Libertarianizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy doktryny politycznej. Zobacz też: Libertarianizm (metafizyka).

Libertarianizm (łac. liber – wolny) – zbiór powiązanych filozofii politycznych, które uznają wolność za najwyższą wartość w polityce[1]. Oznacza to położenie nacisku na indywidualną i polityczną wolność oraz dobrowolność zrzeszania się. Jest przeciwieństwem autorytaryzmu. Pomimo że libertarian łączy niechęć do władzy rządowej, są oni bardzo zróżnicowani w jej krytyce. Poszczególne szkoły libertarianizmu oferują szeroki zakres poglądów, jak daleko powinna sięgać władza rządu. Minarchiści proponują rząd, którego funkcje byłyby ograniczone do powstrzymywania agresji, zaś anarchiści postulują eliminacje całego systemu politycznego. Libertarianie są zwolennikami leseferyzmu i własności prywatnej.

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Termin ''libertarianizm'' został użyty po raz pierwszy przez wolnomyślicieli oświeceniowych w nawiązaniu do metafizycznego przekonania o wolnej woli, stojącego w opozycji do inkompatybilistycznego determinizmu[2]. Po raz pierwszy pojęcie to zostało użyte w roku 1789 w piśmie Wiliama Belshama[3]. Lewicowi anarchiści zaczęli używać pojęcia libertarianizm na określenie swoich poglądów politycznych w latach pięćdziesiątych XIX wieku. Rewolucyjny anarchista Joseph Déjacque wydawał Le Libertaire, Journal du Mouvement social w Nowym Jorku między rokiem 1858 a 1861. Według historyka Maxa Nettlaua używanie określenia komunizm libertariański datuje się od listopada 1880 roku, kiedy to przyjął je francuski kongres anarchistyczny[4]. Stosowanie terminu libertarianizm przez anarchistów stało się bardziej popularne od lat dziewięćdziesiątych XIX wieku, po tym, jak był on używany we Francji w celach obejścia praw antyanarchistycznych i uniknięcia negatywnych skojarzeń ze słowem anarchia (na przykład Sebastien Faure i Louise Michel wydawali gazetę Le Libertaire (fr. – Libertarianin) we Francji w 1895 roku. Od lat 60. XX wieku libertarianami zaczęli się określać zwolennicy kapitalizmu wolnorynkowego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Encyclopedia Britannica. „Libertarianism” http://www.britannica.com/EBchecked/topic/339321/libertarianism.
  2. Determinism (ang.). The Information Philosopher. [dostęp 2015-01-08].
  3. William Belsham (ang.). The Information Philosopher.
  4. Max Nettlau, „Krótka historia anarchizmu”.