Baryt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy minerału. Zobacz też: Baryt (pocisk).
Baryt
Barite FRIZINGTON.jpg
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny BaSO4
Twardość w skali Mohsa 3–3,5
Przełam nierówny, kruchy
Łupliwość doskonała i dobra w dwóch kierunkach
Układ krystalograficzny rombowy
Gęstość minerału 4,3–4,6 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa biała, szarawa, żółtawa do brunatnej, niebieska, zielona, czerwonawa
Rysa biała
Połysk szklisty, często tłusty lub jedwabisty

Baryt (gr. baros – "ciężki", chodzi o charakterystyczną dla barytu gęstość) – minerał z gromady siarczanów (siarczan baru).

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Struktura barytu
  • kryształy o pokroju tabliczkowym
  • Dyspersja: 0,016
  • Pleochroizm: wyraźny
  • Luminescencja: w zakresie bliskiego UV świecenie białe, niebieskozielone i szare; w zakresie dalekiego UV świecenie bladozielone, białoróżowe, kremowobiałe i żółtozielone

Rozpuszcza się tylko w stężonym, gorącym kwasie siarkowym. Jest trudno topliwy.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Minerał rozpowszechniony w żyłowych utworach hydrotermalnych niskich temperatur.

Miejsca występowania: USA (Kolorado, Dakota Południowa, Connecticut): duże i dobrze wykształcone kryształy, nadające się do szlifowania, Wielka Brytania (Kumbria, Kornwalia, Westmoreland), Niemcy (Schwarzwald, Hesja, Harz, Westfalia), Rosja (Ural, Kaukaz), Francja Masyw Centralny.

W Polsce występuje w okolicach Boguszowa-Gorców, w rejonie Stanisławowa na Pogórzu Kaczawskim, w Górach Świętokrzyskich, w okolicach Machowa i Tarnobrzega, w Dolinie Kościeliskiej (Tatry).

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Sproszkowany baryt do sporządzania płuczki wiertniczej
  • Baryt to podstawowy surowiec do produkcji baru metalicznego i jego związków.
    • Bar metaliczny jest wykorzystywany jako reduktor (odtleniacz) metali i silny getter – pochłaniacz gazów niezbędny w produkcji lamp elektronowych.
  • Ze względu na znaczną gęstość i nietoksyczność stosowany jako dodatek obciążający do płuczek wiertniczych.
  • W medycynie sproszkowany baryt, ze względu na pochłanianie przez niego promieniowania rentgenowskiego oraz fakt, że nie wchłaniania się z przewodu pokarmowego stosuje się go jako składnik środka cieniującego – papki barytowej w diagnostyce radiologicznej przewodu pokarmowego.
  • BaO stosuje się w przemyśle chemicznym i materiałów ogniotrwałych.
  • BaCO3 – jako trutkę na gryzonie.
  • BaO2 – wykorzystywany jest do otrzymywania tlenu, wody utlenionej i jako zapalnik do aluminiowych materiałów termitowych.
  • Wykorzystywany w przemyśle papierniczym jako wypełniacz,
  • w przemyśle gumowym, włókienniczym, chemicznym,
  • używany przy produkcji farb (biały pigment),
  • w budownictwie – jako dodatek do ciężkiego betonu, barytobetonu, gdzie zastępuje kruszywo, np. żwir; używany do budowy osłon przed promieniowaniem

Na ogół jest używany w celach dekoracyjnych.

  • ma duże znaczenie kolekcjonerskie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. H. Sylwestrzak "Baryt – kamień alchemików"
  2. Kazimierz Maślankiewicz: Kamienie szlachetne. Wyd. 3 popr. i uzup.. Warszawa: Wydawnictwo Geologiczne, 1982.
  3. Michał Sachanbiński: Vademecum zbieracza kamieni szlachetnych i ozdobnych. Warszawa: Wydawnictwo Geologiczne, 1984. ISBN 83-220-0199-1.
  4. Ryszard Szepke: 1000 słów o atomie i technice jądrowej. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982. ISBN 8311067236. (pol.)