Port Czerniakowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Port Czerniakowski
Port czerniakowski 04.jpg
Położenie  Polska, Flag of Warsaw.svg Warszawa
Typ portu rzeczny
Powierzchnia portu 30 ha
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Port Czerniakowski
Port Czerniakowski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Port Czerniakowski
Port Czerniakowski
Ziemia 52°13′18″N 21°02′50″E/52,221667 21,047222Na mapach: 52°13′18″N 21°02′50″E/52,221667 21,047222
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona portu

Port Czerniakowskiport rzeczny znajdujący się w Warszawie na lewym brzegu Wisły przy ulicy Solec, w dzielnicy Śródmieście na wysokości od osiedla Solec do stadionu Legii Warszawa. W porcie znajduje się przystań dla żaglówek[1] wyposażona w punkty dostępowe[2].

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

W Dwudziestoleciu Międzywojennym statki pasażerskie cumowały w Porcie
Obiekt Warszawskiego Towarzystwa Żeglarskiego, założonego w 1878
Wydzielone miejsce na usługi i gastronomię portową
Miejsce dla cumowania żaglówek i jachtów
Południowa część portu

Wejście dla jachtów i żaglówek, znajduje się na lewym brzegu, na 511 kilometrze szlaku żeglownego Wisły, czyli pomiędzy Mostem Poniatowskiego a Mostem Łazienkowskim. Od wejścia do portu wiedzie w kierunku południowym kanał o długości ok. jednego kilometra położony wzdłuż ulic Solec i Czerniakowskiej oddzielając od lądu Cypel Czerniakowski. Kanał portowy w dwóch miejscach przecinany jest przez ciągi komunikacyjne. W pobliżu znajduje się szlak rowerowy (będący częścią Nadwiślańskiego Szlaku Rowerowego). U wylotu portu znajduje się brama powodziowa a w środku Most Łazienkowski. Na teren cypla można wjechać ul. Zaruskiego, a na teren dawnej stoczni aleją, będącą przedłużeniem ulicy Łazienkowskiej.

Historia portu[edytuj | edytuj kod]

Powstanie[edytuj | edytuj kod]

We wczesnym okresie osadnictwa na tym terenie Wisła była ok. trzy razy szersza, a jej podzielone nurty opływały liczne zadrzewione kępy niosąc wędrujące ławice piasku. Rozlewała się też kilka razy do roku. Mieszkańcy Solca od zawsze chcieli poskromić rzekę i aby nie przedzierać się przez błota budowali groble, kanały odwadniające nadrzeczne bagna i kamienne tamy osłaniające osiedle. W połowie XV w. usypali jedną z takich tam na wysokości dzisiejszej ulicy Łazienkowskiej, stanowiącej ówcześnie granice włości. Wiosenny przybór wody w 1474 r. wyciął powyżej tamy długą rynnę wzdłuż krawędzi niższego tarasu rzecznego, równoległą do drogi Czerniakowskiej tworząc jezioro Łacha.

Sytuacja ta trwała w miarę stabilnie aż do połowy XIX w., kiedy regulacja Saskiej Kępy przeprowadzona przez Piotra Steinkellera spowodowała znaczny wzrost dynamiki rzeki. Nurt rzeki skierowany został ku lewemu brzegowi i zaczął podmywać brzeg Solca. W celu umocnienia nabrzeża przeprowadzono szereg prac, m.in. budowę bulwarów i wzmocnienie tamy na Solczyku, która chroniła drogę Czerniakowską. Od 1848 r. funkcjonowały w tym rejonie Warsztaty Żeglugi Parowej hrabiego Andrzeja Zamoyskiego, w których zbudowano m.in. holownik parowy Wisła.

Próba uregulowania lewego brzegu Wisły spowodowała, że podczas gwałtownej letniej powodzi w 1884 r., brzeg rzeki przesunął się w stronę Kępy Gocławskiej o ponad pół kilometra. Powstała wtedy piaszczysta łacha, na której Lindleyowie zbudowali Stację Pomp Rzecznych. Pozostała zatoka została wykorzystana przez inż. Kwicińskiego, który zbudował basen zimowy. Prace zostały ukończone w 1904 r.

Późniejsze dzieje[edytuj | edytuj kod]

Przed II wojną światową wodowano tu i remontowano statki parowe i barki do 65 metrów długości. Podczas powstania warszawskiego Port Czerniakowski był ważnym punktem oporu powstańców. Szczególnie ciężkie walki odbywały się tam 12 września 1944 roku. W czasie powstania robotnicy stoczniowi łatali tu postrzelane łodzie i pontony i naprawiali broń.

Natychmiast po wyzwoleniu Warszawy w 1945 wrócili tu stoczniowcy i był to jeden z pierwszych zakładów pracy uruchomionych w Warszawie po wojnie, słynąc nie tylko jako stocznia rzeczna, ale także warsztat mechaniczno-remontowy. Na bazie Warsztatów Stoczniowych Okręgowego Zarządu Wodnego powstała w porcie Warszawska Stocznia Rzeczna (1951-1969). W latach 1951-1958 produkowano w niej barki. Wykonywano również remonty kapitalne taboru pływającego po Wiśle. W latach 1958-1969 zbudowano 24 pchacze barek typu "Żubr" i 30 małych śródlądowych statków pasażerskich przystosowanych do pływania po jeziorach.

Ostatnim statkiem wykonanym i zwodowanym w Warszawskiej Stoczni Rzecznej była jednostka wyprodukowana dla celów realizacji filmu "Faraon" (1965) Jerzego Kawalerowicza. Wykonano wtedy statek egipski według rysunków sprzed 4 tys. lat. Stocznia została zlikwidowana w 1969 przez ówczesne władze PRL. Pochylnie do naprawy barek i parowców zasypano gruzem.

Plany z lat 70 stworzenia portu turystycznego zrealizowano w niewielkim stopniu. Przeprowadzono operację podniesienia poziomu Cypla Czerniakowskiego o cztery metry, a Trasa Łazienkowska przecięła historyczne tereny Warsztatów Żeglugi Parowej. Zrezygnowano z realizacji projektu zasypania basenu portu gruzem, dzięki czemu zachował się czytelny zabytkowy układ portu.

Port Czerniakowski dziś[edytuj | edytuj kod]

Obecne Zagospodarowanie[edytuj | edytuj kod]

Port jest użytkowany przez kajakarzy Warszawskiego Towarzystwa Wioślarskiego - WTW oraz został przygotowany do cumowania jachtów.

Plany rewitalizacji[edytuj | edytuj kod]

W 2010 rozstrzygnięto konkurs na opracowanie koncepcji zagospodarowania przestrzennego obszaru Portu i Cypla Czerniakowskiego[3].

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]