Powiat kętrzyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Powiat kętrzyński
Herb Flaga
Herb powiatu Flaga powiatu
Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie województwa
Województwo warmińsko-mazurskie
Siedziba władz powiatu Kętrzyn
Starosta Tadeusz Mordasiewicz
Powierzchnia 1212,97 km²
Ludność (2005)
 • liczba
 • gęstość

66 784
55,06 osób/km²
Urbanizacja 57,17%
Tablica rejestracyjna NKE
TERYT 6.28.36.08.00.0
gminy miejskie 1
miejsko-wiejskie 2
wiejskie 3
Adres starostwa
powiatowego
pl. Grunwaldzki 1
11-400 Kętrzyn
Strona internetowa powiatu
Gminy powiatu kętrzyńskiego

Powiat kętrzyński – powiat w Polsce (województwo warmińsko-mazurskie) utworzony w 1999 w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Kętrzyn. Powiat od północy graniczy z obwodem kaliningradzkim Federacji Rosyjskiej. Powierzchnia powiatu zajmuje obszar 1212,97 km², a teren ten zamieszkuje 67.202 osób.

W skład powiatu wchodzą:

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
Ogółem 66 784 100 34 089 51,04 32 695 48,96
Miasto 38 159 57,14 19 953 29,88 18 206 27,26
Wieś 28 625 42,86 14 136 21,17 14 489 21,70

Ludność w latach[edytuj | edytuj kod]

  • 1950 – 47 800
  • 1960 – 53 100
  • 1970 – 58 900

1975-1998 nie istniał

  • 1999 – 71 243
  • 2000 – 71 151
  • 2001 – 70 820
  • 2002 – 67 596
  • 2003 – 67 202
  • 2004 – 67 000
  • 2010 – 68 200
  • 2020 – 67 900
  • 2030 – 67 000
  • 2040 – 65 800
  • 2050 – 64 300

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Powiat kętrzyński posiada dobre warunki do produkcji rolniczej, rozwinięty przemysł oraz zabytki, obiekty krajoznawcze i warunki przyrodnicze do rozwoju usług turystycznych.

Współpraca regionalna[edytuj | edytuj kod]

Regiony partnerskie
Region Kraj Data podpisania umowy Link
  Rejon Włodzimierz Wołyński  Ukraina 2004 r.
  Miasto Włodzimierz Wołyński  Ukraina 2004 r.
  Rejon Prawdinsk  Rosja 2004 r.
  Miejski Okręg Miasta Kaliningrad  Rosja 2009 r.
  Rejon Sołecznicki  Litwa 2004 r.
  Rejon Gulbene  Łotwa 2004 r. Okręg Gulbene

Historia[edytuj | edytuj kod]

Teren dzisiejszego powiatu kętrzyńskiego położony jest na obszarze historycznej Barcji. Pierwszy zachowany opis granic Barcji pochodzi z 1326 r., wykonany był w związku z podziałem tej krainy pomiędzy trzy krzyżackie komturstwa: w Bałdze, w Brandemburgu (Pokarminie) i w Królewcu.

Od początku XIV w. na obszarze zajmowanym głównie przez lasy, rozpoczęła się akcja osadnicza, realizowana przez Krzyżaków.

Początki akcji kolonizacyjnej zakonu krzyżackiego na terenie obecnego powiatu kętrzyńskiego datować można na czasy panowania Wielkich Mistrzów Wernera von Orseln (1324-1330) i Dietricha von Altenburg (1335-1341). W tym okresie założono zameczki i strażnice: Barten (Barciany) i Gierdawy (ob. Żeleznodorożnyj) obydwa w 1325 r., Leunenburg (Sątoczno) w 1326 r. i Rastenburg (Kętrzyn) w 1329 r. Wokół nich powstawały jedynie małe majątki rycerskie.

Ponowna krótkotrwała akcja osiedleńcza trwała od około 1350 r. do 1370 r. Oprócz warunków środowiska naturalnego dodatkową przeszkodą w kolonizacji terenów puszczańskich były liczne łupieżcze najazdy wojsk litewskich, z których największe miały miejsce w latach 1311, 1344 i 1345, 1347, 1366 (dwukrotnie) i w 1373. Po zawarciu pokoju z Litwą w 1398 r. nastąpiło znaczne ożywienie akcji osadniczej, która jednak ustała po 1410 r. Przyczyny tego można upatrywać zarówno w trudnych warunkach środowiska jak i w wojnach zakonu z Polską. Dało się wówczas zauważyć przenoszenie się osadników z terenów, które ominęły działania wojenne na lepsze grunty w opuszczonych wsiach. W tym okresie nastąpił wzrost wielkości lokowanych wsi i majątków rycerskich, wśród których były nadania wielkości od 60 do 120 włók (1000-2000 ha).

Duży wpływ na rozwój majątków ziemskich miał wybuch wojny trzynastoletniej (1453–1466) i przybycie na teren państwa zakonnego licznych przedstawicieli rycerskich rodów z terenu Niemiec. To właśnie w nadaniach ziemskich z okresu po zakończeniu wojny trzynastoletniej, upatrywać należy początków potęgi i znaczenia takich rodów pruskich związanych z regionem kętrzyńskim jak von Schlieben, von Rautter, von der Groeben, von Lehndorff, czy von Eulenburg. Dzięki tym nadaniom zdobyły one liczącą się pozycję wśród rodów pruskich, a ich przedstawiciele zajmowali wysokie stanowiska wojskowe i administracyjne w Prusach Zakonnych, w Prusach Książęcych, Koronie Polskiej, a później w Królestwie Prus.

Po II wojnie światowej 16 sierpnia 1945 nastąpiło wytyczenie granicy państwowej z obwodem kaliningradzkim. 1 listopada 1945 po stronie polskiej powstały posterunki WOP. W sierpniu 1945 roku przeniesiona została siedziba powiatu gierdawskiego do Skandawy. Ekspozytyturę starostwa gierdawskiego zlikwidowano 30 listopada 1946. Obszar powiatu kętrzyńskiego powiększył się o pozostałą na polskiej stronie część zlikwidowanego powiatu gierdawskiego. Na przyłączonym do powiatu terenie, najdalej na północ położone są Asuny i Brzeźnica.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • OBN im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, Dzieje Warmii i Mazur w zarysie (s. 199 – data wytyczenia granicy), Tom 2, Od 1871 do 1975 roku, PWN, Warszawa, 1983, ISBN 83-01-03453-X, t. 2.
  • Andrzej Wakar, Martwa granica, Borussia 1/1992 (s. 51-58), Wspólnota Kulturowa Borussia, Olsztyn 1992, Pl ISNN 0867-6402.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]