Walki nad jeziorem Chasan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Walki nad jeziorem Chasan
Japońsko-radzieckie walki graniczne
Battle of Lake Khasan-Red Army soldiers on attack.jpg
Radzieccy żołnierze przystępujący do ataku podczas walk nad jeziorem Chasan
Czas 9 lipca11 sierpnia 1938
Miejsce na zachód od jeziora Chasan
Terytorium Mandżuria
Przyczyna pogorszenie się stosunków sowiecko-japońskich
Wynik zwycięstwo Japonii
Strony konfliktu
 ZSRR  Japonia
Dowódcy
Wasilij Blücher
Grigorij Sztern
Kamezo Suetaki
Siły
39. Korpus Strzelecki
23 tysiące żołnierzy
19. Dywizja Piechoty (niepełna)
Straty
236 zabitych
611rannych[1]
526 zabitych
913 rannych
Multimedia w Wikimedia Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Walki w rejonie jeziora Chasan – pierwsze poważne starcie z serii walk granicznych, jakie miały miejsce w latach 1931–1939 na granicy radziecko-mandżurskiej pomiędzy wojskami radzieckimi i japońskimi.

Przyczyny konfliktu[edytuj | edytuj kod]

Przyczyny konfliktu są bardzo trudne to ustalenia. Jednym z powodów mogła być chęć pomocy Chinom, które już od miesięcy toczyły nierówną walkę z Japonią. Zwycięskie radzieckie natarcie na japońskie pozycje mogło bardzo pozytywnie wpłynąć na morale osamotnionej armii Czang Kaj-szeka oraz ochronić interesy radzieckie na Dalekim Wschodzie. Dodatkowo mogło również spowodować przerzucenie pewnych sił japońskich z frontu w Chinach nad granicę radziecko-mandżurską, co realnie pomogłoby Chinom. Nie bez znaczenia była sama demonstracja siły Armii Czerwonej, która po czystkach uważana była za kolosa na glinianych nogach.

Siły obu stron[edytuj | edytuj kod]

Japończycy:

  • 19. Dywizja Piechoty (wzmocniona do liczby ok. 20 tys. żołnierzy) – d-ca gen. por. Kamezo Suetaki
    • 73. Pułk Piechoty
    • 75. Pułk Piechoty – d-ca por. Kōtoku Satō
    • 76. Pułk Piechoty

Sowieci:

  • 39. Korpus Strzelecki – d-ca komkor Gieorgij Sztern
    • 32. Dywizja Strzelecka – d-ca płk Nikołaj Bierzarin
    • 40. Dywizja Strzelecka – d-ca płk W. K. Bazarow
    • 2. Brygada Zmechanizowana (czołgi BT-5 i BT-7 oraz czołgi-miotacze ognia ChT-26) – d-ca płk Aleksiej Panfiłow
    • 32. samodzielny batalion czołgów (przydzielony do 32. Dywizji Strzeleckiej, czołgi T-26) – d-ca mjr Michaił Alimow
    • 40. samodzielny batalion czołgów (przydzielony do 40. Dywizji Strzeleckiej, czołgi T-26) – d-ca starszy lejtnant Sitnikow

Łącznie siły sowieckie liczyły ok. 23 tys. żołnierzy, ok. 600 dział, ok. 350 czołgów i 200-250 samolotów.

Przebieg konfliktu[edytuj | edytuj kod]

Wojska sowieckie na wzgórzu Zaoziornaja

Konflikt rozpoczął się, gdy jednostki graniczne Armii Czerwonej na polecenie Michaiła Frinowskiego 9 lipca 1938 roku zajęły wzgórze Zaoziornaja (ros. Заозёрная, chiń. 張鼓峰 Zhanggufeng). Strona radziecka swoje działania uzasadniała przekonaniem, iż granica z Mandżukuo przebiega wzdłuż pasma górskiego na zachód od jeziora Chasan. Japonia od razu przystąpiła do działań drogą dyplomatyczną, chcąc uniknąć eskalacji konfliktu, a jednocześnie w rejon nadgraniczny przybyła 19. Dywizja Piechoty Armii Koreańskiej.

Strona radziecka miała jednak zupełnie inne zamiary. Początkowo dowódca Frontu Dalekowschodniego, marszałek Wasilij Blücher, nie chcąc doprowadzić do rozlewu krwi, zwrócił się do Moskwy, prosząc o wycofanie oddziałów granicznych. Marszałek bowiem zdawał sobie sprawę, że teren możliwych działań wojennych nie należy do najlepszych. Jest on najbardziej na południe wysuniętym obszarem Kraju Nadmorskiego ze słabą infrastrukturą bez żadnych utwardzonych dróg. Pora roku też nie sprzyjała działaniom wojennym, charakteryzowała się dużymi opadami. Dodatkowo, siły Frontu Dalekowschodniego, jak i cała Armia Czerwona, były zdruzgotane Wielką Czystką, brakowało kadry dowódczej, w oddziałach panowało rozprężenie. Gotowość bojowa frontu była poważnie obniżona. Z Moskwy przyszedł jednak rozkaz obrony radzieckiego terytorium.

Walki wybuchły 29 lipca 1938 roku, kiedy radzieckie jednostki graniczne zajęły wzgórze Biezymiannaja (ros. Безымянная, chiń. 沙草峰 Shacaofeng). Japońska 19. Dywizja Piechoty natychmiast przeszła do działania. Generał Kamezo Suetaki rozkazał kompanii piechoty, która od 21 lipca zajmowała wzgórze Bogomolnaja (ros. Богомольная, chin. 將軍峰 Jiangjunfeng), by ta kontratakowała w kierunku wzgórza Biezymiannaja. Do 31 lipca wzgórza Zaoziornja Biezymiannaja były z powrotem w rękach japońskich.

2 sierpnia z rozkazu marszałka W. Blüchera do ataku przeszła 40. Dywizja Strzelecka. Dywizja miała jednak bardzo ograniczone pole manewru, bowiem zakazano jej przekraczania granicy. Wsparcie z powietrza zostało poważnie zredukowane. Atak zakończył się wysokimi stratami i porażką.

W rejon walk przysłano 39. Korpus Strzelecki pod dowództwem komkora Grigorija Szterna. Tym razem przyszedł rozkaz z Moskwy, by natarcie przeprowadzić ze skrzydeł, co oznaczało wejście na teren bezspornie należący do Mandżukuo. Atak rozpoczął się 6 sierpnia i pomimo znacznej przewagi liczebnej, użycia czołgów i ponad 200 samolotów, siły radzieckie nie odniosły sukcesu.

10 sierpnia Ludowy Komisarz Spraw Zagranicznych ZSRR Maksim Litwinow przedstawił ambasadorowi Japonii Shigemitsu propozycję porozumienia. Walki ustały 11 sierpnia o godzinie 13:30 czasu miejscowego.

Taktyka[edytuj | edytuj kod]

Zakamuflowane radzieckie czołgi w czasie walk nad jeziorem Chasan

Podczas walk nad jeziorem Chasan Sowieci użyli w dużej ilości swoich sił pancernych. Według wspomnień radzieckich oficerów, czołgi T-26 i BT miały być rzucane do ataków w niewielkich grupach, bez wsparcia piechoty, oraz bez wcześniejszego przygotowania artyleryjskiego. Dodatkowo, atakowały one pozycje Japończyków bezpośrednio z marszu po ok. 100-kilometrowej jeździe w 30-stopniowym upale, co wpływało negatywnie na stan bojowy i morale czołgistów. Część czołgów ugrzęzła na bagnach, gdyż nie zadbano o rozpoznanie terenu przyszłych walk. Sowieci stracili prawdopodobnie 96 czołgów, w większości zniszczonych przez japońskich żołnierzy uzbrojonych w butelki z benzyną, gdyż działek ppanc. w japońskich dywizjach piechoty było niewiele, zaś swoimi siłami pancernymi Japończycy w ogóle nie rozporządzali.

Skutki konfliktu[edytuj | edytuj kod]

Skutki konfliktu były umiarkowane. Działania Armii Czerwonej nie wpłynęły znacząco na ofensywę Japonii w Chinach, jednak Armia Kwantuńska i Armia Korei zostały wzmocnione częściowo kosztem frontu w Chinach. Japończycy w swych wnioskach posunęli się bardzo daleko, uznali że Armia Czerwona jest zupełnie niezdolna do działania i nie potrafi wykorzystać swojej przewagi liczebnej i technologicznej. Zignorowali zupełnie elementy takie, jak warunki pogodowe i terenowe, które znacznie utrudniały Armii Czerwonej działania, miało się to zemścić na Japończykach niespełna rok później.

Dowództwo Armii Czerwonej zdało sobie sprawę, że lokalizacja walk była wybrana fatalnie, a dalsze ich przeciąganie prowadzić będzie do powiększania i tak ogromnych już strat. Marszałek Wasilij Blücher został pozbawiony dowództwa Frontu Dalekowschodniego, a 28 października aresztowany i zakatowany na śmierć. Front Dalekowschodni został zreorganizowany w dwie samodzielne armie.

26 oficerów i żołnierzy radzieckich otrzymało tytuł Bohatera Związku Radzieckiego[2] a 95 Order Lenina[3].

Trudno określić jaki wpływ na Wielką Czystkę miały walki w rejonie jeziora Chasan. Nie ulega jednak wątpliwości, że pod Chasanem miały miejsce ostatnie masowe aresztowania i represje.

Przypisy

  1. http://usacac.army.mil/CAC2/cgsc/carl/download/csipubs/LP2_NomonhanJapanese-SovietTacticalCombat_1939.pdf
  2. Хасан // Советская военная энциклопедия (в 8 томах) / под ред. А. А. Гречко. том 8. М.: Воениздат, 1976. стр.366—367
  3. 50 лет Вооружённым силам СССР, 1918 — 1968. / редколл., отв. ред. М. В. Захаров. М., Воениздат, 1968. стр.219-220

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jakub Wojtkowiak: Stosunki radziecko-japońskie w latach 1931-1941. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2000. ISBN 83-7177-018-9.