Torbernit

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Torbernit
Torbernite Aveyron HD.jpg
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny Cu[UO2]2[PO4]2 • (8-12)H2O
Twardość w skali Mohsa 2 – 2,5
Przełam nierówny
Łupliwość doskonała
Pokrój kryształu cienko tabliczkowe, płytkowe lub blaszkowe
Układ krystalograficzny tetragonalny
Właściwości mechaniczne kruchy
Gęstość minerału 3,22 – 3,30 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa intensywnie zielona
Rysa jasnozielona
Połysk diamentowy lub perłowy
Współczynnik załamania nω 1,592, nε 1,582
Inne optycznie ujemny

Torbernitminerał z gromady fosforanów, a dokładniej fosforanów uranylu; łyszczyk uranowy. Jest to uwodniony fosforan uranylu i miedzi. Nazwa nadana na cześć szwedzkiego chemika i mineraloga Torberna Olafa Bergmana[1] (1735–1784).

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Tworzy kryształy cienkotabliczkowe płytkowe bądź blaszkowe o kwadratowym pokroju. Występuje też w skupieniach ziemistych, łuskowych, oraz w formie szczotek krystalicznych. Jest minerałem kruchym, przeświecającym o intensywnym połysku na powierzchniach łupliwości, równoległych do podstawy płytek. Odznacza się intensywną trawiasto- lub szmaragdowozieloną barwą.

Jest minerałem promieniotwórczym i z tego względu powinien być przechowywany w ołowianym pojemniku, lub plastikowym owiniętym w folie ołowianą.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Minerał wtórny w strefach utleniania pegmatytów, granitów, oraz niektórych utworów hydrotermalnych zawierających uraninit UO2 i związki miedzi Cu. Powstaje wtórnie w procesie wietrzenia uraninitu i blendy smolistej.

Asocjacje: współwystępuje przeważnie wraz z autunitem, fluorytem oraz barytem.

Chemizm[edytuj | edytuj kod]

Teoretycznie odmiana z 12H2O zawiera 56,65% UO2, 7,88% CuO, 14,06% P2O5 i 12,41% H2O. Niektóre odmiany zawierają do 3% PbO oraz klika procent As2O4. Rozpuszcza się w HNO3. Zadanie uzyskanego roztworu nadaje mu niebieska barwę i wytrąca żółty osad.

Odmiana z 8H2O nazywana jest meta-torbernitem.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Na świecie: USA (Marysvale, Colorado Mineral Belt), Kongo (Wyżyna Katanga), Wielka Brytania, Czechy, Niemcy.

W Polsce: Na Dolnym Śląsku – Pogórze Izerskie, Góry Sokole, Karkonosze, Rudawy Janowickie (m.in. w okolicach Ogorzelca), Góry Sowie, Masyw Śnieżnika.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Są to minerały silnie promieniotwórcze i z tego względu powinny być przechowywane w ołowianym pojemniku lub plastikowym owiniętym w folię ołowiową!
  • Stanowi ważną rudę uranu (56-61% UO3)
  • Znaczenie naukowe oraz kolekcjonerskie

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Encyklopedia Techniki: Energia jądrowa. Jan Zienkowicz. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1970.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]