Jawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wyspy Indonezji. Zobacz też: inne znaczenia słowa Jawa.
Jawa
Jawa
Kontynent Azja
Państwo  Indonezja
Archipelag Archipelag Malajski
Powierzchnia (13) 126 700 km²
Populacja (2005)
 • liczba ludności
 • gęstość

124 000 000
979 os./km²
Położenie na mapie Indonezji
Mapa lokalizacyjna Indonezji
Jawa
Jawa
Ziemia 7°30′S 110°00′E/-7,500000 110,000000Na mapach: 7°30′S 110°00′E/-7,500000 110,000000
Mapa wyspy
Mapa wyspy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Jawa – wyspa w Azji Południowo-Wschodniej, jedna z Wielkich Wysp Sundajskich. Należy do Indonezji, a największe miasto wyspy, Dżakarta, jest stolicą tego kraju. Wyspę zamieszkuje 130 mln osób[1]. Na obszarach nizinnych Jawy Centralnej na jeden km² przypada 2000 osób. Powierzchnia Jawy to 126,7 tys. km², co daje jej trzynaste miejsce wśród wysp na świecie i piąte w Indonezji.

Dominującym językiem na wyspie jest jawajski, jednakże większość mieszkańców wyspy jest dwujęzyczna i porozumiewa się także po indonezyjsku. Religią dominującą na wyspie jest islam.

Mieszkańcy Jawy trudnią się przede wszystkim rolnictwem. Warunki klimatyczne panujące na wyspie sprzyjają dużym zbiorom w ciągu roku. Uprawy ryżu, manioku, kukurydzy, orzeszków ziemnych, herbaty, trzciny cukrowej, palmy kokosowej, kakaowca, kauczukowca.

Występują tu gleby powstałe na skałach magmowych – głównie powulkaniczne.

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Pochodzenie nazwy wyspy jest niejasne. Jedna możliwość zakłada, że wcześni podróżnicy z Indii nazwali tak wyspę z powodu gęsto niegdyś tu rosnącej jáwa-wut, natomiast do tego czasu wyspa otrzymywała różne nazwy[2]. Istnieją też inne możliwości: słowo jaú i jego wariacje oznaczają nieznany, odległy. Natomiast w sanskrycie słowo yava oznacza jęczmień, z którego niegdyś słynęła wyspa[3].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Główne wyspy Indonezji

Jawa leży na wschód od Sumatry oraz na zachód od Bali. Na północy znajduje się Borneo, natomiast na południu Wyspa Bożego Narodzenia. Jawa jest wyspą głównie wulkanicznego pochodzenia. Znajduje się na niej pasmo górskie, tworzące grzbiet rozciągający się ze wschodu na zachód. Pasmo to tworzą stożki wulkaniczne, które dawniej były aktywne. Najwyższym wulkanem jest góra Semeru (3676 m n.p.m.). Najaktywniejszym wulkanem na Jawie, a także w całej Indonezji, jest Merapi (2968 m n.p.m.).

Obszar Jawy zajmuje ok. 139 000 km²[4]. Najdłuższa rzeka wyspy to Solo o długości 540 km. Rzeka ma swoje źródła w wulkanie Lawu i ujście w Morzu Jawajskim.

Administracyjnie wyspa jest podzielona na cztery prowincje (Banten, Jawa Zachodnia, Jawa Wschodnia i Jawa Środkowa), jeden region specjalny (Yogyakarta) oraz jeden okręg specjalny (Dżakarta).

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Jawa jest najbardziej zaludnioną wyspą Indonezji, zamieszkuje tu ok. 62% całej populacji kraju[5]. Liczba ludności równa około 130 milionom oznacza, że średnio na jeden km² przypada 1026 osób – jest to jeden z najgęściej zaludnionych zakątków świata. Od lat 70. prowadzony jest program rządowy przesiedlania ludzi do mniej zagęszczonych obszarów Indonezji. Takie działania budzą mieszane reakcje ze strony mieszkańców. Zdarza się, że przesiedleńcy nie są mile widziani w nowych miejscach.

Zmiany demograficzne na Jawie w latach 1800-2010[6]
Rok 1800
szac.
1875
szac.
1900
szac.
1940
szac.
1961
spis
1970
szac.
1990
spis
2010
szac.
Populacja 4 mln 18 mln 29 mln 48 mln 62,7 mln 74 mln 107,5 mln. 130 mln.
Zmiana - Green Arrow Up Darker.svg14 mln Green Arrow Up Darker.svg11 mln Green Arrow Up Darker.svg19 mln Green Arrow Up Darker.svg14,7 mln Green Arrow Up Darker.svg 11,3 mln Green Arrow Up Darker.svg33,5 mln Green Arrow Up Darker.svg22,5 mln

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Pomimo dużej populacji oraz wielkości obszaru wyspy Jawa jest etnicznie homogeniczna. Dwie grupy etniczne mają swoje korzenie na wyspie – Jawajczycy oraz Sundajczycy. Trzecią grupą są Madurczycy, zamieszkujący wyspę Madura, którzy migrują na Jawę Wschodnią od XVIII wieku[7]. Jawajczycy stanowią 2/3 populacji kraju, Sundajczycy 20%, natomiast Madurczycy 10%[7].

Języki[edytuj | edytuj kod]

Na Jawie używa się trzech głównych języków: jawajskiego, sundajskiego oraz madurskiego. Szeroko rozpowszechniony jest również indonezyjski, który jest stosowany jako drugi język.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Ponad 90% Jawajczyków to muzułmanie. Małe enklawy hinduskie można znaleźć na całej Jawie, jednakże największe skupisko wyznawców tej religii znajduje się na wschodnim wybrzeżu wyspy – najbliższym Bali – głównie wokół miasta Banyuwangi. Chrześcijańskie komuny znajdują się głównie w większych miastach, a w niektórych rejonach wiejskich południowo-centralnej Jawy jest silnie rozpowszechniony kościół łaciński. Wyznawcy buddyzmu również skupiają się przede wszystkim w większych miastach. Wiara ta jest rozpowszechniona głównie wśród Chińczyków. Konstytucja indonezyjska uznaje sześć religii.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
Wikinews-logo.svg
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat trzęsienia ziemi na Jawie

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Podstawowe dane o Indonezji, Ekonomia, 2006. [dostęp 2009-06-02].
  2. Thomas E. Raffles: The History of Java. Oxford University Press, 1965, s. 2.
  3. Thomas E. Raffles: The History of Java. Oxford University Press, 1965, s. 3.
  4. K.A. Monk, G. Reksodiharjo-Lilley, Y Fretes: The Ecology of Nusa Tenggara and Maluku. Hongkong: Periplus Editions Ltd, 1996. ISBN 962-593-076-0.
  5. Ambasada Indonezji w Ottawie, ludność. [dostęp 2009-06-02].
  6. *Sojecki Cz., Mała Encyklopedia Powszechna, Warszawa 1969
    • Encyklopedia Powszechna – PWN T. 4, Warszawa 1976
    • Balicki J., Bogucka M., Historia Holandii, Warszawa 1989. ISBN 83-04-03025-X.
  7. 7,0 7,1 Robert Hefner: Java. Singapore. Periplus Editions, 1997, s. 58. ISBN 962-593-244-5.
  8. Dane statystyczne dotyczące Indonezji. Operation World. [dostęp 2009-09-23].