Spółgłoska drżąca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Spółgłoska drżąca to spółgłoska dźwięczna, która powstaje przez szybkie następstwo zwarć i rozwarć narządu artykulacji (dolnej wargi, końca języka lub języczka) i miejsca artykulacji w kanale głosowym. Ruch narządu artykulacji następuje w wyniku wzmożonego prądu powietrza, czyli narząd artykulacji wykonuje ten ruch jedynie biernie.

Dochodzi więc do drżenia narządu artykulacji i wirowania powietrza między narządem a miejscem artykulacji.

Odpowiednio do udziału narządu artykulacji mówimy ospółgłoskach drżących:

  • (dwu)wargowych (dolna warga uderza o górną)
  • apikalnych (czubek języka uderza o dziąsło ? lub podniebienie)
  • języczkowe (języczek uderza o tył języka)

Lista spółgłosek drżących[edytuj | edytuj kod]

Teoretycznie możliwe, ale nie poświadczone w językach naturalnych

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

W języku polskim fonem /r/ realizuje się jako spółgłoska drżąca uderzeniowa dziąsłowa [ɾ] lub, przy bardziej starannej wymowie, spółgłoska drżąca dziąsłowa [r].

Spółgłoska drżąca dziąsłowa [r] występuje także w hiszpańskim perro, a spółgłoska drżąca języczkowa [ʀ] we francuskim rue.

Niemieckie języczkowe r jest najczęściej spółgłoską szczelinową języczkową dźwięczną [ʁ], czyli szmerem wytworzonym między języczkiem a tyłem języka. Przez "zawirowanie" tego dźwięku powstaje spółgłoska języczkowa drżąca, która pojawia się w niektórych niemieckich dialektach.

Spółgłoska drżąca dwuwargowa występuje w języku yi (w południowych Chinach) jako alofon sylabicznej spółgłoski [β̝] i w języku pirahã (w Amazonii) jako alofon [b] .