Tripoli (Grecja)
| Tripoli Τρίπολη |
|
 stacja kolejowa, z pocz. XX wieku |
|
| Państwo |  Grecja |
| Region | Peloponez |
| Prefektura (stara) | Arkadia |
| Data założenia | 1770 |
| Burmistrz | Alexandros Kotsianis |
| Powierzchnia | 119,3 km² |
| Wysokość | 655 m n.p.m. |
| Populacja (2001) • liczba ludności • gęstość |
28 976 243 os./km² |
| Nr kierunkowy | 2710 |
| Kod pocztowy | 221 00 |
| Tablice rejestracyjne | TP |
|
Położenie na mapie Grecji
  Tripoli
|
|
 37°31′N 22°23′E / 37.516666666667, 22.383333333333Na mapach: 37°31′N 22°23′E / 37.516666666667, 22.383333333333 |
|
 Hasło Tripolis w Wikisłowniku |
|
| Strona internetowa | |
Tripoli (gr. Τρίπολη, dawniej Τρίπολις; wcześniejsze nazwy: Tripolitsa (Τριπολιτσά), Tripolitza lub Tripolizza – miasto w Grecji, na centralnym Peloponezie, stolica prefektury Arkadia, około 29 tys. mieszkańców (stan z roku 2001). Drogowy węzeł komunikacyjny Peloponezu.
Spis treści |
Historia[edytuj]
Zbudowane na miejscu średniowiecznej wsi, między ruinami trzech antycznych polis: Pallantron, Tegea i Mantineja, stanowiło ważny ośrodek administracyjny osmańskiej Grecji i symbol władzy Turków nad Peloponezem. Nazwa wsi brzmiała Drobolitsa, Droboltsa albo Dorboglitza, zapewne od greckiego Hydropolis ("miasto wód") lub południowosłowiańskiego "równina dębów"[potrzebne źródło]. Tripoli rozwijało się dynamicznie w czasie krótkotrwałej władzy Wenecji (1685-1715), kiedy stało się centrum handlowym Królestwa Morei[potrzebne źródło]. Odzyskane przez Turków, w 1718 roku stało się siedzibą paszy Peloponezu w 1718 roku[potrzebne źródło]. Po próbie wywołania powstania w Grecji przez flotę rosyjską pod dowództwem Aleksieja Grigorowicza Orłowa w 1770 roku (gr. Ορλωφικά), podczas piątej wojny rosyjsko-tureckiej, miasto zostało ufortyfikowane i stało się główną bazą wojskową Turków na Peloponezie. Mury miejskie są obecnie jedną z największych atrakcji turystycznych miasta. Innymi, zbudowanymi już w niepodległej Grecji są pomnik generała Theodorosa Kolokotronisa i budynek sadu, zaprojektowany przez niemieckiego architekta Ernsta Zillera, który zaprojektował najbardziej znane greckie budynki z przełomu XIX i XX wieku[potrzebne źródło].
W 1821 miasto miało charakter bogatej, kolonialnej stolicy prowincji. Zamieszkiwało je 13 tysięcy Greków, 7 tys. Muzułmanów i 400 Żydów [1]. Klasę posiadającą stanowili głównie Muzułmanie i Żydzi, gdy Grecy, była to ludność głównie zależna lub niewolna. Wobec prób wywołania ogólnobałkańskiego powstania przez Aleksandra Ipsilantiego (podjętych z obecnej Rumunii), Turcy prewencyjnie mordowali wielu spośród greckich mieszkańców całego imperium. Z rozkazu władz, rzezie przeprowadzano od Dunaju, po Pont i Cypr, nie wyłączając małych greckich enklaw, zagubionych pomiędzy miejscowościami innych ludów, ani stołecznego Konstantynopola. M.in. zamordowano, przez powieszenie na drzwiach katedry, patriarchę grecko-prawosławnego, mimo, że nawołującego Greków do posłuchu wobec "danej od Boga władzy Sułtana". W Grekach z Peloponezu wywołało to przekonanie, że nieodwołalnie nadeszła chwila, określana jako "Wolność, albo śmierć !". Pomiędzy 17, a 23 marca powstali, w wielu miejscach naraz mordując tureckie załogi i wszystkich muzułmańskich mieszkańców - swych sąsiadów. Oblegano i zdobywano, często głodem, kolejne twierdze, przepełnione muzułmańskimi uciekinierami. Ludność grecka zawczasu opuściła Tripolitsę [2], obleganą, głodzoną, następnie zdobytą przez niedozbrojone, nieregularne oddziały powstańcze, jednak liczne i dobrze dowodzone przez Theodorosa Kolokotronisa. Dokonano zupełnej masakry muzułmanów i Żydów, nie wyłączając kobiet i dzieci, zbiorowo mordowanych także po zakończeniu walk. Zginęło ok. 30 tysięcy osób, w tym rzesze uchodźców z mniejszych ośrodków. Greccy dowódcy dokonali zupełnej grabieży, rozkopywano nawet groby, aż sytuacja ta doprowadziła do wybuchu epidemii. Historycy wskazują, że niewielka część muzułmanów, w tym kobiet, uszła jednak z Tripolitsy, wykorzystując, zapewne wykupując sobie możliwość dyskretnego opuszczenia obleganego miasta, z pomocą greckich znajomych. Znanym przykładem stała się skuteczna ochrona kobiet z haremu paszy, przez Bubulinę Laskarinę, greckiego dowódcę - kobietę. Także Maniates, choć inicjatorzy powstania, ratowali swych tureckich znajomych, podobnie jak oni pochodzących z okręgu Mani. Największe bogactwa wywiózł ze zdobytego miasta Kolokotronis. Przyszłość pokazała, że w przypadku niektórych dowódców, w tym Bubuliny i Kolokotronisa, zrabowane w Trypolitsy bogactwa obrócone zostały w źródła finansowania dalszej walki o niepodległość. Zdobycie głównego, tureckiego ośrodka w tej części Grecji, decydująco wzmocniło morale oddziałów powstańczych. Masakra wywołała krytykę europejskiej opinii publicznej i także znacznej części Greków, przy czym w Grecji dyskusja ta żywa jest do dziś. Ponadto, w myśl wcześniejszych umów, część z łupów obrócona być miała na korzyść skarbu państwa nowo tworzonej Republiki Greckiej. Rabunek całości skarbów miasta przez osoby prywatne doprowadził do rozłamu, a później nawet wybuchu wojny domowej pomiędzy poszczególnymi grupami powstańców [3]
Tripoli zostało ponownie zajęte przez Turków w 1825 oraz całkowicie zniszczone 9 lutego 1828, przez egipskie siły Ibrachima Paszy, po przegranej przez flotę Porty morskiej bitwie pod Nawarino Jedynymi ważnymi budynkami, które przetrwały wojnę o niepodległość były "Mantzonio" albo "Katholiko" (obecnie biblioteka miejska) i turecka medresa. Z powodu licznych remontów i przebudowy żaden z nich nie zachował oryginalnego wyglądu[potrzebne źródło].
W odbudowanym mieście urodziło się dwóch greckich premierów: Aleksandros Papanastasiu i Konstandinos Jeorgakopulos i jeden z najwybitniejszych poetów przedwojennej Grecji, Kostas Kariotakis[potrzebne źródło]. Obecnie w Trypolisie znajduje się jeden z kampusów Uniwersytetu Peloponeskiego (Wydział Nauk Ścisłych i Wydział Ekonomii, jak również rektorat). Jest to jeden z najważniejszych ośrodków szkoleniowych lotnictwa i wojsk lądowych Greckich Sił Zbrojnych[potrzebne źródło]. Zespół Asteras Tripolis występuje w greckiej pierwszej lidze piłki nożnej od 2007 roku[potrzebne źródło]. Lokalne centrum przemysłu spożywczego [4]. Obok miasto przebiega autostrada, z Aten, rozwidlająca się tu i aktualnie przedłużana w stronę Sparty oraz w stronę Kalamaty (2011)[5]
Miasta partnerskie[edytuj]
Przypisy
- ↑ Dane z encyklopedii: Σύγχρονος Εγκυκλοπαίδεια Ελευθερουδάκη, τόμος 23ος, str. 282.
- ↑ Brewer David 2001, The Greek War of Independence. The Struggle for Freedom from Ottoman Oppression and the Birth of the Modern Greek Nation" str. 111-112. wyd. The Overlook Press, New York, ISBN 1-58567-395-1
- ↑ Przytoczone powyżej, wszystkie szczegółowe dane i oceny, dotyczące Tripoli, okresu powstania 1821" pochodzą z wymienionych pozycji literatury, z serii "1821 - Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΟΥΣ-ΚΡΑΤΟΥΣ" i towarzyszących im, dokumentalnych materiałów TV, linkowanych poniżej.
- ↑ z informacje na stronie internetowej miasta
- ↑ według danych Ministerstwa Rozwoju (YΠΕΧΩΔΕ)
Bibliografia[edytuj]
- Θάνος Βερέμης, Γιάννης Κολιόπουλος - "Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΕΞΟΥΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΜΕΝΗ ΕΛΛΑΔΑ", wyd. Skai Biblio, Ateny 2010, tom nr 2 ('Β) serii wydawniczej"1821 - Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΟΥΣ-ΚΡΑΤΟΥΣ", ISBN 978-960-482-044-3 (okres powstania "1821")
- Ιάκωβος Δ.ΜιχαΗλίδης - "Ο ΑΓΩΝΑΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Πολιτικές επιλογές και Στρατιωτικές Επιχειρήσεις (1821-1827)", wyd. Skai Biblio Ateny 2010, tom nr 3 ('Γ) serii wydawniczej"1821 - Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΟΥΣ-ΚΡΑΤΟΥΣ", ISBN 978-960-482-045-0 (okres powstania "1821")
Linki zewnętrzne[edytuj]
"Powstanie 1821", cz. 3 "Powstanie rozpoczyna się" - grecki program historyczny Skai TV, poświęcony w znacznej części zdobyciu Tripolitsy, obok dyskusja historyków, 8 lutego 2011, (gr.)
|
|||||||||||||||||||
