Rohatyniec nosorożec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rohatyniec nosorożec
Oryctes nasicornis
(Linnaeus, 1758)
Rohatyniec nosorożec (samiec)
Rohatyniec nosorożec (samiec)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Rząd chrząszcze
Nadrodzina żukokształtne
Rodzina poświętnikowate
Podrodzina rohatyńcowate
Plemię Oryctini
Rodzaj Oryctes
Gatunek rohatyniec nosorożec
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Rohatyniec nosorożec, rohatyniec garbarz (Oryctes nasicornis) – owad z rzędu chrząszczy.

Jest typowym przedstawicielem dużej podrodziny rohatyńców (Dynastinae). Prawie wszystkie gatunki tej podrodziny charakteryzuje wyraźnie zaznaczony dymorfizm płciowy. Samce są większe, na głowie noszą większy bądź mniejszy, dłuższy lub krótszy, bardziej lub mniej zaokrąglony „róg”, przedplecze jest również „ozdobione” jednym bądź kilkoma „rogami”, a co najmniej guzami. Samice są z reguły mniejsze i pozbawione tych wspaniałych dodatków, co powoduje, że stosunkowo łatwo można je pomylić z chrząszczami innych gatunków.

Budowa ciała[edytuj | edytuj kod]

Oryctes nasicornis – samiec

Rohatyniec nosorożec ma ciało walcowate, błyszczące. Kasztanowobrązowe lub czarno brązowe; spód ciała i nogi pokryte długimi rudymi włoskami. Duże samce mogą osiągać 40 mm długości; samice są mniejsze. Samiec ma na głowie mocny, wygięty ku tyłowi wyrostek („róg”). Na tylnej części jego przedplecza jest duży występ z trójzębną krawędzią, przed którym znajduje się nieckowate zagłębienie. Samica ma na głowie poprzeczny kil lub guzek i płytkie wgniecenie w przedniej części przedplecza. Rohatyniec nosorożec należy do największych europejskich chrząszczy. Ma ciało długości 30–40 mm. Może podnieść ciężary 380 razy większe od niego.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rozprzestrzeniony jest w całej Europie, Afryce Północnej i w dużej części Azji Środkowej, po Afganistan i Kaszmir[1]. Występuje na nizinach i ciepłych pogórzach, gdzie zamieszkuje lasostepy i rzadkie, prześwietlone lasy liściaste, przede wszystkim dębowe. Żyje również na terenie większych parków miejskich, ale spotykany jest stosunkowo rzadko, ponieważ prowadzi zmierzchowo – nocny tryb życia i jego aktywność wzrasta dopiero po zachodzie słońca. Obecnie najczęściej spotykany jest w dużych tartakach, gdzie zgromadzone są wieloletnie stosy trocin i zdartej kory. Z dużych stert kompostowych wykorzystywanych w ogrodnictwie, gdzie bywał liczny, ustępuje ze względu na stosowanie chemicznych środków ochrony roślin i nawozów sztucznych. W ciepłe noce rohatyńce chętnie fruwają i nierzadko przylatują do źródeł światła, np. ulicznych latarni. Często z nich spadają, a potrąciwszy o coś po drodze, lądują na ziemi na grzbiecie. Jeśli podłoże jest gładkie, to bardzo trudno stanąć im na nogi.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Samica składa owalne, żółtawe jaja, wielkości do 5 mm, do próchniejących pniaków, starych drzew liściastych i obumarłych korzeni lub do kompostów, inspektów lub starych trocin. Larwa przechodzi przez trzy stadia larwalne i jest to największa larwa wśród chrząszczy występujących w Europie. Dorosła larwa ostatniego stadium osiąga długość do 12 cm; jest brudnobiała, zwinięta w kształt litery C (typowy pędrak), o mocno zesklerotyzowanej, ciemnej głowie. Rozwój larwy trwa 3–5 lat. Larwa trzeciego stadium przepoczwarza się w komorze, ulepionej z gliny, sproszkowanego drewna lub trocin i wzmocnionej specjalną wydzieliną. Komora jest wielkości jaja kurzego lub kaczego. Chrząszcz po wylęgnięciu pozostaje w niej na zimowanie, aż do późnej wiosny.

Rohatyniec nosorożec (model)

Ochrona gatunkowa[edytuj | edytuj kod]

W Polsce nie jest objęty ochroną gatunkową.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Łukasz Przybyłowicz: Atlas owadów polskich. Poznań: Publicat, 2009, s. 53. ISBN 978-83-245-1676-6.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Svatopluk Bily, „Chrząszcze”
  • Dr V. J. Stanek, „Encyklopedia owadów”

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]