Salep

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Salep

Salep (tur. sahlep, arabs. سحلب saḥlab, azer. səhləb) – napój przyrządzany ze sproszkowanych bulw storczyka męskiego, znany w kuchni tureckiej i w kuchni bałkańskiej. Nazwa pochodzi od arabskiego określenia ḥasyu al-tha`lab, oznaczającego lisie jądra - od charakterystycznego kształtu bulw storczyka.

Napoje podobne do salepu były znane w starożytnym Rzymie pod nazwą satyrion i priapiscus. Upowszechnił się początkowo w Turcji i na Bliskim Wschodzie, a następnie także w krajach Europy Zachodniej, zanim upowszechniła się kawa i herbata. Salep podawano w kawiarniach, zwłaszcza w okresie zimowym, z uwagi na jego właściwości rozgrzewające. Napój był popularny w XVII i XVIII w. w Anglii - niejaki dr Percival zalecał, aby dodawać proszku salepowego zamiast cukru do pieczenia słodkiego pieczywa[1]. John Hill określał salep jako odpowiednik chińskiego żeńszenia, podając że ludzie Wschodu traktują go jako afrodyzjak i lek na regenerację organizmu[2]. Według encyklopedii Willicha (1802) dodatek salepu miał hamować fermentację mleka i zapobiegać szkorbutowi. W Anglii podawano salep (saloop) aromatyzowany kwiatem pomarańczy i wodą różaną. Sprzedawcy salepu byli powszechnym zjawiskiem w chłodne dni zarówno na ulicach Londynu, jak i Stambułu[3]. Aytoun Ellis w swojej Historii kawiarni określa salep mianem kawy dla ubogich, cenionej przez tych, dla których cena filiżanki kawy była zbyt wysoka[4]. Kiedyś za najbardziej aromatyczny uważano salep przygotowywany z dzikich storczyków, z czasem zaczęły dominować storczyki uprawiane. Szczególnie ceniono salep pochodzący z regionu Kahramanmaraş w Turcji, wyróżniający się specyficznym aromatem.

Współcześnie salep najczęściej jest przygotowany z proszku instant, z mlekiem i cynamonem. Proszek do przygotowywania salepu (zwany też mączką salepową) służy do przyrządzania napojów, ale także wykorzystuje się go do przyrządzania lodów i puddingów

Przepis na salep[edytuj | edytuj kod]

Quote-alpha.png
Zmieszaj dwie łyżeczki proszku salepowego z niewielką ilością wody. Mieszaj delikatnie, a następnie dodaj pintę wody i umieść płyn na ogniu. Pozwól, aby płyn gotował się przez pięć minut, wymieszaj go, a następnie dodaj do smaku skórki z cytryny. Dobrym dodatkiem do salepu jest wino lub mleko. Dodaj cukru do smaku[5].

Walory zdrowotne[edytuj | edytuj kod]

W Dykcyonarzu Roślinnym Krzysztofa Kluka z roku 1808 picie salepu zaleca się na biegunki, suchoty i dla wyniszczonych chorobą organizmów. Był także zalecany dla oziębłych do sprawy małżeńskiej.

Salep w literaturze[edytuj | edytuj kod]

W powieści Ismaila Kadare - Pałac snów, urzędnicy osmańscy zatrudnieni w tytułowej instytucji, zajmującej się zbieraniem i analizą snów poddanych w czasie przerw w pracy piją salep, traktując go jako napój rozgrzewający.

Przypisy

  1. Arnold James Cooley, A Cyclopaedia of Six Thousand Practical Receipts, and Collateral Information in the Arts, Manufactures, and Trades: Including Medicine, Pharmacy, and Domestic Economy. Designed as a Compendious Book of Reference for the Manufacturer, Tradesman, Amateur, and Heads of Families, London 1850, s.138.
  2. J. Hill, A history of the materia medica: containing descriptions of all the substances used in medicine, London 1751, s.633
  3. Alice Arndt, Seasoning Savvy: How to Cook with Herbs, Spices, and Other Flavorings, London 1999, s.201.
  4. Aytoun Ellis, A History of the Coffee-houses, Secker & Warburg 1956, s.47-48.
  5. Lady Cust, The Invalid's Own Book: A Collection of Recipes from Various Books and Various Countries, London 1853, s.44.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Charles Knight, Penny Cyclopaedia of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge, London 1841, s.345.
  • Anthony Willich, The domestic encyclopaedia: or, A dictionary of facts, and useful knowledge, comprehending a concise view of the latest discoveries, inventions, and improvements, chiefly applicable to rural and domestic enconomy, London 1802.