Timbuktu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w Mali. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Timbuktu
Meczet Sankore
Meczet Sankore
Państwo  Mali
Region Timbuktu
Wysokość 263 m n.p.m.
Populacja (2004)
• liczba ludności

35 900
Plan Timbuktu
Plan Timbuktu
Położenie na mapie Mali
Mapa lokalizacyjna Mali
Timbuktu
Timbuktu
Ziemia 16°46′24″N 2°59′58″W/16,773333 -2,999444Na mapach: 16°46′24″N 2°59′58″W/16,773333 -2,999444
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Timbuktua
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Kraj  Mali
Typ kulturowe
Spełniane kryterium II, IV, V
Charakterystyka #119rev
Regionb Afryka
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1988
na 12. sesji
Obiekt zagrożony 2012
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
brak współrzędnych

Timbuktu (songhaj: Tumbutu, fr. Tombouctou) – miasto w Mali, nad rzeką Niger, założone prawdopodobnie na przełomie XI i XII wieku, zamieszkiwane przez 35 900 osób (2004). Jest stolicą regionu Timbuktu, jednego z siedmiu regionów administracyjnych Mali.

Przez wieki Timbuktu stanowiło centrum intensywnej wymiany handlowej między Czarną Afryką a berberyjską i islamską Afryką Północną, a za jej pośrednictwem także z Europą. Ze względu na względną niedostępność miasta, upowszechnił się na poły mityczny obraz Timbuktu jako odległego i egzotycznego miejsca.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Timbuktu zostało założone jako sezonowa osada przez nomadyczny lud Tuaregów. Dzięki swemu korzystnemu położeniu na transsaharyjskich szlakach osada szybko się wzbogaciła. Przedmiotem handlu było złoto, kość słoniowa, niewolnicy, sól i inne towary[1]. Timbuktu stanowiło główne miasto kilku średniowiecznych afrykańskich państw: Ghana, Mali i Songhaj. Jego złoty wiek przypada na XVI stulecie – był to wówczas ludny i ważny ośrodek islamu[1]. Wówczas to legendy o bogactwach tego miasta zachęciły Europejczyków do odkrycia tej części Afryki. I to właśnie pojawienie się europejskich podróżników i handlarzy przyczyniło się do upadku miasta. Handel drogą morską stanowił o wiele lepszą alternatywę niż wędrówka przez Saharę – największą pustynię świata. Upadek pogłębił jeszcze najazd w 1591 Morysków, najemników na usługach sułtana Maroka. W 1893 miasto zostało zrujnowane po zdobyciu przez Francję[1]. Przybywający ponownie w XIX w. podróżnicy z Europy mogli zobaczyć tylko niewielką wioskę z domami zbudowanymi z gliny.

Pierwszym europejczykiem, który dotarł do Timbuktu 18 sierpnia 1826 był oficer brytyjski Alexander Gordon Laing, natomiast pierwszym który dotarł do miasta i wrócił cało do Europy był Francuz René-Auguste Caillié[2].

W zbiorach prywatnych i publicznych bibliotek Timbuktu znajduje się 150 000 manuskryptów. Niektóre z nich pochodzą z XIII wieku. Naukowcy uważają, że pod piaskami Sahary spoczywają kolejne tysiące pism. Teksty te świadczą zarówno o bogactwie literackim, jak i naukowym regionu. Znajdują się wśród nich między innymi podręczniki do matematyki i astronomii oraz pisma traktujące o życiu społecznym i gospodarczym w Timbuktu podczas Złotego Wieku. Wówczas było ono centrum akademickim, na którego uczelnię, Sankore, uczęszczało 25 000 studentów.

RPA rozpoczęło inicjatywę o nazwie "Operation Timbuktu", w ramach którego buduje nową bibliotekę dla Instytutu Ahmeda Baby. W ratowaniu zbiorów pomagają też Stany Zjednoczone i Norwegia.

Ze względu na swoją znamienitą historię Timbuktu zostało w 1988 wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Od 2012 roku znajduje się na liście obiektów zagrożonych ze względu na trwający konflikt w Mali, a zabytki są regularnie niszczone[3].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Obecnie handluje się tu przede wszystkim solą[1].

Timbuktu w kulturze Zachodu[edytuj | edytuj kod]

Miasto Timbuktu występuje w kulturze Zachodu jako symbol odległego, tajemniczego miejsca, odgrywa szczególną rolę w filmie i literaturze. Występuje przykładowo w wielu produkcjach Walta Disneya, m.in. komiksach o przygodach Kaczora Donalda czy filmie Aryskotraci[4].

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Lesley Firth (pod red.): Gdzie jest...?. Kingfisher Books - Ossolineum, 1992, s. 98. ISBN 83-04-03990-7.
  2. Gazeta Wyborcza, 12-13 października 2013
  3. Islamiści niszczą Timbuktu (pol.). [dostęp 2012-07-01].
  4. http://www.imdb.com/title/tt0065421/goofs

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]