Kambodża

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Preăhréachéanachâkr Kâmpǔchéa
Królestwo Kambodży
Flaga Kambodży
Herb Kambodży
Flaga Kambodży Herb Kambodży
Dewiza: (khm.) Kh-Motto.png
(Naród, Religia, Król)
Hymn: Nokoreach
Położenie Kambodży
Język urzędowy khmerski
Stolica Phnom Penh
Ustrój polityczny monarchia konstytucyjna
Głowa państwa król Norodom Sihamoni
Szef rządu premier Hun Sen
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
89. na świecie
181 040 km²
2,5%
Liczba ludności (2008)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
62. na świecie
13 388 910
75 osób/km²
PKB (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

15,66 mld[1] USD
1016[1] USD
PKB (PPP) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

39,69 mld[1] USD
2576[1] USD
Jednostka monetarna riel kambodżański (KHR)
Niepodległość
 - autonomia
 - ogłoszona
 - uznana
od Francja Francji
8 listopada 1949
9 listopada 1953
20 grudnia 1954
Strefa czasowa UTC +7
Kod ISO 3166 KH
Domena internetowa .kh
Kod samochodowy K
Kod telefoniczny +855
Mapa Kambodży
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Kambodża w Wikipodróżach

Kambodża, Królestwo Kambodży (khm. ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា, trl. Kâmpǔchéa, Preăhréachéanachâkr Kâmpǔchéa) w latach 1976–1989 Kampucza – państwo w południowo-wschodniej Azji, na Półwyspie Indochińskim, nad Zatoką Tajlandzką. Graniczy od zachodu i północy z Tajlandią (długość granicy – 803 km), od północy z Laosem (541 km), a od wschodu z Wietnamem (930 km).

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Kambodży.

Kambodża położona jest między 10°50' a 15°00'N oraz 102°50' a 107°50'E.

Rzeźba[edytuj | edytuj kod]

75% powierzchni kraju zajmuje równinna, aluwialna Nizina Mekongu, wypełniająca stare zapadlisko tektoniczne osadami czwartorzędowymi. Przez jej wschodnią część przepływa główna rzeka kraju Mekong, a w zachodniej części leży rozległe jezioro Tonle Sap (2,7-16 tys. km²). Na południowy wschód od równiny leży wierzchołek delty Mekongu, rozciągającej się na terytorium Wietnamu w kierunku M. Południowochińskiego. Centralna równina oraz delta otoczone są pasmami górskimi od południowego zachodu (Góry Kardamonowe i Góry Słonia oraz od północy Góry Dangrek). Góry Kardamonowe (najwyższy szczyt kraju – Aural 1813 m n.p.m.) i Góry Słonia tworzą naturalną barierę fizycznogeograficzną ciągnącą się wzdłuż całego wybrzeża (małe przybrzeżne wyspy, największa w zatoce Kompong Som). Góry Dangrek stanowią naturalną północną granicę kraju. Na wschód od Mekongu teren stopniowo podnosi się w kierunku Gór Annamskich. Pomiędzy obszarami górskimi a równiną centralną rozciąga się równinny obszar przejściowy o średniej wysokości nieprzekraczającej 200 m n.p.m.

Klimat w Kambodży[edytuj | edytuj kod]

W Kambodży panuje klimat zwrotnikowy monsunowy z wyraźnym podziałem na dwie główne pory roku: suchą i deszczową. Wiejący od połowy maja do połowy października południowo-zachodni monsun przynosi ulewne deszcze. Od początku listopada do połowy marca słabe wiatry północno-wschodnie. W porze tej zachmurzenie jest zmienne, wilgotność powietrza niska, a deszcze padają sporadycznie. Średnia temperatura miesięczna waha się od 21 °C w grudniu do 30 °C w maju. Średnia temperatura roczna na terenach nizinnych wynosi ok. 25 °C. Temperatury są najwyższe tuż przed rozpoczęciem pory deszczowej i mogą przekraczać 38 °C. Najwyższe opady atmosferyczne notuje się na eksponowanych w kierunku morza stokach górskich (5000 mm), a najniższe na nizinnych obszarach centralnych (750–1400 mm). Średnia roczna suma opadów wynosi 1000–2000 mm. Ponad 70% przypada na okres wilgotnego letniego południowo-zachodniego monsunu.

Wody[edytuj | edytuj kod]

Łódź na Tonle Sap
Pływająca wioska na Tonle Sap

Sieć rzeczna Kambodży jest dobrze rozwinięta. Prawie cały obszar kraju znajduje się w dorzeczu Mekongu. Dział wodny I stopnia stanowią pasma Gór Kardamonowych i Gór Słonia. Rzeki na wschodnich zboczach tych gór spływają do jeziora Tonle Sap, a na zachodnich do Zatoki Tajlandzkiej. Osią hydrograficzną kraju jest Mekong płynący na terenie Kambodży w kierunku południowym na odcinku ok. 500 km. Drugim ważnym elementem hydrograficznym kraju jest jezioro o powierzchni od 2600 km² w porze suchej do 10400 km² w porze deszczowej. Z Tonle Sap wypływa rzeka o tej samej nazwie, która podczas pory suchej płynie na południe w kierunku Mekongu. W czasie pory deszczowej nadmiar wody w Mekongu powoduje cofanie się wód rzeki w kierunku jeziora, które rozlewa się w centralnej części niziny. Jego głębokość wzrasta wówczas z 1–3 m do 12 m. Z tego powodu zbiornik ten posiada jedne z najliczniejszych zasobów ryb słodkowodnych na świecie. Doroczne wylewy wód Mekongu przyczyniają się także do akumulacji żyznych aluwiów na terenie równiny centralnej. Inne większe rzeki to: Tonle Srepok, Tonle San, Stung Sen, Stung Sreng, Stung Chinit, Prek Chhlong, Sangke.

Gleby[edytuj | edytuj kod]

Na terenach nizinnych przede wszystkim czerwone gleby ferralitowe (ferralsole, akrisole, luwisole) oraz żyzne gleby aluwialne (fluwisole), występujące m.in. w dolinach Mekongu i Tonle Sap. Na wyżej położonych terenach występują czerwonożółte laterytowe gleby wilgotnych lasów tropikalnych oraz czerwone gleby laterytowe okresowo wilgotnych lasów tropikalnych (czerwonożółte i czerwone gleby ferralitowe).

Flora[edytuj | edytuj kod]

Pola ryżowe

Lasy zajmują ok. 40% powierzchni kraju. Na południu i w części środkowej występują wilgotne lasy równikowe, przechodzące ku północy w monsunowe, tracące liście w porze suchej, z drzewami sandałowymi, kamforowymi, tekowymi, i damarzynkiem, a następnie w sawanny o trawach dochodzących do 1,5 m. Powyżej 800 m n.p.m. lasy sosnowe. Na wybrzeżu lasy namorzynowe, a na okresowo zalewanych obszarach – bagienne. Symbolem Kambodży są powszechnie występujące tzw. palmy cukrowe (Arenga pierzasta; Arenga pinnata), które wykorzystuje się jako surowiec budowlany oraz podstawowy składnik do wyrobu cukru, octu, lekarstw i wina. Drewno stanowi główny surowiec energetyczny kraju, dlatego środowisko naturalne zagrożone jest przez silne wylesianie.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Skład fauny jest typowy dla Regionu Indochińskiego. Z dużych ssaków żyją tu: słoń indyjski, tapir malajski, banteng, nosorożec sumatrzański i antylopa garna. Największe drapieżniki to: tygrys, lampart, niedźwiedź malajski. Wilgotne lasy zamieszkuje lotokot i kalong. Z ssaków naczelnych występują gibony, makaki i langury. Ponadto: pawie, bażanty, kameleony, gekony, pytonysiatkowany i tygrysi.

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Historia Kambodży.
Azja Płd.-Wsch. w X w., Imperium Khmerów zaznaczone na czerwono
Indochiny Francuskie w 1913 r.
Obszary objęte działaniami Czerwonych Khmerów w latach 1989-1990
Posiedzenie Nadzwyczajnej Izby Sądu Kambodży
  • od I w. n.e. – państwo Funan
  • VI w. – Funan zostaje podbity przez powstałe w wyniku secesji księstwo Czenla
  • 802 – powstanie zjednoczonego państwa Khmerów pod rządami dynastii angkorskiej (pozostałością tego okresu jest kompleks archeologiczny Angkor, znajdujący się w pobliżu rzeki Siem Reap)
  • 1432 – imperium Khmerów zostaje zajęte przez Tajów, a stolica przeniesiona z Angkor Thom do Phnom Penh
  • od XV w. uzależnienie od Syjamu i Wietnamu
  • XVI w. – do Kambodży przybyli pierwsi Europejczycy
  • 1863 – znalazła się pod protektoratem francuskim
  • 1884 – stała się kolonią francuską
  • 1887 – włączenie kolonii do Indochin Francuskich
  • 1941-1945 – okupacja japońska
  • 1945-1946 – okupacja tajlandzka
  • 1949 – proklamowanie niepodległości w ramach Unii Francuskiej
  • 1955 – wystąpienie z Unii Francuskiej i przyjęcie do ONZ
  • 1970 – w wyniku zamachu stanu rządy przejął generał Lon Nol; wybuch wojny domowej; przeciw wojskom rządowym występują zbrojnie Czerwoni Khmerzy i zwolennicy obalonego, sprzyjającego komunistom księcia Norodoma Sihanouka
  • 1975-78/79 – rządy Czerwonych Khmerów. Masowe egzekucje i ludobójstwo. Zginęło ponad dwa miliony mieszkańców kraju (według niektórych źródeł – ponad dwa i pół miliona); izolacja kraju; wysiedlenie wszystkich mieszkańców miast do wiejskich komun, likwidacja szkół, zmuszanie ludzi do niewolniczej pracy.
 Osobny artykuł: Czerwoni Khmerzy.
 Osobny artykuł: Demokratyczna Kampucza.
  • 1979 – Interwencja wietnamska. Wojska wietnamskie wspierane przez ZSRR wkraczają do Kambodży i obalają reżim Czerwonych Khmerów; zmiana nazwy państwa na Ludową Republikę Kampuczy i objęcie władzy przez polityków prowietnamskich; Czerwoni Khmerzy przechodzą do partyzantki.
 Osobny artykuł: Ludowa Republika Kampuczy.
  • 1982 – Sihanouk obejmuje kierownictwo koalicyjnego rządu na emigracji
  • wrzesień 1989 – Wietnam wycofuje swoje wojska z Kambodży, u władzy pozostaje rząd premiera Hun Sena. Po zakończeniu wycofywania się wojsk z Kampuczy, rozpoczęto rokowania pokojowe, które były wspierane przez mediatorów wysłanych przez ONZ.
  • październik 1991 – powstanie Najwyższej Rady Narodowej Kambodży, w której skład weszli przedstawiciele wszystkich ugrupowań opozycyjnych.
  • 23 X 1991 – po ponad 2 latach rozmów podpisano chwiejny, aczkolwiek ważny dla dalszych przemian układ pokojowy. Sygnatariuszami pokoju były 4 strony konfliktu kampuczańskiego – prowietnamski rząd Hun Sena, Czerwoni Khmerzy, Khmerski Ludowy Front wyzwolenia Narodowego i neutraliści- oraz przedstawiciele 8 państw zaangażowanych w konflikt.
  • maj 1993 – pierwsze wybory parlamentarne nadzorowane przez ONZ; zwycięstwo odnoszą zwolennicy Sihanouka dochodzi do utworzenia koalicji z ugrupowaniem prowietnamskim
  • październik 1993 – przywrócenie monarchii; królem zostaje Sihanouk
  • 1998 – śmierć Pol Pota i poddanie się przywódców Czerwonych Khmerów (grudzień), informacje te nie zostały nigdy potwierdzone oficjalnie przez rząd kampuczański;
  • 1999 – Kambodża oficjalnie zostaje członkiem Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN)
  • 2000 – wizyta przewodniczącego ChRL w Kambodży zaowocowała podpisaniem porozumienia o współpracy i handlu. Chiny zobowiązały się także do bezinteresownej pomocy finansowej.
  • 2001 – przyjęcie ustawy o powołaniu trybunału do osądzenia zbrodni Czerwonych Khmerów
  • 2003 - powołanie Nadzwyczajnej Izby Sądu Kambodży[2]. Jej zadaniem jest postawienie przed sądem odpowiedzialnych za zbrodnie w czasie ery Czerwonych Khmerów. Swoją pracę Izba rozpoczęła dopiero w 2006 roku. Pierwszy wyrok ws. zbrodni przeciwko ludzkości zapadł 26 lipca 2010 r.[3].
  • 2004 – król Norodom Sihanouk abdykuje; na tron wstępuje jego syn, Norodom Sihamoni.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Kambodża jest monarchią konstytucyjną. Władza legislacyjna należy do dwuizbowego parlamentu złożonego ze 123-osobowego Zgromadzenia Narodowego (izba niższa) i 58-osobowego Senatu (izba wyższa). Pierwsze wybory do Zgromadzenia Narodowego odbyły się w maju 1993 i były nadzorowane przez ONZ (UNTAC).

Głową państwa jest monarcha wybierany przez tzw. "Radę Tronu", w której zasiadają potomkowie trzech linii królewskich (choć rada jest zwolenniczką monarchii dziedzicznej). Władza wykonawcza znajduje się w rękach rządu (Królewski Rząd Kambodży), na czele którego stoi premier który może być odwołany przez króla według uznania. Król może wydać dekret z mocą ustawy jak i dać weto absolutne wobec ustaw parlamentu.

W wyborach do Zgromadzenia Narodowego w 2003 zwycięstwo odniosła postkomunistyczna Kambodżańska Partia Ludowa (do 1991 Ludowo-Rewolucyjna Partia Kambodży). Jednak nie na tyle, by móc sprawować samodzielne rządy. W rezultacie uformowano koalicję rządową z rojalistyczną partią FUNCINPEC - jej pełna nazwa brzmi: Zjednoczony Front Narodowy na rzecz Niezależnej, Neutralnej, Pokojowej i Współpracującej Kambodży (Front Uni National pour un Cambodge Indépendant, Neutre, Pacifique, et Coopératif). Premierem został Hun Sen.

W kolejnych wyborach (27 lipca 2008) Kambodżańska Partia Ludowa zwiększyła liczbę mandatów z 73 do 90. Następne wybory zaplanowane są na 28 lipca 2013.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Administracja Kambodży dzieli się na 20 prowincji (khett):

Siły zbrojne[edytuj | edytuj kod]

Kambodża dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: wojskami lądowymi, marynarką wojenną oraz siłami powietrznymi[4]. Uzbrojenie sił lądowych Kambodży składało się w 2014 roku z: 525 czołgów, 280 opancerzonych pojazdów bojowych, 350 zestawów artylerii holowanej oraz 600 wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych[4]. Marynarka wojenna Kambodży dysponowała w 2014 roku 26 okrętami obrony przybrzeża[4]. Kambodżańskie siły powietrzne z kolei posiadały w 2014 roku uzbrojenie w postaci m.in. 20 samolotów transportowych oraz 16 śmigłowców[4].

Wojska kambodżańskie w 2014 roku liczyły 125 tys. żołnierzy zawodowych oraz 200 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2014) kambodżańskie siły zbrojne stanowią 84. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 192 mln dolarów (USD)[4].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Kambodża jest krajem dosyć słabo zaludnionym. W latach 1975-1985 nastąpił spadek liczby ludności spowodowany bombardowaniami wojsk amerykańskich oraz ludobójstwem rządów Czerwonych Khmerów i wojną domową. Po 1986 – szybki przyrost naturalny (ok. 25‰ rocznie) i powrót uchodźców z Tajlandii. Ludność rozmieszczona jest nierównomiernie. Blisko 80% ludności skupia się w dolinie Mekongu i nad jeziorem Tonle Sap. Najmniej ludzi mieszka w odizolowanych porośniętych lasem równikowym prowincjach Ratanakiri i Mondolkiri, w których gęstość zaludnienia wynosi poniżej 5 osób/km². Wysoki poziom urodzeń oraz stopa zgonów jedna z najwyższych w Azji. Pomimo tego szybki wzrost liczby ludności. Średnia długość życia (57 lat): mężczyźni – 55 lat, kobiety – 59.

Kambodża to kraj niemal jednolity etnicznie – Khmerzy stanowią 94%. Inne mniejszości narodowe to Chińczycy, mieszkający w większych miastach. Czamowie i Wietnamczycy żyją w oddzielnych osadach rozproszonych po całym kraju. Tajowie i Laotańczycy – na terenach przygranicznych. Gwałtowne migracje ludności nastąpiły w latach 70. – unikanie walk, rządy Czerwonych Khmerów. W obawie przed egzekucjami i represjami wiele osób uciekło do Tajlandii i Wietnamu. W 1992 do Kambodży powróciło wielu uchodźców z całego świata.

Osadnictwo[edytuj | edytuj kod]

Kambodża należy do najsłabiej zurbanizowanych krajów azjatyckich. W miastach mieszka tylko 13% ludności. Stolicą, największym miastem, głównym ośrodkiem handlowym, przemysłowym i edukacyjnym jest Phnom Penh. Pozostałe większe miasta to: Battambang, Kampong Czam, Pursat, Kompong Som i Kampot. Osadnictwo wiejskie rozproszone – centralna i południowa część kraju. Typowa wioska (phum), jednolita etnicznie liczy do 500 mieszkańców. Stanowi ona część większej jednostki osadniczej skupiającej kilka wiosek (khum), w której znajduje się wspólna szkoła, świątynia buddyjska i kilka sklepów.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Ołtarz w buddyjskiej świątyni Wat Phnom w Phnom Penh

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[5][6]:

 Osobny artykuł: Zbory Boże w Kambodży.
  • brak religii – 0,2% (30 000)
  • inne religie – 0,1% (10 000)
 Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Kambodży.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Manuskrypt buddyjski w języku palijskim: Tipitaka

Literatura khmerska powstawała i rozwijała się pod wpływem kultury indyjskiej. Najstarsze zabytki (sanskryckie na kamiennych płytach, stelach i kolumnach świątyń) pochodzą z III w. (okres przedangkorski III-VIII w.) Z okresu angkorskiego (IX-XIII w.) zachowały się wierszowane panegiryki na cześć bogów i władców. Najstarsze teksty w języku khmerskim pochodzą z XIV w., m.in. poemat Legenda o Angkorze.

Prawdopodobnie w XIV w. powstała epopeja kosmogoniczna Treiphet (zachowały się jedynie późniejsze wersje). Od XIV w., wraz z rozwojem buddyzmu therawady, zaczęły się pojawiać religijne teksty w języku palijskim (Tripitaka – palijski kanon buddyjski) i w języku khmerskim.

Do naszych czasów w niezmienionej postaci przetrwały ustne przekazy legendy, bajek i cudownych historii opowiadanych przez kapłanów i bajarzy.

Dzieje literatury kambodżańskiej zaczynają się od najsłynniejszej epopei, zwanej Reamker – odpowiednik staroindyjskiej Ramajana (najstarsze fragmenty z XV-XVII w.). W XIX w. powstały tzw. Roczniki królewskie, które stanowią główne źródło historyczne dla poznania dziejów Kambodży. W 1936 ukazała się pierwsza powieść khmerska Nhok Thema. Po uzyskaniu niepodległości w 1953 rozwinął działalność Instytut Buddyjski w Phnom Penh. Powstawała literatura oparta na wzorach europejskich (zapoczątkowana w czasach kolonizacji francuskiej). W latach 1975-1978 wymordowano praktycznie wszystkich twórców i działalność literacka zanikła. Po 1979 życie literackie odrodziło się, a utwory przybrały charakter rozliczeniowy i dotyczyły lat 1975-1978.

Taniec[edytuj | edytuj kod]

Klasyczny taniec khmerski
Ludowy taniec khmerski

Podstawowe kategorie tańca khmerskiego to: taniec klasyczny, taniec ludowy i tańce towarzyskie (często wykonywane w kręgu).

Badacze spierają się na temat pochodzenia tańca klasycznego w jego obecnej formie: zdaniem niektórych[kogo?] wywodzi się on bezpośrednio z czasów angkorskich, inni uważają, że został zapożyczony, albo co najmniej zmodyfikowany w wyniku wpływów z Syjamu w XIX wieku. Wykonywany był wyłącznie na dworze królewskim lub w świątyni, a jego wykonawczynie uważano za ziemskie odpowiedniki niebiańskich tancerek - apsar[7].

Taniec zwykle ilustruje jakąś fabułę np. mity, opowieści romantyczne, bądź kambodżańską wersję Ramajany (Reamker).

W czasach reżimu Czerwonych Khmerów większość artystów tańca i muzyki klasycznej została wymordowana, lecz po 1979 tradycja tańca zaczęła się odradzać. Przywrócony został do życia Balet Królewski, w dużej mierze dzięki staraniom księżniczki Norodom Bopha Devi, która przed czasami Czerwonych Khmerów występowała jako primabalerina[7]. W 2003 Królewski Balet Kambodży został wpisany na Listę Dziedzictwa Niematerialnego UNESCO[8]

Taniec ludowy wykonywany jest w tradycyjnych strojach społeczności wiejskich (sampot), często z wykorzystaniem sprzętów używanych w tradycyjnych wiejskich pracach. Towarzyszy zwykle wiejskim uroczystościom religijnym i świeckim, obecnie coraz częściej pokazywany jako atrakcja turystyczna.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

  • PKB w cenach bieżących: 12,88 mld USD (2011)
  • PKB według siły nabywczej (PPP): 36,01 mld USD (2011)
  • wzrost PKB:
    • 0,1% (2009)
    • 6,0% (2010)
    • 6,1% (2011)
    • 6,2% (2012, szacunki)
  • PKB na głowę: 900 USD/osobę (2011)
  • Struktura PKB (2011): rolnictwo – 30,9%, przemysł – 22%, usługi – 40%[9]
  • Wielkość eksportu: 4,69 mld USD (2010)
  • Główne towary eksportowe: odzież, drewno, miedź, ryż, ryby, tytoń, obuwie
  • Główni partnerzy w eksporcie: USA (58,1%), Niemcy (7,3%), Wielka Brytania (5,2%), Kanada (4,6%), Wietnam (4,5%)
  • Wielkość importu: 6,24 mld USD (2010)
  • Główne towary importowe: produkty naftowe, papierosy, złoto, materiały konstrukcyjne, maszyny, pojazdy mechaniczne, farmaceutyki
  • Główni partnerzy w imporcie: Tajlandia (23,1%), Wietnam (16,9%), Chiny (15%), Hongkong (10,4%), Singapur (7,5%), Tajwan (7,2%), Korea Płd (4,8%)
  • Deficyt obrotów bieżących: -1,5 mld USD (2010)[10]
  • Struktura zatrudnienia (1994): rolnictwo – 68%, przemysł – 13%, usługi – 19%
  • Struktura użytkowania ziemi (1993): grunty orne – 16,8%, użytki zielone – 3,2%, lasy – 39%, inne – 41%

Jest to jeden z najbiedniejszych krajów na świecie. Od 1986 rozpoczął się proces prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych oraz zakładów rzemieślniczych. Przemysł jest słabo rozwinięty – funkcjonują tylko małe fabryki kauczuku, tartaki i zakłady przemysłu spożywczego, dlatego wielce ważnym elementem gospodarki kraju jest rolnictwo.

Baza surowcowa[edytuj | edytuj kod]

Kambodża posiada niewiele surowców mineralnych, są to:

Obecnie wydobywa się sól kamienną, fosforyty, kamienie szlachetne i rudy żelaza. Nieeksploatowane są boksyty. W 1992 zasoby gazu ziemnego w Kambodży oszacowano na 1500-3500 mld m³, a rezerwy ropy naftowej na 50-100 mln baryłek.

Transport i łączność[edytuj | edytuj kod]

Kambodża ma rozwiniętą żeglugę śródlądową na Mekongu i jego dopływach, a długość dróg wodnych wynosi 2400 km (2004). Długość dróg kołowych – 34 100 km, z czego 3000 km to drogi pierwszej klasy (drogi narodowe). Długość różnotorowych linii kolejowych wynosi 649 km (0,4 km na 100 km² – 1988). W 1975 długość ta wynosiła 1370 km, lecz w latach 1976-1978 80% uległo zniszczeniu. Od 1978 trwa ich odbudowa. Główne połączenia kolejowe i drogowe to: Phnom Penh-Kompong Som i Phnom Penh-Bangkok (Tajlandia). Główny port morski znajduje się w Kompong Som. Najważniejsze porty lotnicze to Phnom Penh) oraz Angkor w pobliżu Siem Reap.

Handel zagraniczny[edytuj | edytuj kod]

Kambodża posiada ujemny bilans handlowy. W 2004 import wyniósł 3129 mln USD, a eksport – 2311 mln USD. Głównymi odbiorcami eksportu są: Stany Zjednoczone 56,2%, Niemcy 11,5%, Wielka Brytania 7%, Kanada 4,3%. Głównymi partnerami w imporcie są: Tajlandia 23,9%, Hongkong 15%, Chiny 13,5%, Singapur 11,5%, Wietnam 7,6%, Tajwan 7,3%.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Srebrna pagoda w Phnom Penh
Plaża w Sihanoukville

Od 1986 istnieje możliwość zwiedzania Kambodży. Do najbardziej interesujących miejsc należą:

W 1987 Kambodżę odwiedziło ok. 1000 turystów, a w 1993 już 118 tys.; wpływy z turystyki wynosiły 48 mln USD.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2013: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2014 (ang.). [dostęp 11-04-2014].
  2. Dzień Międzynarodowej Sprawiedliwości: Wszystkie państwa muszą umocnić swoje zobowiązanie przestrzegania międzynarodowego prawa (pol.). Amnesty International. [dostęp 26 lipca 2010].
  3. 35 lat więzienia za śmierć 14 tysięcy ludzi (pol.). Radio ZET. [dostęp 26 lipca 2010].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Cambodia (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-09-04].
  5. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-21].
  6. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-21].
  7. 7,0 7,1 Trevor Ranges: Kambodża. Naional Geographic, 2010, s. 38. ISBN 978-83-7596-112-6.
  8. Królewski Balet Kambodży na Liście Dziedzictwa Niematerialnego UNESCO. UNESCO. [dostęp 2013-01-07].
  9. Dane Banku Światowego. [dostęp 2012-12-13].
  10. Global Finance Country Economic Report. [dostęp 2012-12-13].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz hasło Kambodża w Wikisłowniku