Spółgłoska drżąca dwuwargowa
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Spółgłoska drżąca dwuwargowa | |
| Numer IPA | 121 |
| Tekst IPA | ʙ |
 |
|
| Jednostka znakowa | ʙ |
| X-SAMPA | B\ |
| Kirshenbaum | b<trl> |
| Przykład dźwięku | |
Spółgłoska drżąca dwuwargowa – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA oznaczanej symbolem: [ʙ].
Spis treści |
Artykulacja [edytuj]
Opis [edytuj]
W czasie artykulacji podstawowego wariantu [ʙ]:
- modulowany jest prąd powietrza wydychanego z płuc, czyli artykulacja tej spółgłoski wymaga inicjacji płucnej i egresji,
- tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej,
- prąd powietrza w jamie ustnej przepływa ponad całym językiem lub przynajmniej powietrze uchodzi wzdłuż środkowej linii języka,
- dolna warga kontaktuje się z górną wargą w periodyczny sposób, tworząc serię szybkich zwarć i rozwarć. Kilkakrotna blokada przepływu powietrza nadaje głosce charakterystyczny warkot.
- wiązadła głosowe periodycznie drgają, spółgłoska ta jest dźwięczna
Warianty [edytuj]
Spółgłoska ta może mieć wariant jednouderzeniowy [ʙ̆]
Przykłady [edytuj]
Wibrant dwuwargowy jest rzadkością w skali świata. Występuje w następujących językach:
- amuzgo
- baka (w Sudanie)
- kele
- mewun (na Vanuatu)
- ngwe (w Kamerunie)
- pirahã - jako alofon spółgłoski [b]
- titan (Nowa Gwinea)
- uripiv (Vanuatu)
- yi (w Chinach)
W abchaskim i amazońskich językach oro win i wari posiadają spółgłoskę zwartą zębową z jednoczesną wibracją dwuwargową [tʙ̥].
Terminologia [edytuj]
Spółgłoska dwuwargowa drżąca to inaczej wibrant bilabialny.
| Wargowe | Przedniojęzykowe | Podnie‐ bienne |
Tylnojęzykowe | Gar‐ dłowe |
Nagło‐ śniowe |
Krta‐ niowe |
||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Dwu‐ wargowe |
War‐ gowo‐ zębowe |
Zębowe | Dzią‐ słowe |
Zadzią‐ słowe |
Retro‐ fleksyjne |
Miękko‐ podnie‐ bienne |
Języcz‐ kowe |
|||||||||||
| Nosowe | m | ɱ | n̪ | n | ɳ | ɲ | ŋ | ɴ | ||||||||||
| U s t n e |
Ś r o d k o w e |
Zwarte | p b | p̪ b̪ | t̪ d̪ | t d | ʈ ɖ | c ɟ | k ɡ | q ɢ | ʡ | ʔ | ||||||
| Szczelinowe | ɸ β | f v | θ ð | s z | ʃ ʒ | ʂ ʐ | ç ʝ | x ɣ | χ | ʁ | ħ | ʕ | ʜ | ʢ | h ɦ | |||
| Półotwarte | β̞ | ʋ | ð̞ | ɹ | ɻ | j | ɰ | |||||||||||
| Drżące | ʙ | r | * | ʀ | * | |||||||||||||
| Uderzeniowe | * | ѵ | ɾ | ɽ | * | |||||||||||||
| B o c z n e |
Boczne szczelinowe | ɬ ɮ | * | * | * | |||||||||||||
| Boczne półotwarte | l | ɭ | ʎ | ʟ | ||||||||||||||
| Boczne uderzeniowe | ɺ | * | * | * | ||||||||||||||
| Podwójna artykulacja i koartykulacja | ||||||
| ʍ | w | ɥ | ɕ | ʑ | ɧ | ɫ |
| Zwarto-szczelinowe | ||||||
| pf | ʦ | ʧ | ʨ | tɬ | kx | qχ |
| Mlaski | |||||
| ʘ | ǀ | ǃ | ǂ | ǁ | |
| Glottalizowane: iniektywne | |||||
| ɓ | ɗ | ʄ | ɠ | ʛ | |
| Glottalizowane: ejektywne | |||||
| pʼ | tʼ | cʼ | kʼ | qʼ | sʼ |
