Prawosławie we Francji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Prawosławie we Francji jest trwale obecne od XIX wieku, pozostaje jednak głównie religią mniejszości narodowych. Pierwsze parafie tej religii związane były z lokalnymi społecznościami rosyjskimi, obecnie dominującymi grupą są emigranci zarobkowi z krajów byłej Jugosławii.

Pierwsze ślady obecności[edytuj | edytuj kod]

Obecność prawosławia we Francji wiąże się z czasową obecnością na jej terytorium wyznawców tej religii. Zachowały się informacje o organizacji nabożeństw prawosławnych dla przebywającego w Paryżu cesarza Bizancjum Manuela II Paleologa. W XVIII wieku ambasada rosyjska w stolicy Francji również okazjonalnie organizowała nabożeństwa w domach prywatnych.

XIX wiek[edytuj | edytuj kod]

Od 1812 istniała – również na terenie budynku prywatnego – pierwsza stała kaplica, położona przy ul. Mesley, przeniesiona w późniejszym okresie na ul. Neuve-de-Berri. Od 1861 Rosyjski Kościół Prawosławny posiadał w Paryżu osobną cerkiewsobór św. Aleksandra Newskiego. W końcu XIX wieku na terenie Francji żyło ok. 20 tys. wyznawców prawosławia, w przeważającej liczbie Rosjan i Greków.

XX i XXI wiek[edytuj | edytuj kod]

Ilość prawosławnych przebywających stale lub czasowo we Francji gwałtownie wzrosła na fali migracji politycznych i ekonomicznych. Imigranci polityczni zaczęli napływać po przejęciu władzy przez partie komunistyczne w Rosji, następnie w Jugosławii, Bułgarii i Turcji. Z Azji Mniejszej do Francji przybywali Grecy uciekając przed prześladowaniami tureckimi. Po 1975 we Francji chronili się uchodźcy z Libanu, po 1991 – z byłej Jugosławii. Z kolei wśród imigrantów ekonomicznych przeważają Serbowie, Rumuni, Mołdawianie, Rosjanie, Ukraińcy, Macedończycy, Albańczycy i Gruzini. Od 2011 do Francji przybywają uchodźcy z ogarniętej wojną domową Syrii.

Kościoły prawosławne działające na terenie Francji[edytuj | edytuj kod]

Rosyjski Kościół Prawosławny[edytuj | edytuj kod]

Napływ stałych emigrantów oraz czasowych gości z Francji doprowadził do budowy na terenie kraju szeregu cerkwi prawosławnych i powołania, najczęściej z inicjatywy prywatnej, parafii podległych patriarsze Moskwy. Po soborze w Paryżu powstała cerkiew św. Aleksandra Newskiego w Pau (1867), cerkiew Opieki Matki Bożej i św. Aleksandra Newskiego w Biarritz (1892), Cerkiew Ikony Matki Bożej „Wszystkich Strapionych Radość” i św. Mikołaja w Mentonie (1894), cerkiew św. Michała Archanioła w Cannes (1894) oraz sobór św. Mikołaja w Nicei (1912), drugi – obok działającej od 1858 cerkwi św. Mikołaja i św. Aleksandry w tym samym mieście.

Na terenie Francji znajduje się 11 placówek duszpasterskich Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego poza granicami Rosji[1], zjednoczonego z Rosyjskim Kościołem Prawosławnym w 2003. Ponadto 22 parafie podlegają eparchii chersoneskiej Patriarchatu Moskiewskiego.

Począwszy od 1 września 2009 w Épinay-sous-Sénart zaczęło działalność seminarium duchowne Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, jedyna taka placówka w Europie Zachodniej[2].

Patriarchat Konstantynopola[edytuj | edytuj kod]

Dalsze 47 parafii zrzeszających tradycyjnie wiernych narodowości rosyjskiej przeszły razem ze swoim metropolitą pod jurysdykcję patriarchy Konstantynopola i podlegają Zachodnioeuropejskiemu Egzarchatowi Parafii Rosyjskich (obecnie jest ich 13[3]). Patriarchat Konstantynopola sprawuje również opiekę nad gruzińskojęzyczną parafią św. Nino, istniejącą w Paryżu od 1931.

Grecka Metropolia Francji[edytuj | edytuj kod]

Osobną strukturą Patriarchatu Konstantynopolitańskiego we Francji jest metropolia skupiająca Greków wyznających prawosławie. Ich obecność jest widoczna głównie na południu Francji. Pierwsza kaplica grecka powstała w Marsylii w 1821, w tym samym mieście została w 1845 wybudowana cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej. Od 1895 głównym ośrodkiem prawosławia greckiego we Francji jest katedra św. Stefana w Paryżu.

Według danych z 2005 Greckiej Metropolii Francji podlegają 33 parafie. Jej zwierzchnikiem jest metropolita Emanuel (Adamakis), rezydujący w Paryżu.

Rumuński Kościół Prawosławny[edytuj | edytuj kod]

Z inicjatywy społeczności emigrantów z Rumunii od 1853 w Paryżu istniała pierwsza parafia podlegająca patriarsze Rumunii. W 1892 król tego kraju Karol I sfinansował budowę cerkwi Świętych Archaniołów w Paryżu. Od 1974 w Paryżu rezyduje metropolita egzarchatu Europy Zachodniej i Południowej.

Serbski Kościół Prawosławny[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza parafia podlegająca Serbskiemu Kościołowi Prawosławnemu powstała w Paryżu w 1947 przy ul. Simplon, gdzie znajduje się sobór św. Sawy. Obecnie Kościół posiada na terenie Francji 8 placówek duszpasterskich oraz 1 żeński klasztor – monaster Narodzenia Matki Bożej w Godoncourt. Paryż jest siedzibą serbskiej diecezji francuskiej i zachodnioeuropejskiej obejmującej Francję, Beneluks, Hiszpanię i Portugalię[4].

Patriarchat Antiochii[edytuj | edytuj kod]

Obecnie we Francji znajdują się 4 parafie podległe patriarsze Antiochii, które należały do metropolii Europy Zachodniej i Środkowej z siedzibą w Paryżu (w październiku 2013 weszły w skład nowo utworzonej Archidiecezji Francji oraz Europy Zachodniej i Południowej)[5].

Inne jurysdykcje[edytuj | edytuj kod]

We Francji znajduje się 1 parafia należąca do metropolii zachodniej i środkowej Europy Bułgarskiego Kościoła Prawosławnego.

W kraju działa również ok. 20 monasterów prawosławnych, posługujących się w działaniu językami swoich Kościołów oraz językiem francuskim.

Działalność naukowa i kulturalna[edytuj | edytuj kod]

W XX wieku Paryż należał do najważniejszych ośrodków myśli teologicznej i filozoficznej prawosławia w Europie Zachodniej, co miało związek z pierwszą falą emigracji porewolucyjnej i powstaniem w 1925 Instytutu Teologii Prawosławnej św. Sergiusza z Radoneża. Z czasem rozwinął się on w jedno z kluczowych centrów prawosławnej myśli ekumenicznej i siedzibę tzw. szkoły paryskiej w teologii prawosławnej.

We Francji działał rosyjski filozof Nikołaj Bierdiajew oraz Chrześcijańska Akcja Studentów Rosyjskich. W kolejnych dziesięcioleciach działający na terenie Francji Rosjanie prawosławni przyczyniali się do upowszechniania na Zachodzie wiedzy o teologii i kulturze tej religii (piszący po francusku Paul Evdokimov i Vladimir Lossky). We Francji działała późniejsza święta prawosławna matka Maria (Skobcowa) oraz konwertyta na prawosławie i czołowy teolog "prawosławia otwartego" Olivier Clément.

Wzajemne kontakty[edytuj | edytuj kod]

W 1967 Kościoły prawosławne posiadające swoje parafie we Francji stworzyły Komitet Międzyepiskopalny, zajmujący się koordynacją ich działań i wzajemną pomocą. Przyczynił się on do złagodzenia wielu istniejących konfliktów, zwłaszcza pomiędzy Rosyjskim Kościołem Prawosławnym a Cerkwią emigracyjną. W 1997 został on przemianowany na Zgromadzenie Biskupów Prawosławnych we Francji, którego członkami są biskupi wszystkich jurysdykcji prowadzący pracę duszpasterską we Francji.

Tendencje[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na dalszy napływ emigrantów wyznania prawosławnego ilość wiernych tej religii we Francji stale rośnie. W okresie 1992-2005 ilość stałych placówek duszpasterskich wzrosła o 1/3, przy czym najszybciej wzrastała liczba wiernych narodowości rumuńskiej, serbskiej i rosyjskiej. Ze względu na brak informacji o przynależności wyznaniowej we francuskich spisach powszechnych ocena liczby wszystkich prawosławnych jest jedynie szacunkowa. Na początku lat 90. była podawana w granicach 200 tys. wiernych, w ciągu ostatnich 15 lat przekroczyła 300 tys., chociaż istnieją również wyliczenia szacujące ilość prawosławnych we Francji na ponad pół miliona.

Od lat 80. wzrasta również ilość parafii prowadzących działalność częściowo lub całkowicie w języku francuskim. Pierwsze próby tworzenia takich placówek duszpasterskich miały miejsce już w latach 30., z inicjatywy Bractwa św. Focjusza, które przyczyniło się do powstania w Paryżu całkowicie ukierunkowanej na pracę misyjną wśród Francuzów parafii Trzech Świętych Hierarchów. Na szerszą skalę działania na rzecz rozwoju francuskojęzycznego prawosławia podjęły równocześnie Rosyjski Kościół Prawosławny i Patriarchat Konstantynopolitański, które obecnie wprowadzają język francuski jako pomocniczy do większości parafii, posiadają również po dwie placówki, w których jest on jedynym używanym językiem liturgicznym.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Histoire de l'Église orthodoxe en Europe occidentale au 20eme siecle, Paris, Dialogue entre orthodoxes, 2005, ISBN 83-89396-16-5

Przypisy