Grupa Wyszehradzka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Grupa Wyszehradzka
Visegrad group.png
Państwa Grupy Wyszehradzkiej
Członkowie  Czechy
 Polska
 Słowacja
 Węgry
rotacyjna prezydencja  Węgry (od 1 lipca 2013 do 30 czerwca 2014)
Utworzenie 15 lutego 1991
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Oficjalna strona organizacji
Spotkanie premierów Grupy Wyszehradzkiej, Wieliczka 2009 (od lewej: Robert Fico, Jan Fischer, Donald Tusk, Gordon Bajnai).

Grupa Wyszehradzka (V4) – nieformalne zrzeszenie czterech państw Europy ŚrodkowejCzech, Polski, Słowacji i Węgier, którego celem jest pogłębianie współpracy między tymi krajami, w początkowej fazie w szczególności w kwestiach przystąpienia do struktur Unii Europejskiej i NATO. Powołane w 1991 roku przez trzy państwa (Polskę, Węgry i Czechosłowację) tworzące tzw. Trójkąt Wyszehradzki. W późniejszym czasie, wskutek rozpadu Czechosłowacji (1 stycznia 1993 r.), członkami grupy stały się Czechy i Słowacja. Jedyną instytucją grupy jest Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki (International Visegrad Fund).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Termin powstał po spotkaniu 15 lutego 1991 prezydentów Polski (Lech Wałęsa) i Czechosłowacji (Václav Havel) oraz premiera Węgier (József Antall) na zamku w węgierskim mieście Wyszehrad. Spotkanie to zostało zaplanowane specjalnie właśnie w tym gronie, gdyż państwa te miały nie tylko zbieżne główne cele ich polityki zagranicznej, ale także podobne możliwości jej realizacji, czym różniły się od pozostałych państw byłego bloku komunistycznego, których wewnętrzne przemiany były z reguły znacznie mniej zaawansowane, a droga do struktur europejskich i północnoatlantyckich znacznie dłuższa. Miejsce spotkania nawiązywało do spotkań królów Polski, Czech i Węgier w Wyszehradzie w 1335 i 1338 roku.

Na spotkaniu ustalono zasady przyszłej współpracy pomiędzy tymi państwami, a w szczególności ustalono, że będą wzajemnie konsultować i koordynować swoje działania, oraz że na arenie międzynarodowej będą wzajemnie wspierać swoje dążenia. Głównymi założeniami była wspólna integracja z Europą i strefą atlantycką, aby nie generować nowych podziałów po upadku bloku wschodniego. Z tego wynikała część deklarowanych na spotkaniu założeń np. poszanowanie praw człowieka, budowanie demokracji parlamentarnej, niwelowanie gospodarczych i administracyjnych pozostałości po poprzednim ustroju.

Drugie spotkanie Grupy Wyszehradzkiej odbyło się 6 października 1991 roku w Krakowie. Na przebieg i deklaracje wpłynął upadek Związku Radzieckiego i konflikt jugosłowiański. Opierano się wtedy głównie na zapewnianiu bezpieczeństwa państwom Grupy, ponieważ po rozwiązaniu Układu Warszawskiego nie były one członkami żadnego sojuszu militarnego.

Kolejne ważne spotkanie odbyło się w Pradze 6 maja 1992 roku. Oprócz prezydentów państw pojawili się na nim przedstawiciele Komisji Europejskiej i trzech kolejnych prezydencji Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej. Po nim wiele spotkań odkładano m.in. z powodu aksamitnego rozwodu na Czechosłowacji. Dodatkowo po 1993 roku zarówno Czechy i Słowacja sprzeciwiały się współpracy w ramach Grupy Wyszehradzkiej[1]. Kolejne spotkanie odbyło się dopiero 15 maja 1999 roku w Budapeszcie, po wyborach na Węgrzech, Słowacji i w Czechach. Na tym spotkaniu odbyła się symboliczna reaktywacja Grupy Wyszehradzkiej. Ustalono wtedy mechanizm przyszłych spotkań premierów, a mianowicie, że mają się one odbywać 2 razy do roku. Rok później powołano Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki z siedzibą w Bratysławie.

Od tego czasu, w ramach grupy wyszehradzkiej znacznie zwiększyła się ilość spotkań polityków z najwyższych szczebli władzy tych państw, a omawiano na nich nie tylko wspólną politykę zagraniczną na zewnątrz, ale także wzajemne relacje pomiędzy tymi państwami, gdyż reprezentowały one bardzo zbliżony poziom rozwoju społeczno-gospodarczego.

W 1992 r. w ramach grupy zostało zawarte Środkowoeuropejskie Porozumienie o Wolnym Handlu (CEFTA), pomiędzy Polską a Czechami, Słowacją i Węgrami.

Współpraca w ramach Grupy, a szczególnie regionalna integracja, cierpiała na skutek odmiennych priorytetów poszczególnych państw, dążących przede wszystkim do integracji z Unią (szczególnie wyrazistych w przypadku Czech), i dopiero spowolnienie europejskich procesów integracyjnych wymusiło utworzenie porozumienia CEFTA, które przyniosło namacalne efekty gospodarcze.

Co pół roku odbywają się spotkania premierów (przeważnie: czerwiec i grudzień), a co roku spotkania prezydentów (najczęściej wrzesień) i przewodniczących parlamentów (czerwiec).

Charakterystyka państw[edytuj | edytuj kod]

Państwo Stolica Powierzchnia
(km²)
Ludność
PKB per capita
(USD)
NATO UE Euro Głowa państwa Od Szef rządu Od
Czechy Czechy Praga 78,866 10,512,782 27,000 NATO Unia Europejska
-
Miloš Zeman 8 marca 2013 Bohuslav Sobotka 29 stycznia 2014
Polska Polska Warszawa 312,685 38,544,513 21,118 NATO Unia Europejska
-
Bronisław Komorowski 6 sierpnia 2010 Donald Tusk 16 listopada 2007
Słowacja Słowacja Bratysława 49,035 5,410,836 16,726 NATO Unia Europejska Euro symbol.svg Ivan Gašparovič 15 czerwca 2004 Robert Fico 4 kwietnia 2012
Węgry Węgry Budapeszt 93,030 9,908,798 12,735 NATO Unia Europejska
-
János Áder 10 maja 2012 Viktor Orbán 29 maja 2010
Visegrad group.png Razem 533,616 64,376,929 19,394[a]

Przewodnictwo w Grupie Wyszehradzkiej[edytuj | edytuj kod]

Dany kraj obejmuje rotacyjne przewodnictwo w Grupie Wyszehradzkiej od 1 lipca do 30 czerwca roku następnego.

Kraje obejmujące rotacyjne przewodnictwo:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Średnia PKB per capita.

Przypisy

  1. Góralczyk B., Współpraca Wyszehradzka: geneza, doświadczenia, perspektywy, Polska Fundacja Spraw Międzynarodowych, Warszawa 1999.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]