Sorgo
| Sorgo | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | jednoliścienne |
| Rząd | wiechlinowce |
| Rodzina | wiechlinowate |
| Rodzaj | sorgo |
| Nazwa systematyczna | |
| Sorghum Moench Meth. 207. 4 Mai 1794 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Sorgo (Sorghum Moench) – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych obejmujący w zależności od ujęcia systematycznego 21[2], 30[3], nawet do około 60 gatunków[4]. Szczególnie dużo problemów taksonomicznych przysparza Sorghum bicolor, którego odmiany i podgatunki były powodem opisywania licznych, odrębnych gatunków[2]. Rośliny tego rodzaju występują w strefie klimatów ciepłych i gorących Starego Świata (tylko jeden endemiczny gatunek rośnie w Meksyku)[3], stanowiąc jedną z najważniejszych roślin zbożowych tych regionów świata. Poza Afryką różne gatunki i odmiany uprawiane są także w Indiach i Chinach. Gatunkiem typowym jest Sorghum bicolor (L.) Moench.[5].
Systematyka [edytuj]
- Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system APG III z 2009)
Rodzaj należący do rodziny wiechlinowatych (Poaceae), rzędu wiechlinowców (Poales)[1]. W obrębie rodziny należy do podrodziny Panicoideae, plemienia Andropogoneae[6].
- Pozycja w systemie Reveala (1994–1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd Juncanae Takht., rząd wiechlinowce (Poales Small), rodzina wiechlinowate (Poaceae (R. Br.) Barnh.), rodzaj sorgo (Sorghum Moench)[7].
- Gatunki flory Polski[8]
- sorgo alepskie (Sorghum halepense (L.) Pers.) – efemerofit
- Inne gatunki[2]
- Sorghum angustum S. T. Blake
- Sorghum bicolor (L.) Moench – sorgo zwyczajne
- Sorghum bicolor subsp. bicolor – z licznymi odmianami wyróżnianymi też jako odrębne gatunki (np. sorgo cukrowe S. saccharatum, sorgo murzyńskie S. durra)
- Sorghum bicolor nothosubsp. drummondii (Steud.) de Wet ex Davidse (syn. Sorghum sudanense) – sorgo sudańskie (trawa sudańska)
- Sorghum bicolor subsp. verticilliflorum (Steud.) de Wet ex Wiersema & J. Dahlb.
- Sorghum brachypodum Lazarides
- Sorghum bulbosum Lazarides
- Sorghum ecarinatum Lazarides
- Sorghum exstans Lazarides
- Sorghum grande Lazarides
- Sorghum interjectum Lazarides
- Sorghum intrans F. Muell. ex Benth.
- Sorghum laxiflorum F. M. Bailey
- Sorghum leiocladum (Hack.) C. E. Hubb.
- Sorghum macrospermum E. D. Garber
- Sorghum matarankense E. D. Garber & Snyder
- Sorghum nitidum (Vahl) Pers.
- Sorghum plumosum (R. Br.) P. Beauv.
- Sorghum propinquum (Kunth) Hitchc.
- Sorghum purpureosericeum (Hochst. ex A. Rich.) Asch. & Schweinf.
- Sorghum stipoideum (Ewart & Jean White) C. A. Gardner & C. E. Hubb.
- Sorghum timorense (Kunth) Büse
- Sorghum versicolor Andersson
- Mieszańce
- Sorghum ×almum Parodi (S. bicolor × S. halepense)
Zastosowanie [edytuj]
- Niektóre gatunki są bardzo wartościowymi roślinami żywieniowymi, ponieważ zawierają do 13% białka oraz witaminy z grupy B.
- Liście wykorzystuje się jako paszę dla bydła, a ziarno przerabia na kaszę i mąkę, z której robi się placki.
- Z sorgo wykonuje się napój alkoholowy podobny do piwa albo wódki (rozmaite odmiany): gaoliang.
- Sorgo dostarcza także materiału do wyrobu mioteł i szczotek (tzw. szczotek ryżowych), źdźbła służą jako opał, materiał budowlany i do stawiania płotów[4].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-01-14].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Species Records of Sorghum (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-01-14].
- ↑ 3,0 3,1 Sorghum (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-01-14].
- ↑ 4,0 4,1 Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza S.A., 1998, s. 493, seria: Wielka Encyklopedia Przyrody. ISBN 83-7079-779-2.
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-09].
- ↑ Poaceae (grass family) (ang.). W: Taxonomy Browser [on-line]. The National Center for Biotechnology Information. [dostęp 2011-01-14].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Sorghum (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-03-09].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
