Viola da gamba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Viola da gamba, Marcin Zalewski

Viola da gambachordofon smyczkowy, instrument dawny o kształcie zbliżonym do dzisiejszego kontrabasu, choć budowana jest w wielu wielkościach - od sopranowej do kontrabasowej. Nie jest ona bezpośrednim przodkiem dzisiejszych instrumentów, choć podobieństwa są znaczne. Pierwsze viole pojawiły się już pod koniec XV wieku. Cieszyły się dużą popularnością w epoce renesansu i baroku, często były wykorzystywane zarówno jako instrument orkiestrowy, jak i solowy. W początkowym stadium instrument ten występował w wielu różnych odmianach. Dopiero w XVI wieku wyklarował się dosyć jednolity wygląd tych instrumentów, choć zawsze występowały odmiany violi da gamba w różnych strojach. Jednym z najsławniejszych artystów grających współcześnie na violi jest Jordi Savall.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Kształt violi da gamba jest zbliżony do kontrabasu. Viola tenorowa, o wielkości zbliżonej do wiolonczeli, nie posiada nóżki i jest trzymana pomiędzy kolanami (wł. gamba – noga) (podobnie zresztą jak barokowa wiolonczela). Dolna i górna płyta korpusu nie wystaje poza boczki. Otwory rezonansowe zlokalizowane są na górnej płycie i zazwyczaj mają kształt odwróconej litery C. Instrument ma 3-7 strun strojonych w kwartach i tercjach. Na szyjce począwszy od gryfu znajduje się około 7 progów ze strun, wiązanych co pół tonu.

Smyczek różni się nieco od tych używanych obecnie. Wykonany jest z drewna i końskiego włosia. Pręt smyczka wygięty jest lekko ku górze.

W violach stosuje się struny jelitowe (rzadziej nylonowe). Budowa instrumentu sprawia, że charakteryzuje się on dosyć cichym, miękkim i ciepłym brzmieniem. Niski wolumen dźwięku przyczynił się do wyparcia violi przez obecne instrumenty smyczkowe, jednak zainteresowanie instrumentami tego typu wróciło w połowie XX wieku, gdy zaczęto interesować się dawnymi technikami wykonawczymi.

W baroku często ozdabiano viole rzeźbieniami na końcu ślimaka, szczególnie głowami zwierząt i dziwnych stworów.

Z violi da gamba kontrabasowej wykształcił się dzisiejszy kontrabas, bardzo zbliżony do swego pierwowzoru.

Odmianami violi da gamba były: viola da braccio, viola d'amore, viola bastarda, viola di bordone.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

W orkiestrach oraz zespołach grających muzykę barokową, viola jest wykorzystywana (oprócz gry solowej) do realizowania basso continuo, tzn. basu cyfrowanego. W jego realizacji biorą również udział takie instrumenty, jak klawesyn, teorban, czy wiolonczela barokowa.

(audio)
(info)
Captaine Tobias Hume (1569 - 1645) - Musicke & Mirth (Lady Hattons Delight) od Captaine Humes Poeticall Musicke (1607) – utwór wykonany przez Phillip W. Serna i Christopher Burrus
Problem ze ściągnięciem pliku? Zobacz pomoc.


(audio)
(info)
Pièces a Une Viole du Premier Livre (1686) - Prelude - Fantaisie - Allemande - Double - Courante - Double - Sarabande - Gigue - Double – utwór wykonany przez New Comma Baroque
Problem ze ściągnięciem pliku? Zobacz pomoc.


(audio)
(info)
Chaconne, No. 82 od Premier livre de pièces à une et à deux violes (1689) – utwór wykonany przez New Comma Baroque
Problem ze ściągnięciem pliku? Zobacz pomoc.


(audio)
(info)
Sonnerie de Sainte-Geneviève du Mont de Paris The Bells of St. Genevieve from La Gamme et Autres Morceaux de Symphonie (1723) – utwór wykonany przez New Comma Baroque
Problem ze ściągnięciem pliku? Zobacz pomoc.


(audio)
(info)
Carl Friedrich Abel (1723- 1787) - Allegro, WKO 205 od 27 sztuk do cappella viola da gamba – utwór wykonany przez Phillip W. Serna
Problem ze ściągnięciem pliku? Zobacz pomoc.