Szrotówek kasztanowcowiaczek
| Szrotówek kasztanowcowiaczek | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | stawonogi |
| Gromada | owady |
| Podgromada | owady uskrzydlone |
| Rząd | motyle |
| Rodzina | kibitnikowate |
| Gatunek | szrotówek kasztanowcowiaczek |
| Nazwa systematyczna | |
| Cameraria ohridella | |
| Deschka & Dimic, 1985 | |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Szrotówek kasztanowcowiaczek (Cameraria ohridella) - motyl z rodziny kibitnikowatych (Gracillariidae). Powszechnie uznawany za szkodnika kasztanowców ponieważ wskutek jego żerowania na zajętym liściu powstaje brązowa plama (patrz "żerowanie"). Jest gatunkiem odkrytym i opisanym dla nauki stosunkowo niedawno, bo po raz pierwszy w Macedonii w 1985. Naturalnym wrogiem tych motyli jest: sikora modra, sikora bogatka i sikora uboga.
- Długość ciała dorosłego osobnika
- 3-4 mm
- Rozpiętość skrzydeł
- 5-8 mm
- Pojaw motyla
- od końca kwietnia do połowy września - 3-4 generacje.
- Środowisko
- lasy i parki z udziałem roślin żywicielskich.
Spis treści |
[edytuj] Występowanie
Gatunek zaobserwowany początkowo w Macedonii, w ciągu kilkunastu lat rozprzestrzenił się w prawie całej Europie.
- 1985 - Macedonia (po raz pierwszy w 1984 roku nad jeziorem Ochrydzkim)
- 1989 - Austria (okolice Linzu)
- 1993 - Czechy, Słowacja, Włochy, Francja
- 2000 - większość krajów Europy (w tym Polska - od 1998)
- 2002 - Wielka Brytania, Ukraina
Główną przyczyną jego rozprzestrzeniania się w Europie jest przenoszenie motyli oraz liści z larwami przez transport samochodowy. Stwierdzono, że jako pierwsze zasiedla kasztanowce rosnące przy arteriach ruchu. Z tych drzew przenoszony jest dalej przez ludzi, zwierzęta, wiatr i samochody na inne drzewa.
[edytuj] Żerowanie
Szrotówek żeruje na kasztanowcu białym, ale może też żerować na kasztanowcu czerwonym i żółtym.
Rozwija się również na jaworze, klonie pospolitym, na których przechodzi pełny rozwój do postaci doskonałej. Obserwuje się przypadki składania jaj na lipach, jednak na tych drzewach do rozwoju nie dochodzi.
[edytuj] Cykl rozwojowy
Poczwarki zimują w opadłych liściach kasztanowców. Wytrzymują nawet temperatury dochodzące do -25 °C. Pierwsze dorosłe osobniki pojawiają się pod koniec kwietnia. Jaja składane są pojedynczo wzdłuż głównego unerwienia liści. Larwy pierwszego stadium wgryzają się do wnętrza blaszki liściowej, gdzie odbywa się ich dalszy rozwój. Żerowiska owada (nazywane minami) osiągają długość 3-4 cm, są łatwo rozpoznawalne po beżowo-brązowym zabarwieniu liścia. Dorosłe gąsienice przepoczwarzają się we wnętrzu miny. Jeden liść może mieć nawet 700 min. Silnie opanowane liście opadają.
W Polsce szkodnik ten rozwija zwykle od 3 do 4 pokoleń w ciągu roku.
[edytuj] Zwalczanie i profilaktyka
Zwalczanie i profilaktyka polega przede wszystkim na usuwaniu i utylizacji opadłych liści. Stosuje się także mikroiniekcje ze specjalnego żelu (endoterapia), wielkopowierzchniowe pułapki lepowe zakładane na pnie drzew, pułapki feromonowe, iniekcje glebowe, zawieszanie budek lęgowych dla ptaków owadożernych.
Drzewa opanowane przez szrotówka wydają jesienią nowe kwiaty, które jednak w naszych warunkach klimatycznych nie mają szans na wydanie owoców, co więcej powtórne kwitnienie osłabia drzewa tak, że zimą są one słabe i często przemarzają.
Należy podkreślić, że dotychczas nie udokumentowano uschnięcia ani jednego drzewa kasztanowca, sytuacje takie były natomiast niejednokrotnie spowodowane przez trujący wpływ substancji zawartych w glebie, w szczególności w przypadku kasztanowców rosnących w pobliżu jezdni. Uzasadnione zatem wydaje się twierdzenie, że bardziej wpływa na doznania estetyczne ludzi niż kondycję zdrowotną drzew, na których się rozwija[potrzebne źródło].
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Bibliografia
- Łukasz Przybyłowicz: Atlas owadów; wyd. Pascal 2008; ISBN 978-83-7513-180-2
