Płaca minimalna
Płaca minimalna – najniższa z możliwych płac, najczęściej ustalana na drodze prawnej przez dane państwo.
Celem odgórnego ustalenia nieprzekraczalnego minimum płacowego jest wykluczenie szkodliwej dla pracowników konkurencji pracodawców w obniżaniu kosztów przez zaniżanie płac. Takie podejście powoduje usunięcie z rynku pracy osób, których praca wyceniania jest przez pracodawców poniżej płacy minimalnej.
[edytuj] Minimalne wynagrodzenie ustawowe w Polsce
W Polsce minimalne wynagrodzenie ustalane jest corocznie na podstawie ustawy z 10 października 2002 o minimalnym wynagrodzeniu za pracę[1] Wysokość minimalnego wynagrodzenia, podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, w drodze obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów do 15 września każdego roku.
Minimalne wynagrodzenie za pracę od 1 stycznia 2012 wynosi 1500 zł brutto[2].
W okresie pierwszego roku pracy danego pracownika nie może być niższe niż 80% wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę[3] (80% x 1500 = 1200 zł).
| data wprowadzenia | stawka minimalna brutto po denominacji |
stawka minimalna brutto przed denominacją |
|---|---|---|
| 1 I 2012 | 1 500 | – |
| 1 I 2011 | 1 386 | – |
| 1 I 2010 | 1 317 | – |
| 1 I 2009 | 1 276 | – |
| 1 I 2008 | 1 126 | – |
| 1 I 2007 | 936 | – |
| 1 I 2006 | 899,10 | – |
| 1 I 2005 | 849 | – |
| 1 I 2004 | 824 | – |
| 1 I 2003 | 800 | – |
| 1 I 2001 | 760 | – |
| 1 III 2000 | 700 | – |
| 1 XI 1999 | 670 | – |
| 1 I 1999 | 528 | – |
| 1 II 1998 | 500 | – |
| 1 VII 1997 | 450 | 4 500 000 |
| 1 II 1997 | 406 | 4 060 000 |
| 1 I 1997 | 391 | 3 910 000 |
| 1 VII 1996 | 370 | 3 700 000 |
| 1 IV 1996 | 350 | 3 500 000 |
| 1 I 1996 | 325 | 3 250 000 |
| 1 X 1995 | 305 | 3 050 000 |
| 1 VII 1995 | 295 | 2 950 000 |
| 1 IV 1995 | 250 | 2 500 000 |
| 1 I 1995 | 260 | 2 600 000 |
| 1 X 1994 | 240 | 2 400 000 |
| 1 VII 1994 | 220 | 2 200 000 |
| 1 IV 1994 | 205 | 2 050 000 |
| 1 I 1994 | 195 | 1 950 000 |
| 1 X 1993 | 1 750 000 | |
| 1 VII 1993 | 1 650 000 | |
| 1 I 1993 | 1 500 000 | |
| 1 X 1992 | 1 350 000 | |
| 1 IX 1992 | 1 300 000 | |
| 1 VIII 1992 | 1 200 000 | |
| 1 V 1992 | 1 000 000 | |
| 1 I 1992 | 875 000 | |
| 1 XII 1991 | 700 000 | |
| 1 X 1991 | 652 000 | |
| 1 VII 1991 | 632 000 | |
| 1 IV 1991 | 605 000 | |
| 1 I 1991 | 550 000 | |
| 1 X 1990 | 440 000 | |
| 1 IX 1990 | 368 000 | |
| 1 I 1990 | 120 000 | |
| 1 X 1989 | 38 000 | |
| 1 VII 1989 | 22 100 | |
| 1 I 1989 | 17 800 | |
| 1 I 1988 | 9000 | |
| 1 I 1987 | 7000 | |
| 1 I 1986 | 5400 | |
| 1 IX 1982 | 5400 | |
| 1 I 1982 | 3000 | |
| 1 I 1980 | 2000 | |
| 1 V 1979 | 1800 | |
| 1 V 1978 | 1600 | |
| 1 V 1977 | 1400 | |
| 1 VIII 1974 | 1200 | |
| 1 XII 1970 | 1000 |
| rok | stawka minimalna brutto (PLN) |
stawka minimalna netto (PLN)[uwaga 1] |
stawka minimalna netto (PLN)[uwaga 2] |
koszt całkowity zatrudnienia pracownika dla pracodawcy (PLN)[uwaga 3] |
|---|---|---|---|---|
| 2012 | 1500 | 1111,86 | 1116,86 | 1777,2 |
| 2011 | 1386 | 1032,34 | 1037,34 | 1642,14 |
| 2010 | 1317 | 984,15 | 989,15 | 1560,39 |
| 2009 | 1276 | 954,96 | 959,96 | 1511,81 |
| 2008 | 1126 | 845,17 | 850,17 | ? |
| 2007 | 936 | do 30.06: 675,40 od 01.07: 697,95 |
do 30.06: 680,40 od 01.07: 702,95 |
? |
| 2006 | 899,10 | 647,93 | 652,93 | ? |
| 2005 | 849 | 617,39 | ? | ? |
| 2004 | 824 | 602,77 | ? | ? |
| 2003 | 800 | 588,39 | ? | ? |
| 2002 | 760 | 561,82 | ? | ? |
| 2001 | 760 | 559,12 | ? | ? |
| 2000 | 700 | 512,83 | ? | ? |
| Źródła: http://msp.money.pl/kalkulatory_i_wskazniki/wskazniki/wynagrodzenia oraz http://www.infor.pl/kalkulatory/wynagrodzenia. | ||||
- ↑ Wypłata "na rękę" przy standardowych kosztach uzyskania przychodu.
- ↑ Wypłata "na rękę" przy podwyższonych kosztach uzyskania przychodu ze względu na dojazd do pracy z innej miejscowości.
- ↑ Przy ubezpieczeniu wypadkowym 1,67%. Ubezpieczenie wypadkowe dla nowych pracodawców wynosi 1,67% płacy brutto. W kolejnych latach może się ono zmieniać w zależności od warunków pracy i wypadkowości w danym zakładzie pracy. Koszt całkowity zatrudnienia pracownika dla pracodawcy uwzględnia jedynie obowiązkowe kwoty przekazywane: pracownikowi, do ZUSu i do Urzędu Skarbowego. Podana kwota nie uwzględnia płatnych przez pracodawcę obowiązkowych kosztów: badań lekarskich, szkoleń BHP, kosztów związanych z funduszem socjalnym, ani kosztów zastępstw w czasie udzielenia obowiązkowego urlopu wypoczynkowego.
[edytuj] Przykłady płac minimalnych w wybranych krajach Europy i w USA[5]
Pensja minimalna brutto w lipcu 2010 r. ( w przeliczeniu: 1€ = 4,146986586057056zł.) :
- Belgia – 1 388€ = ok. 5756zł.
- Bułgaria – 123€ = ok. 510zł.
- Czechy – 311€ = ok. 1290zł.
- Estonia – 278€ = ok. 1153zł.
- Francja – 1 344€ = ok. 5573zł.
- Irlandia – 1 462€ = ok. 6063zł.
- Luksemburg – 1725€ = ok. 7154zł.
- Polska – 317,58€ = 1317zł.
- Słowacja – 308€ = ok. 1277zł.
- Turcja – 392€ = ok. 1626zł.
- Węgry – 257€= ok. 1066zł.
- Wielka Brytania – 1 169€ = ok. 4848zł.
- USA – 1024€ = ok. 4247zł.
Tylko w niektórych krajach UE minimalne wynagrodzenie jest zdefiniowane. W USA, Wlk. Brytanii i Irlandii występują stawki godzinowe. W styczniu 2009, 20 z 27 krajów Unii miało ustaloną stawkę minimalną, od 123€ w Bułgarii do 1642€ w Luksemburgu. W niektórych krajach, gdzie nie ma prawnie ustanowionej płacy minimalnej, występują minimalne stawki branżowe. Inaczej jest w USA, gdzie płace minimalne godzinowe pasują dokładnie do minimalnych kosztów utrzymania.
W Niemczech, Austrii i krajach skandynawskich płaca minimalna jest zasadniczo pozostawiona w domenie autonomii układowej pracodawców i związków zawodowych.
Tabela przedstawia miesięczne minimalne wynagrodzenie w wybranych krajach.
| Prawnie ustanowione wynagrodzenie minimalne w Euro (Stan: 01/2007)' |
Zmierzone dzięki Indeksowi Big-Maca |
||
| Kraj | Stawka godzinowa | Stawka miesięczna | Ilość Big-Maców na godzinę |
|---|---|---|---|
| Luksemburg | 9,08 | 1.570 | 2,63 |
| Francja | 8,27 | 1.254 | 2,58 |
| Holandia | 8,13 | 1.301 | 2,76 |
| Wielka Brytania | 7,96 (£ 5,52) | 1.361 | 2,74 |
| Belgia | 7,93 | 1.259 | 2,33 |
| Australia | 7,65 (12,75 AUD) | 3,94 | |
| Andora | 6,50 | 1.080 | |
| USA | 5,39 (7,25$) | 676 | 2,25 |
| Grecja | 4,22 | 668 | 1,46 |
| Hiszpania | 3,99 | 666 | 1,25 |
| Izrael | 3,54 | ||
| Malta | 3,47 | 585 | 1,22 |
| Słowenia | 3,02 | 522 | 1,37 |
| Portugalia | 2,82 | 475 | 1,06 |
| Polska (2010) | 1,83 | 317 | 0,88 |
| Czechy | 1,76 | 288 | 0,72 |
| Węgry | 1,50 | 258 | 0,65 |
| Estonia | 1,33 | 230 | 0,69 |
| Słowacja | 1,32 | 217 | 0,66 |
| Wenezuela | 204 | ||
| Łotwa | 1,00 | 174 | 0,52 |
| Litwa | 0,99 | 172 | 0,50 |
| Rumunia | 0,66 | 114 | 0,31 |
| Bułgaria | 0,53 | 92 | 0,35 |
| Rosja | 32 (1100 rubli) | ||
| Szwecja, Dania | (wg branż) | ||
| Austria | (wg branż, przy opiece społecznej od 2008 1000€/miesięcznie) |
||
| Niemcy | (tylko niektóre branże, różne stawki) | ||
| Szwajcaria | (trwa dyskusja) | ||
| Źródło: | Hans-Böckler- Stiftung 2007 (oprócz Andory, Australii, USA i Izraela) |
Eurostat 2007 (poza Rosją i Wenezuelą) |
|
[edytuj] Przykłady płac minimalnych w wybranych krajach Azji
Chiny – 960 juanów (~141 dolarów – ~ 391.98 PLN) (płaca od 1 lipca 2011 – wzrost o 20 procent do dotychczasowej)[6] Korea Północna $60.78 (~ 166.8 PLN)[7]
[edytuj] Minimalne wynagrodzenie a średnie wynagrodzenie
W wielu krajach Europy Zachodniej minimalne wynagrodzenie ustanowione jest jako odsetek średniego miesięcznego wynagrodzenia.
| Kraj | Minimalne wynagrodzenie jako % średniego wynagrodzenia w 2010 jeśli nie podano inaczej [8] |
|---|---|
| Francja (2009) | 47,6 |
| Słowenia | 47,5 |
| Malta | 46,2 |
| Luksemburg | 45,9 |
| Holandia (2009) | 44,1 |
| Portugalia | 42,8 |
| Łotwa | 42,2 |
| Litwa | 42,0 |
| Grecja | 40,4 |
| Polska (2009) | 39,7 |
| Irlandia | 39,3 |
| Węgry | 38,8 |
| Wielka Brytania | 38,2 |
| Bułgaria | 36,8 |
| Słowacja | 36,6 |
| Chorwacja | 36,5 |
| Estonia | 35,6 |
| Hiszpania | 35,3 |
| Czechy | 33,4 |
| Rumunia | 32,3 |
| USA | 32,1 |
[edytuj] Odsetek osób pobierających minimalne wynagrodzenie
Minimalne wynagrodzenie otrzymuje teoretycznie mały odsetek ogółu zatrudnionych. Jednak jeden z najwyższych udział osób zarabiających minimum występuje we Francji, Litwie i Rumunii. Polska w klasyfikacji Eurostatu zajęła 9. miejsce z wynikiem 4,49%.
| Pobierający minimalne wynagrodzenie (Stan: 2005) | |
| Kraj | % zatrudnionych |
|---|---|
| Bułgaria | 16,00% (2007) |
| Francja | 15,60% |
| Litwa | 12,07% |
| Rumunia | 12,00% |
| Luksemburg | 11,00% |
| Węgry | 7,95% |
| Estonia | 5,72% |
| Portugalia | 5,50% |
| Polska | 4,49% |
| Irlandia | 3,10% |
| Holandia | 2,07% |
| Słowenia | 2,00% |
| Czechy | 2,00% |
| Słowacja | 1,93% |
| Wielka Brytania | 1,80% |
| Malta | 1,50% |
| USA | 1,40% |
| Hiszpania | 0,77% |
| Źródło: Dane Eurostatu. | |
[edytuj] Opinie o płacy minimalnej
Wielu[9] uznaje, że płaca minimalna to właściwy instrument do zabezpieczenia bytu zatrudnionych wszędzie tam, gdzie panuje wśród pracodawców tendencja do oszczędzania poprzez zaniżanie wynagrodzeń do poziomu nie pozwalającego zatrudnionym na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Stanowienie płacy minimalnej służy także wyeliminowaniu z rynku przedsiębiorstw, dla których wyzysk pracowników jest jedyną możliwą drogą do osiągnięcia sukcesu ekonomicznego, np. oferujących produkty słabej jakości, nie posiadających odpowiedniego kapitału, nieinnowacyjnych.
Inni argumentują, że jest to instytucja szkodliwa, ponieważ wypycha z rynku pracy osoby najgorzej sobie na nim radzące. Sztucznie zawyża także realne koszty zatrudnienia ustalane przez przedsiębiorców, w oparciu o wydajność pracy (w prawidłowo funkcjonującym przedsiębiorstwie wzrost płac nie może być szybszy niż ROE i wydajność pracy). W Polsce np. jedną z grup o najwyższym bezrobociu są osoby do 30 roku życia, czyli dopiero wchodzące na rynek pracy i mające małe doświadczenie zawodowe. Pracodawca stając przed dylematem zatrudnienia kogoś za zawyżoną według siebie stawkę, często od tego odstępuje.
Ponadto, płaca minimalna, zdaniem liberalnych ekonomistów, jest rodzajem ceny urzędowej, jest zatem formą etatyzmu i funkcjonuje bez oparcia o realia rynkowe. Efektem istnienia cen urzędowych jest poszerzanie się szarej strefy. Relatywnie wysoka płaca minimalna przyczynia się więc do powiększania pozaprawnego obrotu gospodarczego, a co za tym idzie – obrotu nieopodatkowanego i wyjętego m.in. spoza wymogów legalnego rynku pracy. Zaburza to konkurencję na rynku, a państwu przysparza kosztów walki z tym zjawiskiem oraz strat w dochodach do budżetu. W Polsce w oparciu o wysokość płacy minimalnej funkcjonuje wiele świadczeń socjalnych, tak więc jej podwyższenie ma oprócz bezpośredniego (pracownicy zatrudnieni w tzw. "budżetówce") także pośredni wpływ na powiększanie wielkości wydatków budżetowych (patrz: deficyt budżetowy, efekt wypychania).
Z badań trójki amerykańskich naukowców – Browna, Gilroya i Kohena, opublikowanych w 1982 roku wynika, że negatywny wpływ regulacji płac na poziom zatrudnienia jest niemal żaden. W 2005 r. najniższe ustawowe wynagrodzenie pobierało w USA jednak zaledwie 1,4% zatrudnionych.
W 1999 roku płacę minimalną wprowadzono w Wielkiej Brytanii, gdzie początkowo, w obawie przed negatywnymi efektami wynosiła jedynie 3,60 funta za godzinę pracy, a następnie wzrastała do 5,05 w 2005. Powołana w celu monitorowania efektów decyzji Low Pay Commission nie stwierdziła negatywnego wpływu decyzji na inflację i zatrudnienie i zalecała dalsze podwyższanie płacy, nawet powyżej średniego wzrostu wynagrodzeń. Nie doszło także do zmniejszenia ilości miejsc pracy – w czasie od wprowadzenia regulacji w życie przybyło ich 1,75 miliona. W przeprowadzonym w 2004 roku sondażu wśród brytyjskich pracodawców 90% z nich odpowiedziało, że wzrost płac z tytułu płacy minimalnej jest dla nich bez znaczenia. Wskazuje się także, że wprowadzenie tej instytucji wpływa pozytywnie na zmniejszenie się współczynnika Giniego i na zmniejszenie różnic w płacach między kobietami a mężczyznami (1998 – kobieta zarabiała tam średnio 78,8% płacy mężczyzny, w 2004 – 81,8%). W 2005 r. najniższe ustawowe wynagrodzenie pobierało w tym kraju jedynie 1,8% zatrudnionych.
Przypisy
- ↑ Dz. U. Nr 200, poz. 1679, z 2004 r. Nr 240, poz. 2407 oraz z 2005 r. Nr 157, poz. 1314.
- ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 września 2011 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2012 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 192, poz. 1141)
- ↑ Ustawa z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2002 r. Nr 200, poz. 1679)
- ↑ Wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę od 1 grudnia 1970 r.
- ↑ Minimum Wages in June 2010 (ang.). 2010. [dostęp 2011-01-08].
- ↑ Chiny: płaca minimalna pójdzie w górę | Centrum Studiów Polska-Azja
- ↑ NORTH KOREA NEWSLETTER NO. 118 (August 5, 2010)
- ↑ Eurostat - Data Explorer Monthly minimum wage as a proportion of average monthly earnings (%).
- ↑ Gwarantowana płaca minimalna: nie taki diabeł straszny...Tomasz Borejza, "Le Monde diplomatique – edycja polska", nr 1/2007
