Swarzędz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Swarzędz
Herb Flaga
Herb Swarzędza Flaga Swarzędza
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat poznański
Gmina Swarzędz
gmina miejsko-wiejska
Aglomeracja poznańska
Data założenia XIV wiek
Prawa miejskie 1638
Burmistrz Anna Tomicka (od 2008)
Powierzchnia 8,58 km²
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

31 031
3493,5 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 61
Kod pocztowy 62-020
Tablice rejestracyjne POZ, PZ
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Swarzędz
Swarzędz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Swarzędz
Swarzędz
Ziemia 52°24′30″N 17°04′17″E/52,408333 17,071389Na mapach: 52°24′30″N 17°04′17″E/52,408333 17,071389
TERC
(TERYT)
4303921164
Hasło promocyjne: Dobrze trafiłeś
Urząd miejski
Rynek 1
62-020 Swarzędz
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Swarzędz w Wikisłowniku
Strona internetowa

Swarzędz (niem. Schwersenz) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie poznańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Swarzędz. Położone nad Jeziorem Swarzędzkim, ok. 10 km od centrum Poznania wchodzi w skład aglomeracji poznańskiej.

Według danych z 31 grudnia 2011 r. miasto miało 31 031 mieszkańców[1]. Jest ósmym co do wielkości w woj. wielkopolskim i ma jedną z największych gęstości zaludnienia spośród polskich miast (3 522,4 osób/km² – 4.lokata w kraju, za Świętochłowicami oraz podwarszawskimi: Piastowem i Legionowem).

Na terenie Swarzędza znajduje się największy w Europie skansen pszczelarski.

Dawniej jeden z ośrodków włókienniczych Wielkopolski, obecnie miejsce prosperowania bardzo wielu warsztatów stolarskich, tapicerskich i meblowych.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 8,23 km²[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieża ciśnień i rzeźnia z początku XX wieku

Ślady osadnictwa człowieka w okolicach Swarzędza sięgają 8-3,5 tys. lat p.n.e. Potwierdzają to liczne stanowiska archeologiczne głównie z okresu kultury łużyckiej i przeworskiej, a także z mezolitu i wczesnego średniowiecza.

Pierwsze wzmianki pisane pojawiły się w 1366 r. o wsi Swarancz lub Swanrancz należącej do rodziny Górków herbu Łodzia. Byli oni w jej posiadaniu do 1592, kiedy to właścicielem został Mikołaj ze Srebrnej Góry koło Nakła. Następnie Swarzędz przeszedł w ręce rodziny Czarnkowskich herbu Nałęcz. Wieś liczyła wówczas 2,5 łana, 3 zagrodników, pasterza i 30 owiec.

W 1610 r. właścicielem Swarzędza został wojewoda inowrocławski i kaliski – Zygmunt Grudziński herbu Grzymała, by 28 sierpnia 1638 r. wystawić na zamku w Kórniku dokument lokacyjny na prawie magdeburskim, potwierdzony przez króla Władysława IV, nadając miastu nazwę Grzymałów. W kolejnych latach nazwę tę wyparła dawna nazwa wsi Swarzędz.

W 1910 r. Swarzędz liczył 3 459 mieszkańców, tym: 1 927 Polaków (55,7%), 1 371 Niemców (39,6%) i 161 Żydów (4,7%).

Z okazji 350-lecia nadania praw miejskich, przypadającego w 1988, społeczeństwo ufundowało dla miasta sztandar. Swarzędz został również odznaczony przez Radę Państwa Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[3].

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Dwór (obecnie przedszkole)
  • Kościół pw. św. Marcina z 1638, wielokrotnie przebudowany
  • Ratusz z XIX w. przebudowany
  • Dwór z końca XIX w. zbudowany dla rodziny Hoffmeyerów, parterowy z mieszkalnym poddaszem. Obecnie wyremontowany pełni rolę przedszkola
  • Domy z 1 poł XIX w.
  • Kaplica pw. NMP Wspomożycielki Wiernych z 1936
  • skansen pszczelarski ze zgromadzonymi unikatowymi formami uli w dzielnicy Swarzędza Nowa Wieś

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W mieście i gminie istnieje kilka tysięcy podmiotów gospodarczych, w tym kilkadziesiąt z kapitałem zagranicznym. Funkcjonuje tu centrum handlowe Agrobex, centrum handlowe ETC wraz z hipermarketem budowlanym Leroy Merlin. Swoje zakłady ulokowali tu tacy wytwórcy jak: Volkswagen, British Petroleum, Mercedes-Benz, Deceuninck, EVER Power Systems, Vox, Poz-Bruk, Panopa Logistik, Blum, Arvin Meritor, Stena Złomet, jak również wiele średnich i małych przedsiębiorstw, głównie z branży handlowej oraz, tradycyjnej dla Swarzędza, stolarskiej i tapicerskiej. W południowej części Swarzędza, przy drodze nr 92 i linii kolejowej istnieje duża strefa przemysłowa, będąca podstrefą Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej[4].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Przez Swarzędz przebiega droga krajowa nr 92. Przewoźnikiem miejskim na terenie Swarzędza jest Zakład Gospodarki Komunalnej w Swarzędzu obsługujący 15 autobusowych linii dziennych i jedną autobusową linię nocną. Do Swarzędza dociera także linia 55 oraz 73 obsługiwana przez MPK Poznań.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

W Swarzędzu funkcjonują trzy szkoły podstawowe, trzy gimnazja, jedno samodzielne liceum ogólnokształcące oraz dwa zespoły szkół z liceami i technikami oraz szkołami policealnymi:

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Stanisława Staszica w Swarzędzu
  • Szkoła Podstawowa nr 4 im. Jana Brzechwy w Swarzędzu
  • Szkoła Podstawowa nr 5 im. prof. Adama Wodziczki w Swarzędzu
  • Gimnazjum nr 1 w Swarzędzu (niepubliczne, Fundacji „Ekos”)
  • Gimnazjum nr 2 im. Królowej Jadwigi w Swarzędzu
  • Gimnazjum nr 3 im. Polskich Noblistów w Swarzędzu
  • I Liceum Ogólnokształcące w Swarzędzu (niepubliczne, Fundacji „Ekos”)
  • Zespół Szkół nr 1 im. Powstańców Wielkopolskich w Swarzędzu
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa
    • III Liceum Ogólnokształcące w Swarzędzu
    • Technikum Ekonomiczne w Swarzędzu
    • Technikum Żywienia i Organizacji Usług Gastronomicznych w Swarzędzu
    • Technikum Logistyczne w Swarzędzu
    • Technikum Spedycyjne w Swarzędzu
    • Technikum Informatyczne w Swarzędzu
    • Technikum Mechatroniczne w Swarzędzu
    • Technikum Urządzeń i Systemów Energetyki Odnawialnej w Swarzędzu
    • Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych w Swarzędzu
    • Policealna Szkoła Handlowa w Swarzędzu -- specjalność technik bezpieczeństwa i higieny pracy
    • Policealna Szkoła Handlowa w Swarzędzu – specjalność technik rachunkowości
    • Policealne Studium Informatyczne w Swarzędzu – specjalność technik informatyk
  • Zespół Szkół nr 2 w Swarzędzu im. Tadeusza Staniewskiego
    • II Liceum Ogólnokształcące w Swarzędzu
    • II Liceum Profilowane w Swarzędzu
    • Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych w Swarzędzu
    • Policealne Studium Zawodowe w Swarzędzu

Organizacje społeczne[edytuj | edytuj kod]

Sport i turystyka[edytuj | edytuj kod]

W Swarzędzu działa kilka klubów sportowych m.in. działający od 1921 piłkarski Klub Sportowy „Unia” – obecnie w trzeciej lidze, I-ligowy koszykarski Klub Sportowy „Unia-Probasket” oraz Uczniowski Klub Sportowy „Lider”. W Swarzędzu znajduje się kilka boisk przeznaczonych do gry w piłkę nożną, koszykówkę, kryty basen i lodowisko.

Przy dworcu kolejowym początek ma szlak turystyczny niebieski szlak turystyczny do Kobylnicy, natomiast w Nowej Wsi szlak turystyczny żółty szlak do Spławia.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół parafialny pw. Matki Bożej Miłosierdzia

Na terenie miasta Swarzędza znajduje się pięć parafii rzymskokatolickich, które wchodzą w skład dekanatu swarzędzkiego.

W Swarzędzu znajduje się też Sala Królestwa Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy[5]

Władze[edytuj | edytuj kod]

Burmistrzowie miasta[edytuj | edytuj kod]

lata Imię i nazwisko
1918-1919 Brunon Glabisch
1919 Tadeusz Staniewski
1919-1920 Teofil Hoffmann
1920-1921 Czesław Lukserek
1922-1924 Józef Kotliński
1924-1927 Hieronim Dąbrowski
1928-1929 Walerian Olejniczak
1929-1939 Tadeusz Staniewski
1945-1946 Władysław Walczak
1946-1950 Maksymilian Rajewicz

Przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej[edytuj | edytuj kod]

lata Imię i nazwisko
1950-1952 Feliks Binek
1952-1953 Wasław Pawłowski
1953-1957 Czesława Kołacka
1957-1961 Feliks Binek
1962-1965 Jerzy Kolasa
1965-1970 Andrzej Ziółek
1970-1974 Czesław Piskorek

Naczelnicy Miasta i Gminy[edytuj | edytuj kod]

lata Imię i nazwisko
1974-1978 Czesław Piskorek
1978-1982 Czesław Szymaniak
1982-1984 Ryszard Seremak
1984-1990 Halina Tempińska

Burmistrzowie Miasta i Gminy[edytuj | edytuj kod]

lata Imię i nazwisko informacje dodatkowe
1990-1994 Jerzy Gruszka
1994-2002 Jacek Szymczak
2002-2006 Anna Tomicka pierwszy burmistrz wybrany w wyborach powszechnych
2006-2007 Bożena Szydłowska zrzekła się mandatu burmistrza w związku z uzyskaniem mandatu posła na Sejm RP (wygaśnięcie mandatu nastąpiło 31 października 2007)
2007-2008 Marek Baumgart (p.o.)
2008- Anna Tomicka wybrana 16 marca 2008 w II turze, wybrana ponownie 21 listopada 2010

Przewodniczący Rady Miejskiej od 1990[edytuj | edytuj kod]

lata Imię i nazwisko
1990-1994 Arkadiusz Małyszka
1994-1998 Barbara Brodowska-Właźlińska
1998-2002 Anna Tomicka
2002-2006 Bożena Szydłowska
2006-2010 Piotr Choryński
2010- Marian Szkudlarek

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie:[6]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2011 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.
  3. (M.P. z 1988 r. Nr 21, poz. 190).
  4. http://swarzedz.pl/index.php?id=84 Oficjalna Strona UMiG Swarzędz
  5. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 6 kwietnia 2014.
  6. Współpraca międzynarodowa. Urząd Miasta i Gminy Swarzędz. [dostęp 2013-10-05].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marcin Libicki, Piotr Libicki: Dwory i pałace wiejskie w Wielkopolsce. REBIS, 2003. ISBN 8373012435.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]