Słupsk

Z Wikipedii

Współrzędne: 54°27'57″N 17°01'45″E / 54.46583, 17.02917

Słupsk
Ratusz Miejski, Nowa Brama, Widok z Ratusza na park im Waldorffa i Kościół św. Jacka, Zamek Książąt Pomorskich, Zespół Zamkowy (Zamek, Brama Młyńska, Spichlerz Richtera)
Herb Słupska Flaga Słupska
Województwo	pomorskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Założono	X wiek
Prawa miejskie	1265
Prezydent miasta	Maciej Kobyliński
Powierzchnia	43,15 km²
Położenie (punkt)	54° 27' 57 '' N 17° 01' 45 '' E
Wysokość	22 m n.p.m.
Ludność (2008) • liczba • gęstość • aglomeracja	97 331[1] 2 255,6 os./km² nie tworzy
Strefa numeracyjna	(+48) 59
Kod pocztowy	76-200→ 76-210, 76-215, 76-216, 76-218, 76-280
Tablice rejestracyjne	GS
Położenie na mapie Polski Słupsk
TERC10 (TERYT)	22 63 011
SIMC10	0977278
Miasta partnerskie	Carlisle, Vantaa, Flensburg, Archangielsk, Bari, Buchara, Vordingborg, Cartaxo,Ustka
Hasło promocyjne: Słupsk - więcej niż myślisz
Urząd miejski 3 plac Zwycięstwa 3 76-200 Słupsk tel. (59) 848-83=00; faks (59) 842-42-97
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Słupsk (wymowa ^?/ikasz. Stôłpsk lub Słëpsk, łac. Stolpe, niem. Stolp, , szw. Stölpe) - miasto w północnej Polsce, w województwie pomorskim, siedziba powiatów grodzkiego i ziemskiego oraz gminy Słupsk. Leży nad rzeką Słupią, na Pobrzeżu Koszalińskim, w odległości 18 km od Bałtyku. Jest to ośrodek przemysłu: drzewnego (meble), obuwniczego, maszynowego (głównie maszyny rolnicze), okiennego oraz samochodowego (autobusy i ciężarówki). Historycznie miasto należy do Pomorza Zachodniego.

Według danych z 31 grudnia 2008 roku Słupsk liczył 97 331 mieszkańców.

Patronem miasta jest bł. Bronisław Kostkowski.

[edytuj] Środowisko naturalne

Miasto leży nad rzeką Słupią, na Równinie Słupskiej, będącą mezoregionem Pobrzeża Koszalińskiego. Słupsk jest oddalony od Bałtyku o 18 km. Miasto zajmuje powierzchnię 43,15 km² z czego 21,12 km² — obszar zabudowany, 5,74 km² — łąki, lasy i pastwiska, 11,86 km² — grunty orne i ogrody działkowe, 0,97 km² — sady^[2]

Miasto ma status powiatu grodzkiego, a cały jego obszar otacza powiat słupski.

Słupsk składa się z 6 dzielnic: Nadrzecze, Ryczewo, Śródmieście, Westerplatte, Zatorze, a także ze Słupskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

 Zobacz też: Ludność Słupska.

[edytuj] Klimat

Położenie blisko Bałtyku sprawia, że Słupsk znajduje się pod wpływem klimatu morskiego. Klimat kontynentalny ma znacznie mniejsze oddziaływanie niż w innych regionach kraju. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec, w którym średnia temperatura waha się od +11 °C do +21 °C. Najzimniejszym miesiącem jest luty (temperatura waha się od -5 °C do 0 °C). Średnia roczna temperatura wynosi ok. +7 °C. Średnia roczna suma opadów wynosi ok. 600 mm. Najbardziej deszczowym miesiącem jest sierpień (90 mm), najmniej opadów przypada na marzec (20 mm).

[edytuj] Historia

Panorama Słupska na mapie Lubinusa, XVII w.

Słupsk po zakończeniu II wojny światowej

Stary Rynek

Zamek Książąt Pomorskich w Słupsku

Brama Młyńska

Spichlerz i Brama Młyńska

Kaplica św. Jerzego

Zamek Książąt Pomorskich

Rondo Solidarnośći, kamienice secesyjne

Park Kultury i Wypoczynku

 Osobne artykuły: Historia Słupska, księstwo słupskie.

[edytuj] Toponimika miasta

Nazwa miasta pochodzi od nazwy rzeki. Etymologicznie wiąże się ze słowem "słup", które wskazuje powiązane z wieżą lub elementem budynku obronnego wybudowanego na brzegu rzeki. Inna teoria głosi, że domostwa, ze względu na podmokły teren wznoszono na słupach. W języku kaszubskim miasto nosiło nazwę Stolpsk, które zostało przyjęte przez Niemców i przetransformowane na Stolp^[2].

[edytuj] Średniowiecze

Pierwsze osady położone przy drodze pochodzącej jeszcze z epoki brązu - droga ta niegdyś łączyła obronne grody kultury łużyckiej - na Słupi był bród w miejscu dogodnym powstaniu tam dla kontroli szlaku grodziska słowiańskiego, w pobliżu przeprawy przez rzekę na trakcie handlowym łączącym m.in. Kołobrzeg ze wschodem. Warownia była doskonale położona strategicznie – otoczona przez nieprzystępne bagna i trzęsawiska, wybudowana została natomiast na sztucznym wzgórzu (obecnie w tym miejscu znajduje się kościół pw. św. Ottona), stanowiła też miejsce kontroli samej żeglugi na rzece.

Dzięki badaniom archeologicznym wiemy, że warownia była otoczona drewniano-ziemnym wałem, oraz naturalną fosą – nieistniejącymi obecnie odnogami rzeki Słupi.

W XIII i XIV w. Słupsk kilkakrotnie zmieniał przynależność państwową. Ok. 1236 r. wraz z całą ziemią słupsko-sławieńską wszedł w skład Pomorza Wschodniego (Gdańskiego). W 1265 r. gród otrzymał prawa miejskie od księcia gdańskiego Świętopełka. W wyniku bezpotomnej śmierci ostatniego księcia Pomorza Gdańskiego Mściwoja II, Słupsk znalazł się w 1294 r. w granicach Polski. Pozostawał w nich do 1307 r., gdy w wyniku zdrady Święców przeszedł w ręce margrabiów brandenburskich.

W 1310 r. nowi właściciele wystawili przywilej relokacyjny, który potwierdził prawa miejskie. Lokowany Słupsk uzyskał samorząd miejski z władzą wójtowską i radą miejską, nadania ziemskie, oraz odcinek rzeki Słupi długości 19 km, od grodu do ujścia, wraz z pięciometrowymi pasami ziemi na obu brzegach. Umożliwiło to prowadzenie gospodarki morskiej. Patrz: Umowa spisana w Słupsku w 1337 roku.

Po zwycięskiej wojnie z Brandenburgią w 1317 r. Słupsk przeszedł pod panowanie książąt zachodniopomorskich. Wkrótce jednak, bo w 1329 r. książęta Otton I i Barnim III oddali miasto wraz z całą ziemią w zastaw zakonowi krzyżackiemu na 12 lat. Władza zakonu była dla społeczeństwa ziemi słupskiej uciążliwa, więc kiedy nadszedł termin uregulowania długu, a książę Bogusław V nie zgromadził całej sumy, rycerstwo, mieszczaństwo i duchowieństwo wykupiło miasto w rąk krzyżackich.

W 1342 r. Słupsk ponownie wszedł w skład Pomorza Zachodniego, zaś w 1368 r. stał się stolicą samodzielnego księstwa słupskiego.

[edytuj] Dzieje nowożytne

Do czasów reformacji mieszkańcy Słupska wyznawali katolicyzm – w mieście nie przetrwały tradycyjne wierzenia Pomorzan. W początkach XVI w. nastąpiły społeczno-religijne zaburzenia. Najostrzejszą formę przybrały one w latach 1524-1525, gdy zbezczeszczono kościół pw. NMP. Większość mieszkańców miasta przyjęła wówczas luteranizm. Jedynie kościół pw. św. Ottona pozostał świątynią katolicką.

Pomorze Zachodnie zachowało samodzielność do roku 1648, do zawarcia pokoju westfalskiego. Miejscowa dynastia Gryfitów wygasła natomiast w roku 1637. Ostatecznie miasto, wraz ze wschodnią częścią księstwa znalazło się w granicach Elektoratu Brandenburgii. Aż do II wojny światowej miasto zostało zdobyte tylko raz, w 1807 r., w czasie wojen napoleońskich.

Sytuacja miejskiej gospodarki po zakończeniu wyniszczającej wojny trzydziestoletniej uległa znacznej poprawie. Dobra koniunktura gospodarcza i dynamiczny rozwój Prus sprzyjał rozwojowi miasta. Rozbudowano przemysł. Mimo zdegradowania miasta do roli ośrodka administracyjnego powiatu (siedziba władz rejencji znajdowała się w Koszalinie, a prowincji – w Szczecinie), Słupsk był drugim co do wielkości ośrodkiem przemysłowym w regionie, zajmował również drugie miejsce pod względem liczby ludności. W latach 1869-1870 budowano w Słupsku pierwszą linię kolejową relacji Szczecin-Gdańsk. Rozwinęło się również budownictwo. W XIX w. granice miasta przesunęły się znacznie w stosunku do średniowiecznych. W pierwszej kolejności budowano domy i fabryki wzdłuż głównej drogi Szczecin-Gdańsk (utwardzonej w 1835) oraz przy drodze prowadzącej do dworca kolejowego (obecnie ulica Wojska Polskiego). Liczba mieszkańców wzrastała bardzo szybko, w 1914 roku osiągnęła 34 430 mieszkańców.

W roku 1901 oddano do użytku ratusz, w 1903 budynek obecnego starostwa powiatowego. W roku 1910 wyjechał na ulice miasta pierwszy tramwaj.

[edytuj] Dwudziestolecie międzywojenne i II wojna światowa

Działania I wojny światowej oszczędziły miastu większych zniszczeń. Już w początkach 1919 wznowiono funkcjonowanie komunikacji tramwajowej. Jednak rozwój miasta, mimo znacznego przyrostu liczby ludności, został zahamowany.

Okolice Słupska znalazły się w zasięgu żądań polskich dotyczących powojennych granic, jednak wyraźna dominacja ludności niemieckiej w mieście sprawiła, że traktat wersalski pozostawił Słupsk w granicach Niemiec. Powiat słupski stał się powiatem nadgranicznym.

W 1926 r. NSDAP wystąpiła w mieście publicznie, zyskując wielu zwolenników.

Wybuch wojny w 1939 r. całkowicie wyhamował rozwój miasta. Podczas wojny do miasta sprowadzano robotników z okupowanych krajów – otwarto w Słupsku obóz pracy, a w 1944 także filię obozu zagłady w Stutthof. Śmierć tych ludzi upamiętnia obelisk w pobliżu dawnych zakładów naprawczych PKP.

Tuż przed przybyciem do miasta wojsk radzieckich, 7 marca 1945 r. dokonano masowej egzekucji w Lasku Południowym – rozstrzelano 22 przymusowych robotników. Wcześniej powieszono jeszcze dwie osoby. Te tragiczne wydarzenia upamiętnia pomnik. Dzień później do miasta wkroczyły oddziały 19. armii i 3. korpusu gwardii Armii Czerwonej. Miasto zostało zajęte bez walk, jednak żołnierze otrzymali rozkaz podłożenia ognia w kilku miejscach.

• Wykres liczby ludności Słupska na przestrzeni ostatnich 2 stuleci

Największą populację Słupsk odnotował w 1994 r. – wg danych GUS 102 832 mieszkańców^[4].

[edytuj] Słupsk w Polsce Ludowej i współcześnie

Zajęcie miasta przez wojska ZSRR oznaczało rozpoczęcie nowego rozdziału w historii miasta. W 1945 r. Słupsk został przekazany pod kontrolę władz polskich, rok później znalazł się w granicach województwa szczecińskiego, które pokrywały się mniej więcej z granicami niemieckiej prowincji Pomorze. W 1950 r. województwo podzielono na dwa mniejsze: szczecińskie i koszalińskie. W skład tego drugiego wszedł również powiat słupski.

Polskie władze (pierwsza grupa przybyła do miasta 23 kwietnia 1945) i przybyli z kresów wschodnich Polacy postawiły przed sobą następujące zadania^[5]:

• zorganizowanie sprawnej władzy
• wysiedlenie ludności niemieckiej
• równomierne zasiedlenie miasta
• odbudowa i rozwój miejskiej infrastruktury
• organizacja życia społecznego.

Nie wszystkie plany udało się zrealizować. Również podjęte starania o nadanie miastu statusu stolicy województwa musiały poczekać. W 1950 roku Słupsk i powiat słupski znalazły się w granicach województwa koszalińskiego. W latach 1950-1975 województwo koszalińskie było jednym z dwóch województw, których stolica była mniejsza od innego miasta regionu. Drugim takim województwem było województwo zielonogórskie.

W grudniu 1970 roku w Słupsku miały miejsca strajki i akcje protestacyjne. Nie było ofiar śmiertelnych.

W 1975 roku Słupsk stał się stolicą województwa. Status ten stracił 31 grudnia 1998 roku, aby następnego dnia stać się częścią nowego województwa pomorskiego. Jak większość dawnych miast wojewódzkich, miasto zostało wydzielone z otaczającego je powiatu.

10 stycznia 1998 roku w Słupsku miały miejsce jedne z najpoważniejszych zamieszek w Polsce po 1989 roku. Ich przyczyną była śmierć kibica koszykarskiej drużyny Czarni Słupsk na skutek obrażeń odniesionych po interwencji policji.

[edytuj] Symbole miasta

Hejnał Słupska (posłuchaj hejnału ^?/i)

 Zobacz też: Flaga Słupska , Herb Słupska.

[edytuj] Architektura

Panorama Słupska z wieży Ratusza Miejskiego

Panorama miasta z ulicy Kołłątaja

[edytuj] Dwudziestolecie międzywojenne

W dwudziestoleciu międzywojennym charakterystyczna architektura Słupska, nawiązująca do wzorców klasycystycznych, sprawiła, że miasto uzyskało miano "małego Paryża". Oś miasta wyznaczały obecne ulice Tuwima, Nowobramska, Kowalska i Armii Krajowej, w pobliżu których znajdowały się najważniejsze budowle. Charakterystycznym obiektem była neogotycka synagoga, spalona w 1938 roku.

[edytuj] Stan obecny

 Osobne artykuły: Zabytki Słupska, pomniki i miejsca pamięci narodowej w Słupsku.

Po II wojnie światowej duża część miasta uległa zniszczeniu. Starsze kamienice zachowały się przy ulicy Wojska Polskiego i jej okolicach. Spalone zostały świeckie budowle w centrum miasta. Oszczędzono m.in. ratusz i ruiny Zamku Książąt Pomorskich. Odbudowa miasta prowadzona była w taki sposób, żeby powstało jak najwięcej budynków mieszkalnych w jak najkrótszym czasie. Doprowadziło to do zabudowania dawnego średniowiecznego miasta blokami z wielkiej płyty. Prowadzone obecnie prace renowacyjne mają na celu upiększenie tej części miasta.

Architektura sakralna

• kościół pw. NMP, wybudowany w 2. połowie XIV wieku w stylu gotyckim
• podominikański kościół pw. św. Jacka z XIV wieku, w stylu gotyckim
• kościół przyklasztorny pw. św. Ottona, wybudowany w latach 1872-73 w stylu neogotyckim
• kościół pw. św Mikołaja, obecnie funkcjonujący jako biblioteka miejska, z XIII wieku, w stylu gotyckim
• Kaplica św. Jerzego w Słupsku, wybudowana w 1. połowie XV wieku w stylu gotyckim
• Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła, wybudowana pod koniec XIX wieku w stylu neogotyckim

Architektura świecka

• Starostwo Powiatowe w Słupsku
• Ratusz w Słupsku
• Poczta Główna w Słupsku

[edytuj] Gospodarka

[edytuj] Przemysł

Słupsk jest ośrodkiem przemysłowym średniej wielkości. Od 1997 działa Słupska Specjalna Strefa Ekonomiczna, posiadająca filie w Koszalinie, Redzikowie, Debrznie, Szczecinku i Wałczu, zarządzana przez Pomorską Agencję Rozwoju Regionalnego S.A. W mieście działają instytucje wspierające rozwój gospodarczy: Słupska Izba Przemysłowo-Handlowa oraz Słupskie Stowarzyszenie Innowacji Gospodarczych i Przedsiębiorczości.

W Słupsku działa ok. 14 tys. podmiotów gospodarczych, wśród których znajdują się firmy o europejskiej renomie^{[potrzebne źródło]}:

• 1LOGISTICS ŻURALSKI (urządzenia logistyczne),
• BAJCAR (okna i drzwi),
• Fabryka Maszyn Rolniczych FAMAROL S.A. (maszyny rolnicze i części zamienne),
• gino rossi S.A. (obuwie),
• Kapena S.A. (produkcja i naprawa autobusów),
• Laminopol Sp. z o.o.,
• Przetwórstwo Rybne „Łosoś”,
• M&S Pomorska Fabryka Okien Sp. z o.o.,
• PLAST-BOX S.A. (przetwórstwo tworzyw sztucznych),
• Scania Production Słupsk S.A. (autobusy),
• STAKO S.J. (zbiorniki ciśnieniowe na gaz),
• Stanpol Sp. z o.o. (przetwórstwo rybne).

Energię cieplną miastu zapewniają dwie ciepłownie — EC2 przy ul. Koszalińskiej oraz EC3 przy ul. Grunwaldzkiej.

[edytuj] Handel

Słupsk spełnia rolę regionalnego ośrodka handlowego. W Słupsku znajduje się 6 centrów handlowych (CH Jantar, CH Manhatan, CH Passo, CH Wokulski, Skwer Viki, CH w b. RDT), 3 galerie handlowe (Galeria Podkowa, Galeria Prestige, Galeria Słupsk), 1 hala targowa (Hala Targowa "Pod Wieżą")^[2].

[edytuj] Edukacja

 Osobny artykuł: lista szkół w Słupsku.

[edytuj] Sport

W mieście działa kilkadziesiąt klubów sportowych. Obecnie najbardziej znanym w Polsce zespołem ze Słupska jest Energa Czarni Słupsk (koszykówka mężczyzn), od wielu lat występujący w najwyższej klasie rozgrywkowej. Na tym samym szczeblu występują piłkarki ręczne Słupi Słupsk oraz badmintoniści Piasta-B Słupsk. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych klubów sportowych jest Gryf 95 Słupsk (piłka nożna). Ostatnio sukcesy w piłce nożnej plażowej odnosi Team-Baltica Słupsk (wicemistrz Polski w 2007 roku). W mieście działają też SKB Czarni Słupsk i AP Czarni Słupsk, spadkobiercy tradycji Czarnych Słupsk, którzy dawniej odnosili wielkie sukcesy w boksie i siatkówce kobiet (pięciokrotne mistrzynie Polski).

W mieście odbywają się zawody rangi międzynarodowej i ogólnopolskiej. Od lat w Słupsku odbywa się Międzynarodowy Festiwal Brydża Sportowego "Solidarność". W 2007 r. Słupsk był organizatorem XIII Światowych Igrzysk Polonijnych.

[edytuj] Kluby sportowe

Stadion 650-lecia, ul. Madalińskiego

• Energa Czarni Słupsk - koszykówka mężczyzn
• Gryf 95 Słupsk - piłka nożna
• Słupia Słupsk - piłka ręczna
• Słupski Klub Sportowy Piast-B - badminton
• Klub Strzelecki Gryf Słupski - strzelectwo sportowe
• SKB Czarni Słupsk - boks
• AP Czarni Słupsk - siatkówka kobiet
• Towarzystwo Pływackie Skalar Słupsk - pływanie
• SKLA M&S Okna Słupsk - lekkoatletyka
• Team-Baltica Słupsk - piłka nożna plażowa
• KU AZS-AP Słupsk - aerobik, taekwon-do itf, piłka nożna, koszykówka, siatkówka
• Basket Słupsk - koszykówka mężczyzn
• Aeroklub Słupski - lotnictwo sportowe
• Floorball Słupsk - unihokej mężczyzn
• Słupski Uczniowski Klub Piłkarski Słupsk
• Salos Słupsk - piłka nożna, koszykówka, tenis stołowy
• STS "Gryf-3" Słupsk - judo

[edytuj] Obiekty sportowe w Słupsku

Korty tenisowe w Parku Kultury i Wypoczynku, ul. Rybacka

Boisko wielofunkcyjne, ul. Wiatraczna

Basen kryty w Słupskim Ośrodku Sportu i Rekreacji, ul. Szczecińska

Hala Gryfia, ul. Szczecińska

• Centra sportowe
  • Słupski Ośrodek Sportu i Rekreacji, ul. Szczecińska
  • Słupski Ośrodek Sportu i Rekreacji, ul. Rybacka
  • Gryf Słupski Klub, ul. Orzeszkowej
• Stadiony
  • Stadion 650-lecia, ul. Madalińskiego
  • Stadion Gryfa 95 Słupsk, ul. Zielona
  • Stadion przy ul. Krzywoustego
• Hale sportowe
  • Hala Gryfia, ul. Szczecińska
  • Hala sportowa, ul. Ogrodowa
  • Hala sportowa I LO, ul. Szarych Szeregów
  • Hala sportowa przy SP 5, ul. Hubalczyków
  • Hala sportowa SP 1 ul.Rybacka
• Baseny i kąpieliska
  • Basen kryty w Słupskim Ośrodku Sportu i Rekreacji, ul. Szczecińska
  • Kąpielisko miejskie, ul. Arciszewskiego
• Ośrodki jeździeckie
  • Fundacja dla dzieci niepełnosprawnych "Nadzieja", ul. Kaszubska
  • Stowarzyszenie Appaloza, ul. Rybacka
  • Ośrodek Hipoterapii i Rekreacji Ranczo, ul. Krzywa
  • Słupski Klub Jeździecki "Szarża"
• Korty tenisowe
  • Korty tenisowe w Parku Kultury i Wypoczynku, ul. Rybacka
  • Korty przy stadionie 650-lecia, ul. Madalińskiego
  • Korty tenisowe na stadionie przy ul.Krzywoustego
• Inne obiekty
  • Lodowisko, ul. Moniuszki
  • Lodowisko syntetyczne, róg ul. Leszczyńskiego i al. 3 Maja
  • Skatepark, ul. Małcużyńskiego
  • Shogun Klub Kulturystyczny, ul. Braci Gierymskich
  • Siłownia Malaga, ul. Hubalczyków (nad Apteką)
  • Boisko wielofunkcyjne, ul. Wiatraczna
  • Boisko wielofunkcyjne, Orlik, ul. Krzywoustego
  • Strzelnica, Zamiejskia 30

[edytuj] Kultura

Polska Filharmonia Sinfonia Baltica w Słupsku

Słupsk jest ośrodkiem kulturalnym o znaczeniu krajowym. Odbywają się tu znane w kraju festiwale, jak np. Festiwal Pianistyki Polskiej, Komeda Jazz Festival, Konfrontacje Sztuki Kobiecej, Festiwal Kultury Wschodu "Mundus Orientalis", Schaefferiada, Festiwal Młodych Talentów "Niemen Non Stop". W mieście istnieje Polska Filharmonia Sinfonia Baltica, oraz cztery teatry: reaktywowany w 2004 roku po 13 latach Teatr Nowy, awangardowy Teatr "Rondo", Teatr Władca Lalek oraz Teatr Lalki "Tęcza", który w latach 70' współpracował z rumuńskim Teatrem Arcadia w Oradei (ich współpracę przerwano po roku 1989).^{[potrzebne źródło]}

W słupskim Zamku Książąt Pomorskich siedzibę ma Muzeum Pomorza Środkowego, które prezentuje zbiory dotyczące historii regionu, jak pochodzący z 1618 oryginał mapy Lubiniusa, cynowe sarkofagi Anny i Ernesta Bogusława von Croy, gobelin przedstawiający poczet książąt pomorskich (dzieło Heleny i Tadeusza Gałkowskich) i stałą wystawę sztuki pomorskiej ("Sztuka Dawna Pomorza"). Muzeum Pomorza Środkowego posiada również sporą kolekcję prac Ottona Priebe'a oraz największy na świecie zbiór prac Witkacego. Często organizowane są też wystawy czasowe.

Sąsiedni Młyn Zamkowy, będący najstarszym obiektem przemysłowym na Pomorzu prezentuje wystawę stałą zatytułowaną "Rzeczywistość kulturowa Pomorza dawniej i dziś". Ekspozycja ukazuje całokształt zmian i procesów kulturowych, jakie zachodziły na ziemiach zachodnich w ostatnim stuleciu. Jest ona doskonałą lekcją historii zarówno dla tych, którzy ją tworzyli w pierwszych latach powojennych, jak i dla tych, którzy tworzą ją współcześnie.

W Spichlerzu Richtera, również części zespołu zamkowego, prezentowane są rozmaite ekspozycje czasowe o bardzo zróżnicowanej tematyce. W budynku mieści się również stylowa herbaciarnia^[2]. W Słupsku niegdyś było pięć kin, ale większość z nich upadła lub została sprzedana i przebudowana. Obecnie działa w mieście wybudowane w 1963 roku w okresie PRL, jako jedno z pierwszych w kraju z tzw. cineramą kino "Milenium" przy Starym Rynku i kino "Rejs" w Młodzieżowym Centrum Kultury przy ul. 3 Maja. W II etapie budowy CH Jantar zostanie wybudowany kilkusalowy multipleks. Plany zakładają także budowę 5-salowego kina Helios w CHR Arena. Oddanie obu multipleksów do użytku nastąpi w 2010 roku^[6].

[edytuj] Media

• Telewizja
  • Telewizja Kablowa Słupsk (Kanał 6)
  • TV Słupsk (TK Vectra)
  • TVP Gdańsk - Redakcja w Słupsku
• Radio
  • RMF MAXXX Pomorze
  • Radio Koszalin
• Prasa
  • Głos Pomorza - Dziennik Pomorza Środkowego
  • "Dziennik Słupski" - dodatek Dziennika Bałtyckiego
  • "Nasze Miasto" - bezpłatny dziennik Słupska i Ustki
  • "Moje Miasto" - bezpłatny dwutygodnik miejski
  • "Zbliżenia" - dwutygodnik regionalny
  • "Echo Słupska" - bezpłatny miesięcznik
  • "Teraz Słupsk" - bezpłatny tygodnik miejski
  • "Kurier Obywatelski" - bezpłatny miesięcznik społeczny

[edytuj] Administracja

Ratusz Miejski

 Osobny artykuł: Zarządzający miastem Słupsk.

Słupsk jest miastem na prawach powiatu. Mieszkańcy Słupska wybierają do swojej Rady Miasta 23 radnych. Organem wykonawczym władz jest prezydent miasta. Siedzibą władz miasta jest ratusz przy placu Zwycięstwa.

Słupsk ściśle współpracuje z nadmorskim miastem Ustka m.in. tworząc dwumiasto. Słupsk jest członkiem Związku Miast Polskich, Nowej Hanzy (od 2007 r. Słupsk jest koordynatorem działań Związku Hanzy w Polsce i reprezentuje pozostałe miasta polskie w Związku), Związku Miast Bałtyckich, Związku Powiatów Polskich, Związku Miast i Gmin Dorzecza Rzeki Słupi i Łupawy.

Miasto jest siedzibą starostwa słupskiego oraz gminy Słupsk. Znajduje się tu także Urząd Morski w Słupsku oraz zamiejscowy oddział Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego.

W Słupsku znajdują się dwa biura poselskie: Zbigniewa Konwińskiego (PO) oraz Jolanty Szczypińskiej (PiS). Parlamentarzyści zostali wybrani z okręgu wyborczego Gdynia-Słupsk.

[edytuj] Miasta partnerskie Słupska

[edytuj] Turystyka

Ulica Nowobramska nocą

Słupsk - panorama, Park Jerzego Waldorffa

 Osobny artykuł: Zabytki Słupska.

Tramwaj

Słupsk leży w centrum atrakcyjnego turystycznie regionu - pobliskie miejscowości wypoczynkowe (kurorty nadmorskie Ustka i Łeba) dysponują bogatą ofertą turystyczno-kulturalną. Największymi walorami regionu są wybrzeże morskie i liczne jeziora otoczone lasami oraz Słowiński Park Narodowy z unikatowymi na skalę światową ruchomymi wydmami piaskowymi^{[potrzebne źródło]}. Uroku najbliższym okolicom miasta dodaje Park Krajobrazowy Dolina Słupi oraz turystyczne tzw. produkty markowe, tj. „Kraina w Kratę” i „Szlak Elektrowni Wodnych” na rzece Słupi. W mieście znajdują się liczne zabytki, które znajdują się na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego.

[edytuj] Transport

 Osobne artykuły: Słupsk (stacja kolejowa), trolejbusy w Słupsku, tramwaje w Słupsku, Port lotniczy Słupsk-Redzikowo.

[edytuj] Tranzyt

W układzie komunkacyjnym miasta znajduje się 15 rond. Słupsk leży na skrzyżowaniu drogi krajowej nr6 (planowana S6) i drogi krajowej nr 21 oraz dróg wojewódzkich nr 210 i nr 213. Boczne drogi prowadzą również w stronę Darłowa i Krępy Słupskiej. Krzyżują się tu również relacje kolejowe Berlin - Szczecin - Koszalin - Słupsk - Gdynia i Ustka - Słupsk - Szczecinek. Dawniej istniała również normalnotorowa linia kolejowa do Budowa oraz sieć kolei wąskotorowej.

[edytuj] Komunikacja autobusowa

Organizacją komunikacji miejskiej zajmuje się Zarząd Transportu Miejskiego z siedzibą w Słupsku. Głównym przewoźnikiem w mieście jest Miejski Zakład Komunikacji z siedzibą w Kobylnicy. Obsługuje on 14 linii autobusowych miejskich i 11 podmiejskich. Od 1910 do 1959 w Słupsku działała komunikacja tramwajowa. W latach 1985-1999 po mieście kursowały również trolejbusy. Miejski Zakład Komunikacji Sp. z o.o. w Słupsku opiekuje się zarówno komunikacją miejską jak i komunikacją podmiejską, łącząc miasto z okolicznymi miejscowościami.

 Osobny artykuł: MZK Słupsk.

Autobusami PKS-u można ze Słupska dotrzeć m.in. do Bydgoszczy, Gdańska, Gdyni, Warszawy, Jeleniej Góry, Zakopanego, Katowic, Cieszyna, Torunia, Poznania, Świnoujścia, Wrocławia. Słupskie Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej obsługuje również trasy lokalne na obszarze powiatów: słupskiego, lęborskiego i sławieńskiego. Dworzec PKS zlokalizowany jest przy ulicy Kołłątaja

[edytuj] Komunikacja kolejowa

 Osobny artykuł: Słupsk (stacja kolejowa).

Słupsk jest węzłem kolejowym. Dojeżdżają tu pociągi osobowe, pospieszne i ekspresowe z największych miast Polski. Lokalne relacje łączą miasto z Ustką, Sławnem i Darłowem, Miastkiem i Szczecinkiem. W sezonie kursuje również pociąg do Łeby.

10 grudnia 2006 przedłużono z Lęborka do Słupska po trasie linii Gdańsk Główny - Stargard Szczeciński trójmiejską Szybką Kolej Miejską. Projekt zakłada budowę drugiego toru i rozbudowę stacyjnej infrastruktury w Słupsku, Damnicy i Potęgowie. Do sieci SKM ma zostać również włączony odcinek Słupsk-Ustka.

Pierwszy dworzec kolejowy w Słupsku mieścił się, od lipca 1869, przy obecnej ul. Grunwaldzkiej 17. Wtedy to uruchomiono 67 km, 1-torową linię kolejową Koszalin-Słupsk. We wrześniu 1870 uruchomiono 131 km linię kolejową Słupsk-Gdańsk Główny. W maju 1879 uruchomiono 192 km, 1-torową linię kolejową Piła Główna-Szczecinek-Słupsk-Ustka^[7]. Obecnie dawny budynek dworca kolejowego stanowi część zaplecza naprawy wagonów osobowych (Sekcja Napraw Wagonów Pomorskiego Zakładu Przewozów Regionalnych spółki PKP Przewozy Regionalne). Główny i od 1945 jedyny dworzec w mieście znajduje się przy ulicy Kołłątaja. Na Nadrzeczu znajdował się również przystanek Słupsk Przymieście, ale wraz z likwidacją, uruchomionej w sierpniu 1906, 38 km linii Słupsk - Budowo i rozebraniem (w 1945) toru na niemal całej długości linii, przystanek zlikwidowano. Na Ryczewie znajdował się przystanek Słupsk Ryczewo na liniach kolejowych Gdańsk Główny - Stargard Szczeciński oraz wybudowanej w 1935 Słupsk - Cecenowo, lecz w latach 80. XX wieku został zlikwidowany.

[edytuj] Obwodnica

Budowa Słupskiej obwodnicy - węzeł Głobino

• Plany budowy obwodnicy Słupska zakładają budowę bezkolizyjnych węzłów w Redzikowie, Głobinie, Kobylnicy i Bolesławicach. Obwodnica ma przebiegać przez tereny miasta i gminy Słupsk oraz gminy Kobylnica. Budowa obwodnicy S6 w ciągu drogi krajowej nr 6 ruszyła we wrześniu 2008. Wbrew wcześniejszym zapowiedziom obwodnica nie będzie budowana w standardzie ekspresowej, dwujezdniowej drogi i będzie miała tylko jedną jezdnię. Decyzja ta wynika z prognoz natężenia ruchu na tej trasie^[8].

Niedawno rozpoczęto budowę odcinka drogi łączącego słupską ulicę Grottgera z ulicą Kolejową w Kobylnicy. Będzie on częścią tzw. "małej obwodnicy Słupska" planowanej i budowanej przez władze miasta niezależnie od prac prowdzonych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad

[edytuj] Słupsk jako garnizon wojskowy

• Jednostki stacjonujące przed 1939
  • 5 Pułk Huzarów - od 1744 roku; jednostka przeniesiona z Köpenick
• Jednostki stacjonujące po 1945
  • 28 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego (rozwiązana);
  • 19 Lotnicza Eskadra Holownicza (rozwiązana);
  • 7 Pomorska Brygada Obrony Wybrzeża

Obecnie planowana jest budowa w Redzikowie amerykańskiej bazy pocisków antyrakietowych GBI jako fragmentu tzw. "tarczy antyrakietowej".

[edytuj] Religia

Kościół Mariacki

Luterański kościół św. Krzyża

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

• Katolicyzm
  • Kościół rzymskokatolicki
  • Kościół greckokatolicki
• Prawosławie
  • Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny. Parafia w Słupsku
• Protestantyzm
  • Kościół ewangelicko-augsburski, parafia w Słupsku
  • Kościół ewangelicko-metodystyczny
  • Kościół Wolnych Chrześcijan
  • Kościół Boży w Chrystusie
  • Kościół Zielonoświątkowy w RP, zbór w Słupsku
  • Kościół Adwentystów Dnia Siódmego
• Świadkowie Jehowy
  • 8 zborów: Nadrzecze, Zarzecze, Centrum, Stare Miasto, Sobieskiego, Zatorze, Zachód, Północ

.

[edytuj] Słupszczanie

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani ze Słupskiem.

Ze Słupskiem związanych było i jest wiele osób mających olbrzymie znaczenie w życiu politycznym, kulturalnym i naukowym nie tylko Polski, ale także Europy i świata. W mieście urodzili się m.in. wynalazca karty pocztowej Heinrich von Stephan, jeden z pierwszych przedstawicieli sztuki abstrakcyjnej Otto Freundlich, światowej sławy wokalistka jazzowa Grażyna Auguścik, pisarz i dziennikarz Daniel Odija, malarz, grafik i rysownik Mieczysław Kościelniak, piłkarz Paweł Kryszałowicz i wielu innych przedstawicieli świata polityki, kultury, nauki i sportu. W Słupsku przez wiele lat mieszkali m.in. zwycięzca spod Waterloo Gebhard Leberecht von Blücher, medaliści olimpijscy w boksie Aleksy Antkiewicz i Kazimierz Adach, arcymistrz brydżowy Henryk Wolny i inni.

[edytuj] Honorowi obywatele Słupska

• Jerzy Waldorff (1986)
• Piotr Maksymowicz Tielepniew (1987)
• Jerzy Bytnerowicz (1994)
• Franciszek Szafranek (1995)
• Jan Druyff (1997)
• Aleksy Antkiewicz (1999)
• Anna Łajming (2000)
• Jan Stępień (2000)
• Wanda Chotomska (2003)
• Jan Paweł II (2003)
• Jan Giriatowicz (2006)
• Ignacy Jeż (2006)
• Tadeusz Werno (2006)
• Ryszard Ksieniewicz (2006)
• Zofia Lewenstam (2008)

[edytuj] Zobacz też

Zobacz hasło Słupsk w Wikisłowniku

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Słupsk

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Słupsk

• Synagoga w Słupsku, Stara Synagoga w Słupsku
• bursztynowy niedźwiadek ze Słupska, Słupski chłopczyk
• Poczthalteria w Słupsku
• Pomorze
• Słupia (moneta)
• Krępa Słupska

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona internetowa Słupska
• Urząd Miejski w Słupsku
• Biuletyn Informacji Publicznej UM w Słupsku
• Wirtualny spacer po Słupsku
• Przewodnik po Słupsku w Wikitravel

p • d • e Miasta województwa pomorskiego Miasta powiatowe Bytów • Chojnice • Człuchów • Gdańsk • Gdynia • Kartuzy • Kościerzyna • Kwidzyn • Lębork • Malbork • Nowy Dwór Gdański • Pruszcz Gdański • Puck • Słupsk  • Sopot • Starogard Gdański • Sztum • Tczew • Wejherowo Miasta gminne Brusy • Czarna Woda • Czarne • Czersk • Debrzno • Dzierzgoń • Gniew • Hel • Jastarnia • Kępice • Krynica Morska  • Łeba • Miastko • Nowy Staw • Pelplin • Prabuty • Reda • Rumia  • Skarszewy • Skórcz • Władysławowo • Ustka • Żukowo

p • d • e Dzielnice i osiedla Słupska Dzielnice Nadrzecze • Ryczewo • SSSE • Śródmieście • Westerplatte • Zatorze Osiedla Osiedle Akademickie • Osiedle Króla Jana III Sobieskiego • Osiedle Króla Stefana Batorego • Osiedle Niepodległości • Osiedle Piastów • Osiedle Słowińskie

p • d • e Województwo pomorskie Powiaty grodzkie Gdańsk • Gdynia • Słupsk • Sopot Powiaty ziemskie bytowski • chojnicki • człuchowski • gdański • kartuski • kościerski • kwidzyński • lęborski • malborski • nowodworski • pucki • słupski • starogardzki • sztumski • tczewski • wejherowski

p • d • e Miasta Nowej Hanzy  Niemcy Ahlen • Alfeld an der Leine • Anklam • Attendorn • Bad Iburg • Balve • Beckum • Bockenem • Brakel • Brandenburg an der Havel • Breckerfeld • Brema • Brilon • Brunszwik • Buxtehude • Demmin • Dorsten • Dortmund • Drolshagen • Duderstadt • Duisburg • Einbeck • Emmerich am Rhein • Frankfurt nad Odrą • Fürstenau • Gardelegen • Getynga • Goslar • Greifswald • Gronau (Leine) • Halle • Haltern am See • Hamburg • Hameln • Hamm • Haselünne • Havelberg • Helmstedt • Herford • Hildesheim • Höxter • Kalkar • Kamen • Kilonia • Korbach • Kyritz • Lemgo • Lippstadt • Lubeka • Lüneburg • Lünen • Magdeburg • Marienmünster • Medebach • Melle • Meppen • Merseburg • Minden • Mühlhausen • Münster • Naumburg • Neuenrade • Neuss • Nieheim • Osnabrück • Osterburg • Osterode am Harz • Paderborn • Perleberg • Pritzwalk • Quakenbrück • Quedlinburg • Rheda-Wiedenbrück • Rheine • Rostock • Rüthen • Salzwedel • Seehausen (Altmark) • Soest • Solingen • Stade • Stendal • Stralsund • Sundern (Sauerland) • Tangermünde • Telgte • Uelzen • Unna • Uslar • Vreden • Warburg • Warendorf • Werben (Elbe) • Werl • Werne • Wesel • Wipperfürth • Wismar  Polska Białogard • Braniewo • Chełmno • Darłowo • Elbląg • Frombork • Gdańsk • Goleniów • Koszalin • Kraków • Lębork • Olsztyn • Radom • Sławno • Słubice • Słupsk • Stargard Szczeciński • Strzelce Opolskie • Szczecin • Toruń • Wrocław  Holandia Bolsward • Deventer • Doesburg • Elburg • Groningen • Harderwijk • Hasselt • Hattem • Kampen • Oldenzaal • Ommen • Roermond • Stavoren • Zutphen • Zwolle  Rosja Biełoziersk • Iwangorod • Kaliningrad • Kingisepp • Nowogród Wielki • Psków • Smoleńsk • Tichwin • Torżok • Totma • Twer • Wielki Ustiug  Łotwa Kieś • Koknese • Kuldīga • Limbaži • Ryga • Straupe • Valmiera • Windawa  Estonia Narwa • Parnawa • Tallinn • Tartu • Viljandi  Szwecja Kalmar • Nyköping • Visby  Belgia Brugia Pozostałe państwa Turku • La Rochelle • Aberdeen • King's Lynn • Kowno • Bergen • Witebsk

p • d • e Powiat słupski (1945-1975) Siedziba powiatu – Słupsk Przynależność wojewódzka woj. gdańskie (1945-46) • woj. szczecińskie (1946-50) • woj. koszalińskie (1950-75) Miasta Słupsk (do 1948 →) • Ustka Gminy wiejskie (1945-54 i 1973-75) Bruskowo Wielkie • Damnica • Dębnica Kaszubska • Duninowo • Gardna Wielka (do 1954) • Główczyce • Kobylnica • Lubuczewo (do 1954) • Łupawa • Mikorowo (do 1954) • Motarzyno (do 1954) • Nożyno (do 1954) • Objazda (od 1973) • Pobłocie • Potęgowo • Rokity (do 1954) • Ryczewo (do 1954) • Słupsk (od 1973) • Smołdzino (od 1973) • Stara Dąbrowa (do 1954) • Wytowno (do 1954) • Żelki (do 1954)