Libertarianizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy doktryny politycznej. Zobacz też: Libertarianizm (metafizyka).

Libertarianizm (łac. liber – wolny) – zbiór powiązanych filozofii politycznych, które uznają wolność za najwyższą wartość w polityce[1]. Oznacza to położenie nacisku na indywidualną i polityczną wolność oraz dobrowolność zrzeszania się. Jest przeciwieństwem autorytaryzmu. Pomimo że libertarian łączy niechęć do władzy rządowej, są oni bardzo zróżnicowani w jej krytyce. Poszczególne szkoły libertarianizmu oferują szeroki zakres poglądów na temat tego jak daleko powinna sięgać władza rządu. Minarchiści proponują rząd, którego funkcje byłyby ograniczone do powstrzymywania agresji, zaś anarchiści postulują eliminacje całego systemu politycznego. Libertarianie są zwolennikami leseferyzmu i prywatnej własności.

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Termin libertarianizm został użyty po raz pierwszy[potrzebne źródło] przez oświeceniowych wolnomyślicieli w nawiązaniu do metafizycznego przekonania o wolnej woli, stojącego w opozycji do inkompatybilistycznego determinizmu. Pierwsze zarejestrowane użycie było w roku 1789 w piśmie Wiliama Belshama. Libertarianizm jako określenia poglądów politycznych zaczęli używać w stosunku do siebie lewicowi anarchiści w latach pięćdziesiątych XIX wieku. Rewolucyjny anarchista Joseph Déjacque wydawał „Le Libertaire, Journal du Mouvement” social w Nowym Jorku między 1858 a 1861 rokiem. Według historyka Maxa Nettlaua, używanie określenia libertariański komunizm datuje się od listopada 1880 roku, kiedy to przyjął je francuski kongres anarchistyczny[2]. Stosowanie terminu libertariański przez anarchistów stało się bardziej popularne począwszy od lat dziewięćdziesiątych XIX wieku, po tym, jak był on używany we Francji w celach obejścia antyanarchistycznych praw i uniknięcia negatywnych skojarzeń ze słowem anarchia (na przykład Sebastien Faure i Louise Michel wydawali gazetę „Le Libertaire” (fr. – Libertarianin) we Francji w 1895 roku). Od lat 60. XX wieku libertarianami zaczęli się określać zwolennicy wolnorynkowego kapitalizmu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
Libertarianizm

Przypisy

  1. Encyclopedia Britannica. „Libertarianism” http://www.britannica.com/EBchecked/topic/339321/libertarianism.
  2. Max Nettlau, „Krótka historia anarchizmu”.