisko) – Przełęcz Wyżna

Połonina Wetlińska (schronisko) – camping "Górna Wetlinka"

Wetlina – Przełęcz M. Orłowicza – Zatwarnica (na obrzeżach Połoniny Wetlińskiej)

Wetlina – Przeł. M. Orłowicza – Połonina Wetlińska – Przeł. Wyżna i camping "Górna Wetlinka" (ścieżka przyrodnicza "Pełnik", biegnąca wzdłuż szlaków pieszych)

Bibliografia

1. Bieszczady : przewodnik. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 1997. ISBN 83-85557-40-7. 
2. Bieszczady i Góry Sanocko-Turczańskie. Mapa turystyczna. Skala 1:75 000. Wydanie trzecie. Warszawa: PPWK S. A. ISBN 83-7329-436-8. 

Panorama w północnym kierunku z Połoniny Wetlińskiej