Teokracja
Teokracja (gr. theokratía, od theós – bóg, kratós – władza) – doktryna polityczna, według której władzę w państwie sprawuje kapłan lub kapłani i w której duchowni decydują o sprawach cywilnych i religijnych. Sprawujący władzę w państwie są powoływani przez Boga lub bogów, który sprawuje w nim rzeczywistą władzę. Celem władzy ziemskiej jest realizacja nadrzędnej woli, Władzy Boskiej i urzeczywistnienie uniwersalnych zasad ustanowionych przez Boga lub bogów.
Spis treści |
[edytuj] Historia terminu
Pierwszy raz terminu teokracja użył Józef Flawiusz: "Jedni powierzyli władzę polityczną monarchiom, drudzy – oligarchiom, inni wreszcie ludowi. Nasz prawodawca Mojżesz jednak nie skłaniał się do żadnej z tych form rządzenia, ale wprowadził ustrój, jeśli posłużyć się takim sztucznym terminem, teokratyczny, składając w ręce Boga najwyższe zwierzchnictwo i władzę" (Przeciw Apionowi, II, 164, w przekładzie J. Radożyckiego).
Teokracja zrodziła się w starożytności. W Izraelu za czasów Mojżesza - w czasie wędrówki Izraelitów z niewoli egipskiej do Ziemi Obiecanej, szczególnie przy Górze Synaj, a kontynuowana była za czasów proroków i królów - Saul, Dawid, Salomon. Owa teokracja nie mogła zaistnieć bez pewnych podwalin historycznych. Okoliczności poprzedzające jej wprowadzenie opisano w Księdze Rodzaju [1].
W Egipcie, Grecji czy Rzymie epoki cesarskiej [2]. The Encyclopedia of Religion podaje, że słowem "teokracja" zaczęto "opisywać początkową fazę cywilizacji starożytnego Wschodu, okres, w którym religia była nierozerwalnie związana z państwem (...) powszechnie stosowane do najróżniejszych systemów, takich jak Egipt faraonów, starożytny Izrael, średniowieczne chrześcijaństwo, kalwinizm, islam czy buddyzm tybetański".
| „ |
(19) Teraz posłuchaj rady, jaką ci daję, a Bóg niechaj będzie z tobą: Sam bądź przedstawicielem swego ludu przed Bogiem i przedstawiaj Bogu jego sprawy. (20) Pouczaj lud dokładnie o przepisach i prawach, i pouczaj go o drodze, jaką winien chodzić, i o uczynkach, jakie winien spełniać. (21) A wyszukaj sobie z całego ludu dzielnych, bojących się Boga i nieprzekupnych mężów, którzy się brzydzą niesprawiedliwym zyskiem, i ustanów ich przełożonymi już to nad tysiącem, już to nad setką, już to nad pięćdziesiątką i nad dziesiątką, (22) aby mogli sądzić lud w każdym czasie. Ważniejsze sprawy winni tobie przedkładać, sprawy jednak mniejszej wagi sami winni załatwiać. Odciążysz się w ten sposób, gdyż z tobą poniosą ciężar. (23) Jeśli tak uczynisz, a Bóg cię do tego skłoni, podołasz, a także lud ten zadowolony powróci do siebie. |
” |
| — Wj 18,19-23 Biblia Tysiąclecia | ||
W średniowieczu państwem teokratycznym (kalifat) był Wielki Kalifat Arabski. Do 1950 roku państwem, w którym funkcjonował podobny ustrój, był buddyjski Tybet.
[edytuj] Teokracja współcześnie
Afganistan - teokracja panowała tutaj w latach 1996–2001 pod rządami talibów kiedy głową państwa był mułła Mohammad Omar, który był tytułowany jako "amir ul-mu'minin" (arab. "wódz wiernych")
Obecnie ustrój teokratyczny występuje sporadycznie w następujących państwach i terytoriach autonomicznych:
Andora - jest to państwo "w połowie" teokratyczne, gdyż biskup La Seu d'Urgell jest współksięciem episkopalnym Andory - obecnie jest nim Joan Enric Vives Sicília, który pełni zwierzchnictwo nad Andorą wraz z współksięciem francuskim (prezydentem Francji)
Iran - Islamska teokracja istnieje od 1979 w Iranie, gdzie ajatollah pełni najwyższe stanowisko w państwie - obecnie jest to Ali Chamenei.
Watykan i Stolica Apostolska - stanowią państwa (suwerenne podmioty prawa międzynarodowego) o ustroju teokratycznym złączone ze sobą ścisłą unią personalną i funkcjonalną. Ich głową jest Papież - obecnie Benedykt XVI.
Zakon Maltański - suwerenny podmiot prawa międzynarodowego o cechach państwa zakonnego (m.in. stosunki dyplomatyczne z 104 państwami). Na jego czele stoi Wielki Mistrz, obecnie jest nim Matthew Festing.
Athos - Góra Athos, autonomiczna republika mnichów na Półwyspie Chalcydyckim w ramach Grecji - władze sprawuje tam Święta Wspólnota (gr. Iera Koinotita) złożona z 20 przedstawicieli klasztorów, na czele której stoi Protos.
Rząd bez międzynarodowego uznania:
Centralny Rząd Tybetański- Ustrój o charakterze teokratycznym występuje też w Centralnym Rządzie Tybetańskim stanowiącym emigracyjne przedstawicielstwo Tybetu, z XIV Dalajlamą Tenzinem Gjaco jako zwierzchnikiem.
[edytuj] Religia
Słowo "teokracja" ("teokratyczny") jest też używane w religii Świadków Jehowy jako określenie zasad, przedmiotów i czynności związanych z tą religią, w przeciwieństwie do zasad, przedmiotów i czynności związanych z innymi religiami lub niereligijnych. Przykładowo: Teokratyczna Szkoła Służby Kaznodziejskiej, pieśni teokratyczne, kalendarz teokratyczny, a nawet oprogramowanie teokratyczne.
Teokracja propagowana jest także przez rasta z domu Nyahbinghi, którzy domagają się światowej teokracji pod duchowym przywództwem Jah Rastafari, oraz dobrowolnie żyją w mocno restrykcyjnym systemie teokratycznym swej komuny.
