Baryt

Baryt
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	BaSO4
Twardość w skali Mohsa	3–3,5
Przełam	nierówny, kruchy
Łupliwość	doskonała i dobra w dwóch kierunkach
Układ krystalograficzny	rombowy
Gęstość minerału	4,3–4,6 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa	biała, szarawa, żółtawa do brunatnej, niebieska, zielona, czerwonawa
Rysa	biała
Połysk	szklisty, często tłusty lub jedwabisty

Baryt (gr. baros – "ciężki", chodzi o charakterystyczną dla barytu gęstość) – minerał z gromady siarczanów (siarczan baru).

Właściwości

Struktura barytu

• kryształy o pokroju tabliczkowym
• Dyspersja: 0,016
• Pleochroizm: wyraźny
• Luminescencja: w zakresie bliskiego UV świecenie białe, niebieskozielone i szare; w zakresie dalekiego UV świecenie bladozielone, białoróżowe, kremowobiałe i żółtozielone

Rozpuszcza się tylko w stężonym, gorącym kwasie siarkowym. Jest trudno topliwy.

Występowanie

Minerał rozpowszechniony w żyłowych utworach hydrotermalnych niskich temperatur.

Miejsca występowania: USA (Kolorado, Dakota Południowa, Connecticut): duże i dobrze wykształcone kryształy, nadające się do szlifowania, Wielka Brytania (Kumbria, Kornwalia, Westmoreland), Niemcy (Schwarzwald, Hesja, Harz, Westfalia), Rosja (Ural, Kaukaz), Francja Masyw Centralny.

W Polsce występuje w okolicach Boguszowa-Gorców, w rejonie Stanisławowa na Pogórzu Kaczawskim, w Górach Świętokrzyskich, w okolicach Machowa i Tarnobrzega, w Dolinie Kościeliskiej (Tatry).

Zastosowanie

Sproszkowany baryt do sporządzania płuczki wiertniczej

• Baryt to podstawowy surowiec do produkcji baru metalicznego i jego związków.
  • Bar metaliczny jest wykorzystywany jako reduktor (odtleniacz) metali i silny getter – pochłaniacz gazów niezbędny w produkcji lamp elektronowych.
• Ze względu na znaczną gęstość i nietoksyczność stosowany jako dodatek obciążający do płuczek wiertniczych.
• W medycynie sproszkowany baryt, ze względu na pochłanianie przez niego promieniowania rentgenowskiego oraz fakt, że nie wchłaniania się z przewodu pokarmowego stosuje się go jako składnik środka cieniującego – papki barytowej w diagnostyce radiologicznej przewodu pokarmowego.
• BaO stosuje się w przemyśle chemicznym i materiałów ogniotrwałych.
• BaCO₃ – jako trutkę na gryzonie.
• BaO₂ – wykorzystywany jest do otrzymywania tlenu, wody utlenionej i jako zapalnik do aluminiowych materiałów termitowych.
• Wykorzystywany w przemyśle papierniczym jako wypełniacz,
• w przemyśle gumowym, włókienniczym, chemicznym,
• używany przy produkcji farb (biały pigment),
• w budownictwie – jako dodatek do ciężkiego betonu, barytobetonu, gdzie zastępuje kruszywo, np. żwir; używany do budowy osłon przed promieniowaniem

• W jubilerstwie stosowany jest rzadko ze względu na łupliwość i niską twardość. Znane są obrobione kamienie o masie od 50 do 300 ct pozyskiwane w Anglii – (spotykane są kryształy do 1 m długości) i Francji.

Na ogół jest używany w celach dekoracyjnych.

• ma duże znaczenie kolekcjonerskie.

Zobacz też

• minerał, róża barytowa

Bibliografia

1. H. Sylwestrzak "Baryt – kamień alchemików"
2. Kazimierz Maślankiewicz: Kamienie szlachetne. Wyd. 3 popr. i uzup.. Warszawa: Wydawnictwo Geologiczne, 1982.
3. Michał Sachanbiński: Vademecum zbieracza kamieni szlachetnych i ozdobnych. Warszawa: Wydawnictwo Geologiczne, 1984. ISBN 83-220-0199-1.
4. Ryszard Szepke: 1000 słów o atomie i technice jądrowej. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982. ISBN 8311067236. (pol.)