Tripoli (Grecja)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w Grecji. Zobacz też: Inne znaczenia tej nazwy.
Tripoli
Τρίπολη
stacja kolejowa, z pocz. XX wieku
stacja kolejowa, z pocz. XX wieku
Państwo  Grecja
Region Peloponez
Prefektura (stara) Arkadia
Data założenia 1770
Burmistrz Alexandros Kotsianis
Powierzchnia 119,3 km²
Wysokość 655 m n.p.m.
Populacja (2001)
• liczba ludności
• gęstość

28 976
243 os./km²
Nr kierunkowy 2710
Kod pocztowy 221 00
Tablice rejestracyjne TP
Położenie na mapie Grecji
Mapa lokalizacyjna Grecji
Tripoli
Tripoli
Ziemia 37°31′N 22°23′E/37,516667 22,383333
Wikisłownik Hasło Tripolis w Wikisłowniku
Strona internetowa
Oblężenie Tripolitsy w 1821 r.

Tripoli (gr. Τρίπολη, dawniej Τρίπολις; wcześniejsze nazwy: Tripolitsa (Τριπολιτσά), Tripolitza lub Tripolizza – miasto w Grecji, na centralnym Peloponezie, stolica prefektury Arkadia, około 29 tys. mieszkańców (stan z roku 2001). Drogowy węzeł komunikacyjny Peloponezu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zbudowane na miejscu średniowiecznej wsi, między ruinami trzech antycznych polis: Pallantron, Tegea i Mantineja, stanowiło ważny ośrodek administracyjny osmańskiej Grecji i symbol władzy Turków nad Peloponezem. Odzyskane przez Turków, w 1718 roku, pod ówczesną nazwą Tripolitsa, stało się siedzibą paszy Peloponezu w 1718 roku[potrzebne źródło]. Po szczególnie okrutnie zgaszonej próbie wywołania powstania w Grecji przez flotę rosyjską pod dowództwem Aleksieja Grigorowicza Orłowa w 1770 roku (gr. Ορλωφικά), podczas piątej wojny rosyjsko-tureckiej, miasto zostało ufortyfikowane i stało się główną bazą wojskową Turków na Peloponezie. Mury miejskie są obecnie jedną z największych atrakcji turystycznych miasta. Innymi, zbudowanymi już w niepodległej Grecji są pomnik generała Theodorosa Kolokotronisa i budynek sadu, zaprojektowany przez niemieckiego architekta Ernsta Zillera, który zaprojektował najbardziej znane greckie budynki z przełomu XIX i XX wieku[potrzebne źródło].

W 1821 miasto miało charakter bogatej, kolonialnej stolicy prowincji. Zamieszkiwało je 13 tysięcy Greków, 7 tys. Muzułmanów i 400 Żydów [1]. Klasę posiadającą stanowili głównie Muzułmanie i Żydzi, gdy Grecy, była to ludność głównie zależna lub niewolna. Wobec prób wywołania ogólnobałkańskiego powstania przez Aleksandra Ipsilantiego (podjętych z obecnej Rumunii), Turcy prewencyjnie mordowali wielu spośród greckich mieszkańców całego imperium. Z rozkazu władz, rzezie przeprowadzano od Dunaju, po Pont i Cypr, nie wyłączając małych greckich enklaw, zagubionych pomiędzy miejscowościami innych ludów, ani stołecznego Konstantynopola. M.in. zamordowano, przez powieszenie na drzwiach katedry, patriarchę grecko-prawosławnego, mimo, że nawołującego Greków do posłuchu wobec "danej od Boga władzy Sułtana". W Grekach z Peloponezu wywołało to przekonanie, że nieodwołalnie nadeszła chwila, określana jako "Wolność, albo śmierć !". Pomiędzy 17 a 23 marca powstali, w wielu miejscach naraz mordując tureckie załogi i wszystkich muzułmańskich mieszkańców - swych sąsiadów. Oblegano i zdobywano, często głodem, kolejne twierdze, przepełnione muzułmańskimi uciekinierami. Ludność grecka zawczasu opuściła Tripolitsę [2], obleganą, głodzoną, następnie zdobytą przez niedozbrojone, nieregularne oddziały powstańcze, jednak liczne i dobrze dowodzone przez Theodorosa Kolokotronisa. Dokonano zupełnej masakry muzułmanów i Żydów, nie wyłączając kobiet i dzieci, zbiorowo mordowanych także po zakończeniu walk. Zginęło ok. 30 tysięcy osób, w tym rzesze uchodźców z mniejszych ośrodków. Greccy dowódcy dokonali zupełnej grabieży, rozkopywano nawet groby, aż sytuacja ta doprowadziła do wybuchu epidemii. Historycy wskazują, że niewielka część muzułmanów, w tym kobiet, uszła jednak z Tripolitsy, wykorzystując, zapewne wykupując sobie możliwość dyskretnego opuszczenia obleganego miasta, z pomocą greckich znajomych. Znanym przykładem stała się skuteczna ochrona kobiet z haremu paszy, przez Bubulinę Laskarinę, greckiego dowódcę - kobietę. Także Maniates, choć inicjatorzy powstania, ratowali swych tureckich znajomych, podobnie jak oni pochodzących z okręgu Mani. Największe bogactwa wywiózł ze zdobytego miasta Kolokotronis. Przyszłość pokazała, że w przypadku niektórych dowódców, w tym Bubuliny i Kolokotronisa, zrabowane w Trypolitsy bogactwa obrócone zostały w źródła finansowania dalszej walki o niepodległość. Zdobycie głównego, tureckiego ośrodka w tej części Grecji, decydująco wzmocniło morale oddziałów powstańczych. Masakra wywołała krytykę europejskiej opinii publicznej i także znacznej części Greków, przy czym w Grecji dyskusja ta żywa jest do dziś. Ponadto, w myśl wcześniejszych umów, część z łupów obrócona być miała na korzyść skarbu państwa nowo tworzonej Republiki Greckiej. Rabunek całości skarbów miasta przez osoby prywatne doprowadził do rozłamu, a później nawet wybuchu wojny domowej pomiędzy poszczególnymi grupami powstańców [3]

Tripoli zostało ponownie zajęte przez Turków w 1825 oraz całkowicie zniszczone 9 lutego 1828, przez egipskie siły Ibrachima Paszy, po przegranej przez flotę Porty morskiej bitwie pod Nawarino Jedynymi ważnymi budynkami, które przetrwały wojnę o niepodległość były "Mantzonio" albo "Katholiko" (obecnie biblioteka miejska) i turecka medresa. Z powodu licznych remontów i przebudowy żaden z nich nie zachował oryginalnego wyglądu[potrzebne źródło].

W odbudowanym mieście urodziło się dwóch greckich premierów: Aleksandros Papanastasiu i Konstandinos Jeorgakopulos i jeden z najwybitniejszych poetów przedwojennej Grecji, Kostas Kariotakis[potrzebne źródło]. Obecnie w Trypolisie znajduje się jeden z kampusów Uniwersytetu Peloponeskiego (Wydział Nauk Ścisłych i Wydział Ekonomii, jak również rektorat). Jest to jeden z najważniejszych ośrodków szkoleniowych lotnictwa i wojsk lądowych Greckich Sił Zbrojnych[potrzebne źródło]. Zespół Asteras Tripolis występuje w greckiej pierwszej lidze piłki nożnej od 2007 roku[potrzebne źródło]. Lokalne centrum przemysłu spożywczego [4]. Obok miasto przebiega autostrada, z Aten, rozwidlająca się tu i aktualnie przedłużana w stronę Sparty oraz w stronę Kalamaty (2011)[5]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Dane z encyklopedii: Σύγχρονος Εγκυκλοπαίδεια Ελευθερουδάκη, τόμος 23ος, str. 282.
  2. Brewer David 2001, The Greek War of Independence. The Struggle for Freedom from Ottoman Oppression and the Birth of the Modern Greek Nation" str. 111-112. wyd. The Overlook Press, New York, ISBN 1-58567-395-1
  3. Przytoczone powyżej, wszystkie szczegółowe dane i oceny, dotyczące Tripoli, okresu powstania 1821" pochodzą z wymienionych pozycji literatury, z serii "1821 - Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΟΥΣ-ΚΡΑΤΟΥΣ" i towarzyszących im, dokumentalnych materiałów TV, linkowanych poniżej.
  4. z informacje na stronie internetowej miasta
  5. według danych Ministerstwa Rozwoju (YΠΕΧΩΔΕ)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Θάνος Βερέμης, Γιάννης Κολιόπουλος - "Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΕΞΟΥΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΜΕΝΗ ΕΛΛΑΔΑ", wyd. Skai Biblio, Ateny 2010, tom nr 2 ('Β) serii wydawniczej"1821 - Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΟΥΣ-ΚΡΑΤΟΥΣ", ISBN 978-960-482-044-3 (okres powstania "1821")
  • Ιάκωβος Δ.ΜιχαΗλίδης - "Ο ΑΓΩΝΑΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Πολιτικές επιλογές και Στρατιωτικές Επιχειρήσεις (1821-1827)", wyd. Skai Biblio Ateny 2010, tom nr 3 ('Γ) serii wydawniczej"1821 - Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΟΥΣ-ΚΡΑΤΟΥΣ", ISBN 978-960-482-045-0 (okres powstania "1821")

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

"Powstanie 1821", cz. 3 "Powstanie rozpoczyna się" - grecki program historyczny Skai TV, poświęcony w znacznej części zdobyciu Tripolitsy, obok dyskusja historyków, 8 lutego 2011, (gr.)